Eskişehir OSBye ilk yatırım yapan şirketlerden ve beyaz eşya yan sanayinin en büyük üreticilerinden Endel Şirketler Grubunun Beyaz Eşya Grubu Başkanı Şeref Burak Özaydemirden grubun faaliyetleri hakkında bilgi alma imkanı bulduk.

SUBCONTURKEY: Endel Şirketler Grubunun kurumsal kimliği hakkında bilgi verir misiniz?

Şeref Burak Özaydemir: Endel Şirketler Grubu; Kırmızı, Beyaz ve Destek grupları olarak adlandırdığımız üç ayrı gruptan oluşmaktadır.

Kırmızı Grup, Endel Şirketler Grubunun pişmiş kil sektöründe faaliyet gösteren şirketlerini bünyesinde bulundurur. Bu sektörün lider markası Kılıçoğlu ile 80 yıldır hizmet vermekteyiz.
 
Beyaz Grup, Endel Şirketler Grubunun beyaz eşya yan sanayi sektöründe faaliyet gösteren şirketlerini bünyesinde bulundurur. Sektördeki en büyük yan sanayi topluluklarından biridir.

Destek Grubu, grup içerisindeki ve dışındaki şirketlere ana faaliyet alanları dışındaki servisleri sunmak için kurulu şirketleri içermektedir. Buradaki ana faaliyet alanları makine-teçhizat, inşaat ve sigorta hizmetleridir.

Yaklaşık 50 milyon Euro ciromuz, 1600 civarında çalışanımız var. Bu anlamda kiremit tarafındaki geçmişimiz geçen yıl 80. yılını kutladı, beyaz eşya tarafındaki geçmişimiz ise 30. yılını geçti. Beyaz eşya tarafımızın başlangıç firması Endel genel grup ismidir. Ama kiremit grubundaki markamız olan Kılıçoğlu markamız, sektöründe lider, Türkiyenin hem en büyük hem de kalite olarak en yüksek kalitede üretim yapan markalarından biridir. Bu markamızı da hem Türkiyede hem de yurtdışında pazarlıyoruz. Destek grubundaki makine firmamız sadece kendi ihtiyaçlarımızı karşılıyor, dışarıya bir üretimi yok. Böyle bir yapımız var. Biz genel olarak teknolojiye ağırlık vererek sektörlerimizde teknolojik yatırımlar ile liderliğe oynamaya çalışıyoruz. Bu anlamda makine şirketimizin de bünyemizde olması bununla bağlantılı. Teknolojide sadece dışarıya bağımlılık söz konusu olmasın istiyoruz. Ancak gerekli yerlerde de dünyanın lider firmalarından önemli yatırım parçalarını satın alıyoruz. Burada kritik olan noktaları yurtdışından temin edip, kritik olmayan noktalarda kendimiz yatırım yapabiliyoruz. Buna göre bir yatırım stratejimiz var.

İşletmelerimizde kablo gruplama, kondanser ve bulaşık makinesi sepeti üretiyoruz

Beyaz eşya merkezimizin Eskişehir olmasının ana nedeni Arçelikin burada fabrika kurmasıyla oldu. Müşteri memnuniyetimizin teknik olarak gelişim göstermesi, kaliteli ve verimli üretim bizim için başarıyı da beraberinde getirdi.

