Eskişehirin sanayileşme tarihi ile birlikte başlayan makine imalat sanayindeki gelişme, beraberinde ilimiz sanayii içinde önemli paya sahip taş ve toprak sanayii, gıda sanayii ve metal eşya sektörlerinin gelişmesini sağlamış, ihracata yönelik üretim yapan, bilgi birikimine ve teknolojiye dayalı bir sanayi yapısının oluşmasına öncülük etmiştir.

Eskişehirde makine imalat sanayiinin geçmişine baktığımızda, 1894 yılında Berlin-Bağdat Demiryolunun yapımı için kurulan Cer Atölyeleri şimdiki unvanıyla Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii A.Ş. ilimizde dökümcülük ve makine sanayiine gelişimine öncülük etmiş, bilgi birikiminin ve yetişmiş insan gücünün oluşmasına büyük katkı sağlamıştır. Daha sonra 1926 yılında kurulan Hava İkmal Bakım Merkezi ise makine imalat sanayiinin en ileri teknoloji dalı olan Havacılıkta, özellikle de Jet motorlarının bakım, parça üretimi ve motorlara ilişkin yeni teknolojilerinin geliştirilmesinde önemli katkıları olmuştur. Bugün Eskişehirde kamu kuruluşları yanı sıra özel sektör kuruluşlarının da havacılık alanında üretim yapabilmelerinde ve dünyanın en büyük havacılık şirketleriyle ortaklık kurabilmelerinde bu kurumların ve yetişmiş insan gücünün büyük katkısı ve payı bulunmaktadır. Ayrıca 1933 yılında kurulan Eskişehir Şeker Fabrikasının içinde yer alan metal işler bölümü zamanla gelişerek 1966 yılında Eskişehir Makine Fabrikası haline gelmiş olup, söz konusu tesisler kentimizde makine imalat sanayiinin gelişmesine büyük katkılar sağlamıştır. 1961 yılında İlk Türk Otomobili olan Devrim Eskişehirde Tülomsaş tesislerinde tamamen Türk mühendis ve işçisinin bilgi birikimi ve yeteneği ile üretilmiştir.

Kamu kesimindeki bu önemli yatırımların yanı sıra özel sektör tarafından 1975 yılında OSBde kurulan Arçelik Buzdolabı Fabrikası, 1979de Eskişehire bağlı İnönü ilçesinde kurulan Ford Otomotiv A.Ş.nin Kamyon ve Motor Fabrikası ile 1985 yılında kurulan ve başta F-16lar olmak üzere jet motorlarına parça üretimi amacıyla faaliyete geçen Tusaş Motor San. A.Ş. ilimizde makine imalat sanayiinin özellikle teknolojik alt yapısının ve ürün çeşitliliğinin gelişmesinde önemli rol oynamış kuruluşlardır. 2006 yılında ise Bursa kökenli Coşkunöz Havacılık A.Ş. savunma ve havacılık sanayii alanında büyük bir yatırıma başlamıştır.

Makine imalat ve metal eşya sektörünün tüm Eskişehir sanayii içindeki yerine baktığımızda, bugün yüzde 40 gibi büyük ve önemli bir paya sahip olduğunu görmekteyiz. Halen makine imalat ve metal eşya ve buna bağlı diğer sanayi kollarında faaliyet gösteren Eskişehir Sanayi Odasına üye 191 firma bulunmakta olup, bu firmalardaki çalışan sayısı ise 17 bin kişi civarındadır. 1990 yılında söz konusu sektörlerde ihracat yapan firma sayısı 9 ve gerçekleştirilen ihracat 43 milyon dolar iken, 2007 yılı sonunda firma sayısı 65e gerçekleştirilen ihracat tutarı ise 933 milyon dolara çıkmıştır. Aradan geçen 14 yıllık sürede sektördeki ihracatçı firma sayısı 7 kat, ihracat miktarı ise 21 kat artış göstermiş olup, bu rakamlarda sektörün ilimiz ekonomisi ve sanayii açısından önemini açıkça ortaya koymaktadır.

