Model Business Solutions Genel Müdürü Atila Zeybek ile yaptığımız görüşmede bizlere şu bilgileri verdi.

SUBCONTURKEY: Metal sektöründe karşılaştığınız karmaşık üretim süreçlerine örnekler verebilir misiniz?

Atila Zeybek: Sac şekillendirme alanında, sipariş bazlı, kesikli, fason üretim yapılmaktadır. Süreç, müşterinin ilgili proje için teklif talebiyle başlar.

SUBCONTURKEY: Doğru maliyetler ile doğru teklifin oluşturulabilmesi mümkün müdür?

Atila Zeybek: Fason üreticinin teklifi hazırlayabilmesi için, CAD/CAM ortamında tasarımlar yapması, ürün ağaçlarını oluşturması, ilgili hammaddelerin temin maliyetlerini belirlemesi, makine ve insan kaynakları planlaması senaryosunu ortaya koyması, üretim süreçlerinin sürelerini ve üretim maliyetlerini, paketleme ve sevkiyat süreçleriyle birlikte tüm süreçleri dikkate alarak, doğru bir maliyet hesabı yapması gerekir. Üretim senaryolarında, belli süreçler, dış kaynaklarda fason üretim kapsamında, maliyetleri ile birlikte ele alınabilir. Müşteriye en uygun teklifin verilebilmesi, genel üretim gider paylarıyla birlikte, tüm bu maliyetlerin doğru hesaplanabilmesine yardımcı olabilecek, bir kurumsal disiplin altyapısı ile mümkündür.

SUBCONTURKEY: Ürün ağacındaki girdi belirsizliği nedir?

Atila Zeybek: Teklifin kabulü, müşteri siparişine dönüşür ve üretim süreci başlar. Her yeni sipariş ayrı bir proje olduğundan ve sektörde sipariş bazlı çalışan kuruluşlar herhangi bir ürünü seri olarak üretmediklerinden, bu sektörün üretim aşamalarında, diğer sektörlere göre daha karmaşık süreçler meydana gelir. Örneğin, sac kesimiyle başlayan ürün ağaçlarında, üretim yetkilisi, tasarım sonrasında ilgili ürün ağacını girdileriyle birlikte statik olarak tanımlayamaz; çünkü, tanımlama anında girdi olacak sacın hangi sac olacağı bilinemez. Tanımlasa bile aynı üründen farklı zamanlarda farklı miktarlar ile üretim söz konusu olduğunda ürün ağacını değiştirmek zorunda kalır ki bu da hiç pratik bir çözüm değildir. Bu nedenle, ürün ağaçlarını, baştan sona, girdileriyle, süreçleriyle ve çıktılarıyla sabit bir şekilde tanımlama mecburiyeti getiren ERP çözümleri, bu sektörde başarılı olamazlar.

Her ürünün, üretilecek sistemin karmaşıklığına göre, çok sayıda alt bileşeni ve bu alt bileşenlerin aşağıya doğru kendi alt bileşenleri olabilir. Bu durum, çok yüksek sayıda stok kartı tanımlama zorluğu yaratır. Bir parçanın üretim sürecinde, aradaki herhangi bir prosesten bir veya daha fazla ara ürün doğar ve bu ara ürünler, sonraki prosesler (Kesim, Büküm, Delme, Kaynak, Boya, Paketleme) tarafından girdi olarak tüketilirler. Acaba, seçmek üzere olduğunuz veya olacağınız ERP sistemi, üretim süreçlerinde doğup, kısa bir süre sonra yok olan, ancak üzerinde bir üretim maliyeti taşıyan bu yarı mamulleri, stok kartı olarak tanımlama mecburiyeti getiriyor mu? Yüzlerce, binlerce yarı mamulü tanımlamak zorunda kalmak ister misiniz? Hayır, tanımlama mecburiyeti yok deniyorsa, nasıl bir çözüm öneriliyor?

Boyutlu stok tanımlama, arama ve seçimi

Erdemir kataloğunda yer alan malzemelerin belirgin boyutlarıyla ERP sistemine kolayca tanıtılabiliyor olması ve stokların herhangi bir boyuta veya birkaç boyutun bilgisine göre aranabiliyor ve seçilebiliyor olması gerekir. Çok sayıda boyut bilgisine sahip stokları, kodlarıyla aramak, taramak ve raporlamak, metal, tekstil ve elektronik sektörlerinde mümkün değildir. Bu nedenle, ERP sisteminin, boyutlu ve boyutsuz malzemelerin tanımlanabilmesine, her malzeme sınıfı için farklı ve işletmeye özel boyut sınıflarının, tiplerinin ve içeriklerinin tanımlanabilmesine izin veriyor olması ve özellikle, tüm işleyişlerde ve raporlamalarda tanımlanan boyutlar ile kullanıcının kolaylıkla çalışabilmesine yardımcı olması gerekir.

