Türkiye sac sektörü, tarihinde ilk kez net ihracatçı olmuÅŸtur.  2005ten bu yana baÅŸlatılmış olan yatırımlar birer birer devreye girmiÅŸ ve ülkemiz bugün ihtiyacından fazla sac üretebilir konuma gelmiÅŸtir.

Bu özel durum, Türkiyede birçok sorunu peÅŸi sıra gündeme getirmektedir.  Lafı uzatmadan, yine sabırsız okuyucularım için sorunları bir çırpıda söylemek istiyorum.  EÄŸer ilgi duyan olursa yazının gerisini okuyabilir ve hatta 20 Eylülde yapacağımız 3. Sac Piyasaları ve Otomotiv Konferansına gelebilir.

Sorunlar

1- Kapasite fazlalığı nedeni ile üreticiler arasındaki rekabet kızışmıştır.
 
2- Fazla kapasiteyi ihraç etmek isteyen üreticiler, pazar sıkıntısı yaşamaktadır.

3- Kar oranları hem üreticiler, hem de tüccarlar için yerlerde sürünmektedir.

4- Üreticiler hem tüccara, hem de tüccarın müşterisine göz dikerek bindikleri dalı kesmektedirler

5- İthalat yapan tüccarın işi azalmıştır.

6- Nihai kullanıcıya erişebilmek için çelik servis merkezi yatırımlarına büyük paralar harcanmaktadır.

Kısa bir zaman öncesine kadar, yılda 3,5 milyon ton sac üreten, 8,5 milyon ton sac ithal eden ve 12 milyon ton tüketen bir ülke iken;  Åžimdi 15 milyon ton sac üreten, 5 milyon ton sac ithal eden ve hala 12 milyon ton tüketen bir ülke olduk.  8 milyon ton fazla veriyoruz ki toplam kurulu kapasitenin yarısından fazladır.

Önceden var olan endüstriyel iliÅŸkiler (üretici, tüccar ve Pazar iliÅŸkileri) bugün darmadağın olmuÅŸtur.  Elbette bir gün tekrar dengesini bulacaktır; ancak var olan küresel kriz bu süreci olumsuz etkilemektedir.  Bizim amacımız, sorunları tüm çıplaklığı ile ortaya koymak ve aÅŸağıda sıralayacağımız önerilerle iliÅŸkileri rahatlatmaktır.

Türk sac ithalatı ve ihracatının karşılaştırması

Türkiye İstatistik Kurumunun verilerine göre, Türkiyenin ihracatı artmaktadır:

  Sac sektörü           2010 (tüm yıl)         2011 (Ä°lk 6 ay)
  Ä°thalat (ton)            5.736.565              2.561.423
  Ä°hracat (ton)           1.486.253              1.329.988
    
GöreceÄŸiniz gibi, nerede ise 2010 yılının tüm ihracatını bu yıl ilk 6 ayda gerçekleÅŸtirmiÅŸiz.  Ä°thalat ise yine aynı seviyelerde seyrediyor.

Zaten, ithalat hiçbir zaman sıfıra inmeyecektir.  Türkiyedeki üreticilerin üretemedikleri pek çok ürün vardır.  Bunlar ithal edilmeye devam edecektir. Ancak, bunların büyük bir kısmı direkt olarak kullanıcılar tarafından ithal edilmektedir (Otomotiv sanayinin ArcelorMittalden, ThyseenKruppdan, Nippon Steelden, Ä°lvadan direkt ithallerinden ve buna benzer diÄŸer sektörlerden bahsediyorum)

Daha da ilginç olanı, üreticiler var olan rekabet ÅŸartları nedeni ile ihracatla bile olsa üretimlerini doldurmakta zorluk yaÅŸamaktadırlar.  Bunu, fiyat politikalarından görebiliyoruz:

 Sıcak            Ortalama           Ortalama                   Fark
 sac                Ä°hraç Fiyatı        Yerli Piyasa Fiyatı
 2011             656                   776                           18%
 2010             630                   653                           4%

2011de, yerli piyasa fiyatları ile ihraç fiyatları arasındaki makas gittikçe açılmıştır.  Bunun nedeni, üreticilerin iç piyasa fiyatlarını düşürmeden üretim programlarını doldurmak için, düşük fiyatla ihracat yapmalarıdır.  Yurt dışında (Avrupada) Romanya, Ukrayna ve Rusya ana rakiplerdir.  Onlardan Pazar payı kapabilmek için fiyatlarını böylesine düşürmektedirler.  Öbür yandan ise, Türkiye içinde, yüksek gümrük duvarlarının arkasına sığınarak, iç piyasa fiyatlarını yüksek tutabilmektedirler.

Ancak, bu durumda aynı üreticinin sacını kullanarak ihracat yapmaya çalışan Türk sanayicisi, Avrupalı rakibi karşısında baÅŸtan yenilgiyi kabul etmek zorundadır.  Bu en çok otomotiv ve beyaz eÅŸya firmalarını ilgilendiren bir durumdur.   Bunun çaresi, devletin sac ithalatına uyguladığı vergileri AB düzeyine çekmesidir.  Bu durumda yerli üreticilerimiz kısa vadede zarar edecek gibi görünse de, gerçekte uzun vadede daha saÄŸlıklı olacaklardır.