Beyaz eşya sektörü için toplamda beş ayrı fabrikada üretim gerçekleştiriyoruz. Eskişehirde beyaz eşyaya iş yapan iki işletmemiz var. Kablo grupları yapan Bekel Kablo İşletmemiz ve soğutucu kondanseri yapan Bekel Kondanser İşletmemiz bulunuyor. İlk şehir dışı işletmemizi Gebzede kurduk. Gebzedeki işletmemiz Arçelikin çamaşır makinesi kablo grupları için kurulmuştu. Şuanda ise Bosch Siemens, Fagor, Fagor Brandt gibi firmalara üretim yapıyor. Daha sonra Arçelikin Ankaraya bulaşık makinesi fabrikası kurulunca, bizde Ankaraya işletme kurduk. Ankaradaki işletmemiz de bulaşık makinesi kablo grupları üretiyor. Aynı şekilde Arçelik ve Fagora üretimleri var. En son olarak da 2007 yılında Manisadaki işletmemizi kurduk. Vestelin bulaşık makinesi kablo grupları ve sepetlerini üretiyoruz. Müşteriler olarak Arçelik ilk ve büyük müşterimiz. Bosch Siemensin Çerkezköy fabrikası ve yurtdışında da İspanya ve Almanyadaki üretim bantları için kablo grupları konusunda büyük bir anlaşma yaptık. Avrupada üretilen tüm Bosch Siemens bulaşık makinalarının kablo gruplarının yarısına yakınını biz vereceğiz. İspanyol firması olan Fagorun kablo gruplarının hemen hemen hepsini biz karşılıyoruz. Aynı zamanda Fagor, Fransız firması olan Brandt firmasını da satın aldı ve ismi Fagor Brandt oldu. Bu şirketin de kablo gruplama işlerini biz yapıyoruz. Vestele ise bulaşık makinesi kablo grupları, sepetleri ve buzdolabı kondanseri tedarik ediyoruz.

İhracatımız bu yıl beyaz eşya grubun cirosu içinde %20ler civarında ama gelecek yıl mevcut projelerin büyümesi ve Bosch Siemens projesinin tam devreye girmesiyle %40lara yaklaşacağını düşünüyoruz. Sonuçta yurt içine sattığımız ürünlerinde 2/3ü dolaylı ihracata giriyor. Bu anlamda ürünlerimizin ihracat oranı, dış piyasaya bağımlılık oranı oldukça yüksek.

SUBCONTURKEY: Türkiyenin ve Avrupanın büyük ana sanayicilerinin tedarikçisisiniz, kalite sistemi konusunda hangi çalışmaları yürütüyorsunuz?

Şeref Burak Özaydemir: ISO 9000 sistemi bütün işletmelerimiz de var. Bunun yanında 2004 yılından bu yana altı sigma uygulamalarını yapıyoruz. 20den fazla çalışanımız eğitimlerini gördüler ve sertifikalarını aldılar. Böyle bir çalışmamız var. Sonuçta üretim kalitesi değil, servis kalitesi de önemli. Servis kalitesi anlamında bizim bütün müşteri satın alma siparişlerimiz ve muhasebe sistemimiz tek bir veri tabanı üzerinde bir kurumsal kaynak planlaması yazılımında çalışıyor. 2003de İsveç kökenli bir firmadan satın aldığımız bir yazılım, bütün işletmelerimiz online olarak tek bir veri tabanına bağlı, bu da bizi değişikliklerde hızlı tepki vermemizi sağlıyor. İşin lojistik kısmı da giderek önem kazanıyor. İhracat ve ithalat anlamında tam zamanında ve doğru maliyetlerle malzemelerin yerinde olmasını sağlıyoruz. Bu anlamda ekibimizi güçlendirdik ve lojistik tarafına da giderek daha çok önem veriyoruz.

Teknolojik gelişmeleri ayrıca fuarlardan da takip ediyoruz. Aynı zamanda kendi bünyemiz içerisinde Ar-Ge yatırımlarımız var. Sektörün lideri firmalardan da teknoloji almamız gerekiyorsa bu konuda da gerekeni yapıyoruz. Bu da bizi yurtdışı firmaları geldiği zaman, hem emin olabildikleri teknolojik ekipmanlarla üretim, hem standart ve servis kalitesi anlamında istedikleri normlarda hem de Avrupadaki üretim maliyetlerine göre bir miktar daha uygun maliyetlerde üretim şansı oluşturuyor. Bu da sonuçta bizim için rekabette avantaj haline geliyor. Türkiyenin önündeki büyük rekabetçi ülke Polonya. Polonyadaki maliyetler giderek artıyor ama Polonyanın Avrupalı müşterilere lojistik olarak bir yakınlığı var. Önümüzdeki rekabet Türk sanayisi ile Polonya sanayisi arasında olacak.

SUBCONTURKEY: Müşterilerinize lojistik desteği nasıl sağlıyorsunuz?