İş emrinin bir kaynaktan N kaynağa ayrıştırılması

Gece vardiyasında üretim amiri, bir makine için planlanmış bir iş emrini, haklı bir gerekçeyle, birden fazla makineye bölebilmeye ihtiyaç duyabilir.

N iÅŸ emrinin tek bir kaynakta birleÅŸtirilmesi

Üretim amiri, aynı siparişin, üç ayrı makinede kısmi üretimleri yapılmış, aynı parçanın, toplam kalan üretimlerini, operatör azlığı nedeniyle, tek makinede kolaylıkla toplayabilmeyi ister.

Farklı siparişlerin farklı parçalarının, aynı kaynakta tek bir saca yerleştirilmesi

Ressam, farklı üç müşterinin veya aynı müşterinin üç farklı siparişinde yer alan birbirinden farklı parçaların tek bir sac üzerine yerleştirmesini yapabilir. Tek bir sac girdisine sahip olan tek bir lazer makinede, üç farklı siparişin üç farklı parçası, sipariş adetlerine göre tek hamlede üretiliyor olabilir. Burada sorulacak soru şudur: Lazer kesime giren bir adet sac, hangi siparişin ürün ağacının hangi prosesine girdi olarak tanımlanacak ve bu lazer prosesi hangi ürün ağacının prosesidir? Tek bir proses tarif ettim, sac bu prosesin girdisi olacak derseniz, bu prosesi hangi ürün ağacının, üretim emrinin prosesi yapacaksınız? Elbette, tek bir sac, üç ayrı prosese girdi olamaz ve herhangi birine girdi olup diğerlerine girmesin diyemezsiniz. ERP seçiminde, bu karmaşık süreçlerin, üretim maliyetleri zincirini kırmadan, nasıl ele alındığı sorgulanmalı, kolay ve pratik bir kullanıma sahip olup olmadığı incelenmelidir.

Siparişler arasında parça transferi

Sevk edilmeyi bekleyen bir siparişin bir parçasının, henüz üretime alınmamış bir başka siparişin aynı parçasının sevk edilme aciliyeti belirdiğinde, ikinci sipariş adına sevkıyatı yapılabilir. ERP sistemi, yaşanabilen benzer fiili durumlara nasıl bir çözüm önermektedir?

Fason üretim süreçleri

Kendisi de aslında fason üretici olan bir iÅŸletme, kaynak planlamasına göre belirlediÄŸi iÅŸlemleri, bir baÅŸka fason üreticiye yaptırabilir. Bu durumda, bu iÅŸlem, ürün aÄŸacında yer almalı mı? Fason üreticiye ilgili malzemelerin sevk edilmesi, bu malzemelerin stoklarının takip edilebilmesi, üretilen yarı mamüllerin kabulünde GiriÅŸ Kalite Kontrol bölümünün yapması gerekenler, tüketilen malzemelerin sarfiyatı, üreticiden gelen faturanın ilgili yarı mamulün maliyetine yansıtılması mümkün müdür? Alt üreticinin üretimin bir bölümünü kendisine ait malzemelerle, bir bölümünü ise yollanacak malzemelerle yapması durumunda, nasıl bir fatura temin edilmeli ve ne ÅŸekilde maliyetlere yansıtılmalıdır? Bir fason üreticiden diÄŸer bir fason üreticiye yarı mamul nakillerinin takip edilebilmesi ve aynı fason üreticiye verilmiÅŸ birden fazla farklı sipariÅŸe iliÅŸkin malzeme nakillerinin, yarı mamul ve fatura kabullerinin takiplerinin paralel bir ÅŸekilde ve doÄŸru yönetilebiliyor olması gerekir. 

Metal sektöründe esnek ve kurumsal çözüm ihtiyacını doğuran bu farklı süreçlerin örnekleri artırılabilir. Kurumsal disiplin altyapısına sahip olmak isteyen işletmelerimizin yönetim kurulu üyelerinin, bu sürecin öneminin farkına varması gerekir. Seçim sürecine girmeden önce nasıl bir ön hazırlık yapılması gerektiği öğrenilmeli, seçim sürecinin nasıl yönetileceği, firmaların, teknolojilerin ve fonksiyonların hangi kriterlerle değerlendirileceği belirlenmelidir. Bu hazırlıklar için mevcut iş yoğunluğuna rağmen, kaliteli yönetim zamanı ayrılmalıdır. Gerekli önemin verilmeyişi veya
neyin nasıl ele alınacağının bilinmemesi, sorgulanmaması, verimsiz görüşmelere neden olmakta; en ucuza yerli program satın alma veya en pahalı yabancı program satın alma yaklaşımı, en azından iki yıl boyunca organizasyonu hırpalayan, yüksek zaman ve maliyet kayıplarıyla, başarısız bir ERP uyarlama deneyimine neden olmaktadır. İşletmenin yeni bir statejik yönetim aracına kavuşuyor olmasının, ne anlama geldiği iyi sorgulanmalı ve bu öneme uygun bir bütçe belirlenip organizasyon bu sürece hazırlanmalıdır.