Ekonominin Durumu:

Türkiye ekonomisi ürettiğinden daha çok tüketen, dış borçları rekor seviyede olan, döviz rezervleri yetersiz kalan bir ekonomi konumundadır. Son yıllarda sağlanan yüksek ihracat artışı, ekonomideki verimlilik artışının yanı sıra uluslararası piyasalarda görülen likidite bolluğu ve göreceli olarak düşen Türk mallarının fiyatlarının ucuzluğundan kaynaklanmıştır. Ülkemizde cari açığın temel kaynağını oluşturan dış ticaret açığının temel nedeni, ihracatçı sektörlerin yoğun olarak ithal aramalı kullanımından kaynaklanmaktadır. Artan dış ticaret açığı, yüksek faiz ödenerek temin edilen sıcak para ve dış borçlar finanse edilmiş ve ekonomi dengede tutulmaya çalışılmıştır. Kamu ve özel sektörde ekonomik büyümeyi sağlayan kaynaklar, iç tasarruf artışları yerine borçlanma ve sıcak para girişleri ile sağlanmıştır.

• Küresel likidite sorunu, diğer ülkeler gibi Türk ekonomisini de olumsuz etkilemektedir.

• Kriz, piyasalardaki kırılganlığı artırmış ve Türkiye dahil, krediye bağımlı tüm piyasaları olumsuz etkilemektedir.

• Yüksek oranlı cari açık sorunu, artan oranda yeni finansman ihtiyacı doğuracaktır. Ancak, kronik yüksek cari açığı kapatmak için kullanılan dış finansmanın maliyeti artmaktadır.

• Türkiyeye doğrudan yabancı sermaye girişindeki yavaşlama cari açığın finansmanını olumsuz etkilemektedir.

• Türkiye, gerçekleştirdiği mali sektör reformu sayesinde dünyadaki birçok ülkeden daha düzenli ve sağlam bir bankacılık sektörüne sahip olmasına rağmen, küresel mali kriz ve yeni finansman koşulları, Türk şirketleri üzerinde olumsuz etkiler yaratacaktır. Likidite koşullarındaki daralma, şirketlerimizin finansman imkanlarını daraltacak ve daha maliyetli hale getirecektir.

• Firmaların finansman maliyetleri artarken, ekonomik büyümedeki yavaşlama, finansman ihtiyacını ve kredi talebini azaltacaktır.

• Mevcut piyasa koşullarında firmalar önünü görememektedir. Firmalar, üretim ve yatırım kararlarını günlük olarak revize etmek zorunda kalmaktadır.
 
• Yatırım yapabilmek için firmaların uzun vadeli öngörüye sahip olması gerekmekte ve bu nedenle, mali sistemde ve siyasi ortamda istikrar gerekmektedir.

• Son yıllarda TLsının aşırı değerlenmesi ile ara mali ithalatımız sürekli olarak artmış ve  toplam ithalatımız içinde % 80 paya ulaşmıştır. Bu durum yerli üretim yerine ithalatın tercih edildiği ve ithalata dayalı bir ihracat inin benimsendiğini göstermektedir. Krizin, ara malında dışa bağımlı olarak gelişen ekonomimizde uzun sürecek bir daralmaya neden olabileceği endişeleri mevcuttur.

• Başta enerji olmak üzere üretim girdilerindeki hızlı artış rekabetçi üretim olanaklarını kısmış, kriz nedeniyle daralan ihraç pazarlar, firmaların maliyet artışlarını satış fiyatlarına yansıtmalarını olanaksız hale getirmiştir.
 
• Kar marjlarınmn azalması, giderek üretimin durmasına, istihdamın daralmasına neden olacaktır.

• İç ve dış pazarlardaki durgunluk ve talep daralması olarak ortaya çıkan ilk etkiler, reel sektörde de daralmaya neden olacak ve firmalarımızın borç-alacak ilişkileri de olumsuz etkilenecektir.
 
• ABD doları diğer paralar karşısında değer kaybederken, Türkiyede değer kazanması nedeniyle dünya konjoktürü ile eşgüdüm sağlanamamaktadır.

Firmalarımıza, ekonomimizi yakın gelecekte olumsuz etkileme olasılığı yüksek olan küresel krizin etkilerini en aza indirebilmek için şunları öneriyoruz;

• Daha rasyonel davranıp risklerden uzak durmak,

• Mali güçlerinin üstünde öz sermayelerini aşan yatırımlardan kaçınmak,

• Döviz cinsinden borçlanmamak,

• Kurumsal risk, kriz ve performans yönetim stratejilerini oluşan yeni konjonktüre göre hergün gözden geçirmek,

• Üretim artışına katkısı olmayan veya marjinal katkısı zayıflayan varlıklarını sermaye yapılarını güçlendirmek üzere nakite çevirmek, 

• Borçlu olan şirketlerimizin başta kur riskleri olmak üzere finansman risklerini kısa dönemde minimize etmek.

