EFQM Avrupa Kalite Yönetimi Vakfı tarafından yirmi yılı aşkın bir süredir yönetim aracı olarak kullanılan mükemmellik modeli ülkemizde de uygulanıyor. KalDerin öncülüğü ve rehberliğinde sektör ve büyüklük farkı gözetmeksizin her kurum ve kuruluş tarafından uygulanabiliyor. Mükemmellik modelinin 2010 yılında değişikliğe uğrayan yeni düzenlemesinde önemli açılımlardan biri sürdürülebilirlik kavramı modele katıldı.

Sürdürülebilir bir gelecek için sorumluluk alma mükemmelliğin temel kavramları arasında yer aldı. Kavram tanımlanırken mükemmel kuruluşların kültürlerinin özünü; Etik anlayış, açıkça tanımlanmış değerler ve kurumsal davranışa ilişkin yüksek standartlar oluşturur denilmektedir.

KuruluÅŸun, vizyonu ile baÅŸlayan, etik kurallar ve kurumsal davranışlarda, kurumun geleceÄŸine iliÅŸkin saÄŸlam temeller atılması öngörülmektedir. Toplumla yararlı iliÅŸkiler ekonomi, doÄŸal çevre ve toplum açısından sürdürülebilirlik dengeleri deÄŸerlendirilmektedir.                                                                                                              
Çalışmaların, ürünlerin ve hizmetlerin kamu sağlığına, güvenliğine ve çevreye etkilerine özen gösterilmesi aranmaktadır.

Çalışanlar için sağlıklı ve güvenli ortamlar yaratılması ve çalışanlarında yüksek etik standartda davranması beklenmektedir. Paydaşlarına ve topluma karşı saydam, hesap verebilir olmanın ötesinde, daha net yaklaşımlar beklenmektedir.Kısa vadeli kazançlar yerine, uzun vadeli ve sürdürülebilen rekabet gücü aranmaktadır.
 
Yalnızca kurumun deÄŸil, çalışanların ve diÄŸer paydaÅŸların topluma katkının içinde yer almaları istenmektedir. Mükemmel kuruluÅŸ tanımındaki bu deÄŸiÅŸim son yılların küresel geliÅŸmelerini dikkate aldığımızda doÄŸru  ve yerinde bir düzenleme olmuÅŸtur. Küresel ısınma ile tanıştık. Çevre kavramının yöresel boyutların çok ötesinde bir etki alanını kavradığını gözlemledik ve yaşıyoruz.

2008 yılında başlayan küresel kriz, saydamlık, hesap verebilirlik, etik olma kavramlarının kurum değerleri olarak var olmalarının ülke ve uluslar arası düzeyde önemlerini hatırlattı. Daha sıkı kurallar ve koruyucu düzenleme talepleri toplumda arttı. Pek çok ünlü kuruluş ve CEOların davranışları dünyayı şaşırttı.

Başarı artık sürdürülebilirlik ile kullanılan bir kavram ile bütünleşti. Sürdürülebilir başarı. Sürdürülebilir başarının ortak noktalarına baktığımızda;
* Çevreye duyarlılık, geri dönüşüme önem verme, yenilenebilir kaynak kullanımı, çalışanları ve tedarikçileri ile bütünselleştirilmiş bir çevre politikası,
* Etik kurallara uyan, kurumsal davranışları dengeli ve sağlam temellere dayandırılmış kuruluş olmak,
* Toplumsal değerlerin ve sosyal çevrenin standartlarının yükseltilmesine katkı vermek,
* Yaratıcı ve yenilikçi ortamların gelişmesine olanak veren katılımcı ve paylaşımcı yönetim anlayışını uygulamak, olarak özetleyebiliriz.

Peter Druckere göreSürdürülebilir başarının temelinde denge vardır. Prof. Micheal Porter ise Bir şirketin hedefi yapılan yatırıma makul ve sürdürülebilir gelir elde etmektir. Stratejik düşüncede sürdürülebilirlik teması önemlidir. demektedir.

Kurumsal ve Sosyal Sorumluluk

Kurumsal ve Sosyal Sorumluluk kavramını bir kurum veya kuruluşun gerek kendi bünyesindeki, gerekse işletme dışındaki paydaşlara karşı, sorumluluk bilinci ve etik anlayışı çerçevesinde davranış ve paylaşımları olarak tanımlayabiliriz. Osmanlılar da Vakıf yönetimini anımsatan yeni bir yaklaşım. Pek çok aile kuruluşumuzun günümüzde de vakıf kurarak KSS çalışmalarını yürüttüklerini görmekteyiz. KSS kurum ve kuruluşların sürdürülebilirliğine katkıda bulunan, rekabet gücünü arttıran önemli bir araç olarak işlev görüyor.

Philip Kotler, Nancy Lee ile beraber hazırladığı Corporate Social Responsibility kitabında; Ürün ve hizmetlerinizi büyük iddia ve sloganlarla satmaya çalışmanın devri geçti. Tüketicilerin sayısız seçenek arasından sizin markanızı tercih etmesi için çok iyi bir neden yaratmanız gerekiyor artık. diyerek konunun önemini vurgulamaktadır.