Ä°hracat yaptığımız ülkeler 

 2011          Sıcak sac ihracatı (ton)         Toplam ihracata oranı
  Ä°talya         598.665                               56%
  Ä°spanya      110.707                              10%
  Belçika       64.638                                6%
  Romanya    41.870                                4%
  Toplam       815.880                              76%

Ä°hracatımızın en fazla olduÄŸu 2 ülke Ä°talya ve Ä°spanyadır.  Dikkatinizi çekerim, bu 2 ülkenin adı son zamanlarda Avrupa Krizi ile birlikte anılmaktadır.  Yani, Ãœreticilerimizin ihraç pazarlarını zenginleÅŸtirmeleri gerekmektedir.

Tüccar ilişkileri

Yakın zamana kadar sac ithal ederek ülke sanayisine dağıtım yapan tüccarlar, artık daralan bir pazarla karşı karşıyadırlar.  Bu tüccarlar kulvar deÄŸiÅŸtirmek ve sırtlarını artık belli üreticilere dayamak zorundadırlar.  Ancak, gelin görün ki üreticilerimiz bu tüccarlara sattıkları gibi, aynı fiyatlard an tüccarların müşterilerine de satabilmektedirler. 

Hâlbuki bu tüccarlar spor olsun diye sac ithal etmiyorlardı.  Bunlar, ülke ekonomisine büyük katkılarda bulunan, ihtiyaç olan sacları ithal edip, stoklayıp, hatta kesip ve dilip ülkenin en ücra köşesindeki sanayiciye sevk ederek hizmet veren firmalardır.  Bunların devreden çıkartılması, ülke ekonomisine yarar deÄŸil zarar getirir. 

Ä°ÅŸte bozulan sanayi iliÅŸkilerindeki önemli noktalardan birisi de budur.  Bu tüccarların büyük imkânları da vardır.  Finansman kabiliyetleri yüksektir.  Sacı iÅŸleme ve dağıtma yetenekleri vardır.  Ve her ÅŸeyden önemlisi oturmuÅŸ müşteri iliÅŸkileri vardır.  Mantıklı olan üreticilerin bu tüccarları dağıtım aÄŸlarına katmalarıdır.

Size Brezilya örneÄŸini vermek istiyorum.  Brezilya, çelik sektöründe Türkiyenin birkaç yıl önünde gitmektedir.  Orada da sanayi iliÅŸkileri bizdeki gibi bozulmuÅŸtu.  Åžu anda Brezilyada 3 ana üretici vardır.  Tüccarlar ise bu ana üreticilerin dağıtım aÄŸlarına dahil olmuÅŸlardır.  Bağımsız birkaç büyük tüccar hala vardır; ancak, büyük çoÄŸunluk sırtını üreticilerden birine dayamış ve o üreticinin bayisi gibi olmuÅŸtur.

Türkiyede de bu olacaktır.  ArcelorMittal bu konuda öncü olmuÅŸ bir firmadır.  Türkiyenin en büyük ve güzide kuruluÅŸu olan Rozak ile yapmış olduÄŸu ortaklık ve Rozakı ArcelorMittal Dağıtım sistemine dahil etmiÅŸ olması bu fikrin bir uzantısıdır.  Giderek artan bir ÅŸekilde diÄŸer sac üreticilerimizin de yapması gereken bu olacaktır diye düşünüyorum.

Ãœreticilerimizin dağıtım aÄŸları konusundaki düşünceleri çok olumludur.  Ãœrünlerinin, ülke sanayisinin kılcal damarlarına kadar nüfuz etmesi konusunda çelik servis merkezlerinin önemini idrak etmiÅŸlerdir.  Bu amaçla da bir takım yerlerde tesisler kurmaktadırlar.  Bu tip merkezlerin kurulumu büyük sermaye yatırımları gerektirmektedir.  Halbuki unutmayalım ki, sözünü ettiÄŸimiz tüccarların zaten bu alanda yatırımları vardır.  Bunların belli standartlara eriÅŸtirilmesi durumunda, üreticilerin bayileri olarak tanımlanmaları mümkündür. 

Bundan üreticiler yarar görecektir.  Yeni tesislere yapılacak sermaye yatırımları tasarruf edilecektir.  Bundan tüccarlar yarar görecektir.  Sırtlarını belli bir üreticiye dayayarak, katma deÄŸeri yüksek hizmet verecekler ve karları artacaktır.  Bundan kullanıcılar yarar görecektir.  Var olan sanayi iliÅŸkileri, bozulmadan devam edecek ve istenilen saclar daima stoklarda bulunacaktır.

Özetle, herkesin kazandığı bir çözüme ulaşılacaktır.

Konu ilginizi çekti ise, sizi 20 Eylüldeki Konferansımıza bekliyorum.  Tüm sac üreticileri, YÄ°SAD üyeleri, Çelik servis merkezleri, tüccarlar ve kullanıcılar orada olacak.  Sizi de bekliyoruz.