Şeref Burak Özaydemir: Bu müşterilerin taleplerine göre değişiyor. Bizim sektörümüzde genel standart dışında her müşterinin farklı beklentileri olabiliyor. Müşterilerde satın alma boyutu olarak büyük müşteriler olduğu için biz onlara uyum sağlamak zorundayız.

Bazı müşterilerimiz diyebiliyor ki, biz düşük maliyette bir lojistik servis istiyoruz ve stok tutma şansımız var siz bize tam tır gönderin. Yine bazı müşterilerimiz diyebiliyor ki biz yanımızda bir tedarikçi gibi servis kalitesi istiyoruz, siz bir depo oluşturun o depodan günlük sevkiyat yapın. Yurtdışındaki lojistik desteğimizi tercihe göre bu şekilde sağlıyoruz. Bu anlamda sloganımızı özel çözümlerde ortağınızdır olarak belirledik.

SUBCONTURKEY: Yurtiçinde ve/veya yurtdışında fuarlara katılıyor musunuz?

Şeref Burak Özaydemir: Günümüz koşullarında internet çok önemli bir trend. İnternetin olduğu bir ortamda tanışma anlamında fuarlara gitmek çok gerekli değil. Türkiyenin endüstriyel ürünlerde bir pazarlama yapması konusunda aslında fuar değil de organize toplantılar yapılması daha faydalı oluyor. Geçmişte BEYSAD bunu gerçekleştirdi. Uluslararası firmalardan büyük bir ekip getirilmesi, bu ekiple bizim sektörümüzdeki firmaların birebir toplantılar yapması gibi faaliyetler yine olabilir. Bunun daha yangınlaştırılıp, derinleştirilip, birkaç firmanın geldiği bizden birkaç firmanın katıldığı büyük bir otelde, yurtdışındaki müşterilerin seyahat anlamında keyif alabilecekleri ortam oluştuğu bir yapı kurulsa fuardan daha organize olur. Yani ilgili kişilerin geldiğinden emin olunabilir. Hatta gerekirse fuar masrafı yerine bunu finans edebiliriz. BEYSADın bu şekilde şirket bazında çalışmaları olmuştu. Bu sene Indesitle yapıldı, önceki senelerde Electrolux ve Bosch Siemensle olmuştu. Bunların daha da artacağını düşünüyorum.

SUBCONTURKEY: Sektörde yaşadığınız sorunlar nelerdir?

Şeref Burak Özaydemir: Sektörde iç pazarda bir daralma oldu. Sektörün ağırlığı dış pazar, Avrupa ekonomisinin geldiği son durumda pek iç açıcı değil. Bunun üzerine kur konusunda gelinen nokta göz önüne alındığında Türkiyenin rekabetçiliğinin azalması gibi bir durum var. Şu anda sektörün önündeki tehdit bu. Hem ihracat pazarınız küçülmüş oluyor hem de rekabet gücünüz azalmış oluyor. Buna tabii her firma kendi becerilerine göre çözüm bulmak zorunda. Bu bizim Türkiyedeki müşterilerimizi etkiler mi dersek, onların da pazarı Avrupa, kur onları da etkiliyor. Bu anlamda sektörün önünde önemli bir sorun olarak bunu görüyorum.

SUBCONTURKEY: Eskişehir OSB hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Şeref Burak Özaydemir: Ben sanayi odası meclis üyesiyim. Gelişmeleri de yakından takip ediyorum. Bizim farklı şehirlerde yatırımlarımız olduğu için farklı şehirlerdeki durumu değerlendirebiliyorum. Eskişehir OSB için genel olarak gördüğümüz hem altyapı kalitesi olarak hem genel maliyeti olarak uygun bir ortam. Türkiyede bu kalite bir alt yapı sağlayıp, bu kadar uygun fiyata arsa bulunabildiği tek yer olabilir. Mesela Manisada metrekaresi 45 Euro, Ankara 150 YTL, Gebze civarında 250 YTLnin altında yer bulmanız mümkün değildir. Eskişehirde ise metrekaresi 25 YTL ve alt yapısını, coğrafi konumunu düşündüğünüzde avantajı oldukça fazla.