Bazı büyük kuruluÅŸlarımızın yanı sıra bir çok STKda  baÅŸarılı örneklerini gördüğümüz projeler üretiyorlar. Türkcellin Kardelenler, Koç Grubunun Meslek Lisesi Memleket Meselesi, Hayrettin Karaca önderliÄŸindeki Tema, merhum Türkan Saylannın ÇaÄŸdaÅŸ YaÅŸam DerneÄŸinin projeleri   hemen aklımıza gelenler. DiÄŸer yandan Sabancı grubunun kuruluÅŸu VAKSA yıllardır Türk eÄŸitim sistemine eserler katıyor. Eczacıbaşı  ailesi Ä°stanbul Kültür  Sanat Vakfı ile kültür hayatımıza katkıda bulunuyor. Koç  ailesinin kurduÄŸu  Türk EÄŸitim Vakfı binlerce gencimizin eÄŸitimine olanak saÄŸladı. Bunlar kalıcı ve uzun soluklu güzel örneklerdir. Sosyal sorumluluk yanı sıra, kalıcılık algısını kuvvetlendirmektedir.

KSS kısa vade de bir markayı desteklemek amaçlı sponsorluktan, uzun vadede kalıcı olma ve sosyal anlayışa yakınlığı ile ayrılmaktadır. KSS artık  çeÅŸitli organizasyonlar ile  yapılanmasını oluÅŸturmaktadır. BaÅŸarılı iki STK örneÄŸi Kurumsal Sosyal Sorumluluk DerneÄŸi ve Sürdürülebilir Kalkınma DerneÄŸidir.

Küresel İlkeler Sözleşmesi

Küresel Ä°lkeler SözleÅŸmesinin resmi Yürütücüsü UNDPdir. Kurumsal Sosyal Sorumluluk kavramının da çatı modelidir. 2007 yılında KalDer ve Koç topluluÄŸu BM eski Genel Sekreteri Kofi Annanın katıldığı organizasyonda UNDP ile Türkiyede büyük bir atılımı gerçekleÅŸtirdi ve yaklaşık 70 kuruluÅŸ Küresel ilkeler SözleÅŸmesine imza koydu. KalDer daha sonra Yönetim Kadının Hakkıdır açılımı ile SözleÅŸmenin  önemli bir baÅŸlığını yürütmeye açtı. BirleÅŸmiÅŸ Milletler Küresel Ä°lkeler SözleÅŸmesinde (KÄ°S) 10 madde de toplanan kurallar, 4 ana baÅŸlıkta gruplanmaktadır. Ä°nsan hakları, Çalışma koÅŸulları, Çevre ve Yolsuzlukla mücadele. Her kural evrensel bir soruna iÅŸaret etmektedir.                   

UNDP 2008 yılında Türkiye Kurumsal Sosyal Sorumluluk Değerlendirme Raporunu açıkladı. Bu rapordan bazı ilginç verileri paylaşmak isterim. Kuruluşları Kurumsal Sosyal Sorumluluğa yönlendirmede etkili olan insiyatifler arasında; EMAS(1),SA 8000(0.968),EFQM(0.935)iGlobal Compact(0.871) puanla sıralanıyorlar. EFQM uygulamasını ülkemizde yürüten Kalder in bu konuda ne kadar etkin ve önemli bir rol oynadığı görülmektedir. Ayrıca raporun 16. sayfasında Küresel İlkeler Sözleşmesinin ve sürdürülebilirlik kavramlarının tanıtım ve yaygınlaştırılmasında KalDerin olumlu katkıları vurgulanmaktadır. 2009 yılı Kalite Kongre teması da sürdürülebilirlik üzerine olmuştur.

Raporun bir diÄŸer bilgisi basında yer alma içerikleri ve dağılımıdır. KSS en fazla eÄŸitim haberleri ile(%37.7)basında yer almıştır. Ä°kinci sırayı ise çevre haberleri(%18.2) ve üçüncü sırayı %12.3 ile saÄŸlık haberleri   almıştır.Sosyal sorumluluÄŸun  kurumlarımız uygulamasındaki yayılım ve öncelikler eÄŸitim, çevre, saÄŸlık olarak belirlenmektedir. KSS haberlerine ise sayfalarında en fazla yer veren, bir ekonomi gazetesi olan Dünya gazetesi olmuÅŸtur. Daha sonra Hürriyet ve Sabah gazeteleri gelmektedir. Medyanın bu süreçte daha fazla yer alması beklenmektedir.

EFQM modelinin Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Sorumluluk Alma başlıklı temel kavramı ile Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve Küresel İlkeler Sözleşmesiilişkisi üzerinde durduğum yazımda, üç kavramın ortak noktası olan SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ilkesinin önemini sanırım bir kez daha fark ettik. Sürdürülebilir bir gelecek için sorumluluk almak her kalite gönüllüsünün görevi olmalıdır.

*EFQM Mükemmellik Modeli 2010 KalDer
*Türkiye Kurumsal Sosyal Sorumluluk Raporu 2008 UNDP
*Küresel İlkeler Sözleşmesi UNDP