Çok sayıda alanda üretim yapan Eskişehirdeki kuruluşların bu ürünleri, başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere, ABD, Güney Amerika, Afrika, Rusya, Orta Doğu ve Türk Cumhuriyetleri olmak üzere 100ü aşkın ülkedeki firmalar tarafından yıllardır kalitesi, teknolojisi ve rekabetçi fiyatları nedeniyle talep edilmektedir. Eskişehirde Isınma Gereçleri sektöründe faaliyet gösteren kuruluşların başlıca üretim konuları şu şekildedir;

•Endüstriyel mutfak ekipmanları
•Kombi ve Şofben Ejanşörleri
•LPG Kazanları
•CNC Torna İşleme
•Boru ve profil imalatı
•Kombi
•Kombi parçaları
•Şofben
•Panel radyatör
•Kat Kaloriferi
•Boyler
•Kalorifer Kazanları
•Armatür
•Her tür katı yakıt sobaları
•Doğalgaz sobaları
•Isıtıcılar
•Soba parçaları
 
Eskişehir sanayiinde büyük bir ağırlığa sahip olan Makine İmalat ve Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren kuruluşların başlıca üretim konularından bir kaçı şu şekilde sıralanabilir;

•Lokomotif
•Uçak Jet Motoru ve parçaları
•Helikopter motoru ve parçaları
•Savunma Sanayii ürünleri
•Kamyon
•Şanzıman ve aktarma takımları
•Traktör Operatör kabini ve parçaları
•İş Makinesi Operatör kabini ve parçaları
•Otomotiv sanayiine yönelik motor parçaları
•Araç Krikoları, Şasiler
•Her tür ve boyda araç jantı
•Radyatör Parçaları
•Marş Motoru, Akü, Isıtıcı Buji
•Bağlantı parçaları
•Cıvata ve somunlar
•Çelikten Taşıma Paletleri
•Diğer otomotiv aksam ve parçaları
•Ambalaj Makinaları
•Komple bisküvi ve kek üretim tesisleri
•CNC İşleme Makineleri
•Maden İşleme Makineleri
•Yem fabrikası makinaları
•Un tesisi ve değirmenleri
•Gıda işleme makinaları
•Tarım Makinaları ve aletleri
•Elektronik Yük Hücreleri
•Lazer Kesim ve Metal Komponentler
•Özel makine imalatı
 
Eskişehirin coğrafi olarak Türkiyenin en önemli otomotiv üretim merkezi olarak Bursaya olan yakınlığının sağladığı avantajla otomotiv yan sanayiinde faaliyet gösteren çok sayıda firmanın da Eskişehirde üretim tesisleri bulunmaktadır. Bir asırlık köklü tarihsel bir geçmişi olan ve Eskişehir sanayiinde önemli bir yeri bulunan döküm sanayii her açıdan gelişmiş, ileri tekniklere dayalı modern bir üretim yapısına sahiptir. Sektörde faaliyet gösteren 20 firmada yaklaşık 1.000 kişi çalışmakta olup, firmaların büyük bölümü ihracat ağırlıklı olarak çalışmaktadırlar. Döküm sektöründe uluslararası kalite normlarında üretim gerçekleştiren firmaların başlıca üretim alanları şunlardır;

•Pik Döküm
•Çelik Döküm
•Sfero Döküm
•Bakır Alaşımlı Döküm
•Alüminyum Döküm
•Savurma Döküm
•İgnot Kalıplar
•Külçe Kurşun
•Döküm radyatörler
•Bronz döküm
•Her türlü döküm işleri
•Otomotiv parçaları dökümü
•Lokomotif motor parçaları dökümü
•Makine parçaları dökümü

Türkiye sanayiinin en önemli üretim merkezlerinden biri olan Eskişehir, makine imalat sanayii ve döküm sanayii yönünden de ülkemizin en gelişmiş merkezlerinden biridir. Bunun yanında Plastik Sanayii de faaliyet gösteren bazı firmalar ağırlıklı olarak Beyaz Yan Sanayiinde faaliyet gösterseler de, bazı firmalar Otomotiv Sanayiinin ihtiyaçları doğrultusunda plastik parça ve komponent üretimi de yapmaktadırlar.