İhracata ve ihracatçıya özel önem verilmesi gerekiyor

Türkiyenin bu yıl için cari açık beklentisi 51 milyar dolar. Küresel kriz şartlarında bu açığın finansmanı, özel sektörün ağustos itibarıyla 191 milyar dolara ulaşan dış borçlarının çevrilmesi gerekiyor. Özel sektörün 2009da 47 milyar dolarlık geri ödemesi mevcut.

• Ülkemizin dövize ihtiyacı var. Ancak eskisi gibi küresel likidite bol ve ucuz değil, borçlanma imkanları sınırlı.
 
• Sıcak para gelişmekte olan piyasalardan çekiliyor, doğrudan yabancı yatırımlar her yerde hız kesti.
• İşte bu noktada ihracatçıya özel önem verilmesi gerekiyor.

• Cari açığın finansmanı, özel sektörün dış yükümlülüklerinin yerine getirilmesi büyük ölçüde onların performansına bağlı. Kurların yükseliyor olması da ihracatçının lehine bir gelişme.

• Ancak bu aşamada ihracatçıyı bekleyen en önemli zorluk, en büyük pazar olan batı pazarının tıkanmakta olması.
 
• ABD ve ABnin ithalatında, ekonomik daralmayla birlikte ciddi düşüşler bekleniyor.
 
• Sektörlerimizin dış pazarlarını çeşitlendirmeleri gerekiyor.

Hükümetten beklentiler

İhracatçı sektörlerin istikrarlı bir şekilde büyümesi, ihracatının sürdürülebilirliği ve sektöre doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının çekilmesi için öncelikle makro ekonomimizde hızlı ve istikrarlı bir büyümenin, düşük ve öngörülebilir enflasyon ile reel faiz oranlarının, ihracatı teşvik eden, ithalatı özendirmeyen ılımlı döviz kuru dalgalanmalarının ve yeterli yatırım teşviklerinin sağlanması gerekmektedir.

Krizin muhtemel olumsuz etkilerini azaltmak için Hükümetin acil olarak aşağıdaki tedbirleri alması gerekiyor;

• Krize rağmen işçi çıkarmayan işletmelerin desteklenmesi, bu amaçla işsizlik fonunda biriken meblağın belirli bir miktarının işveren üzerindeki SSK primlerine ve çeşitli vergilere indirim olarak yansıtılması.
 
• Üretici firmalar tarafından kullanılan sanayi elektrik tarifelerinde indirim uygulanması.

• İhracatçılara yönelik Eximbank kredilerinde piyasa şartlarına göre daha cazip kredi faizleri uygulanması,

• Dünya piyasalarındaki petrol fiyatlarındaki düşüşün nakliye firmalarına uygulanması, üretici firmalara yönelik doğalgaz fiyatlarında indirim yapılması,

• Yerli malı tüketiminin teşvik edilmesi ve tüketicinin bilinçlendirilmesi.

• Nakit sıkışıklığı ve kredi kullanımında yaşanan problemlerin devlet bankaları aracılığı ile aşılması için Ziraat, Halk ve Vakıf Bankalarının sanayiciye yönelik kredilerin devamlılığının sağlanması,

• KOSGEB aracılığıyla, küçük ve orta ölçekli sanayiciye yönelik kredi desteklerinin artırılması ve daha aktif bir şekilde devam ettirilmesi.

• Teşvik sisteminin yerli üretimi destekleyecek ve ithalatın payını azaltacak yeni yatırımları özendirecek şekilde genişletilmesi.
 
• İhracatçıya uzak mesafeler için navlun desteği sağlanması

• İhracat amaçlı üretim yeri ile limanlar arasındaki iç nakliyelerde kullanılan akaryakıta yönelik özel indirim uygulanması,

• Euro ve ABD dolarının YTL karşısında değer kazanmasıyla birlikte bu durumu ihracatçı açısından avantaja çevirebilmek için ileride döviz kurunun tekrar düşme ihtimaline karşılık, ihracatçıya kur garantisi getirilmesi ve bunun ihracatçılara çok iyi anlatılması, kur artışının fırsata dönüştürülmesi.

• Katma değeri yüksek mamuller üretmek ve ihraç etmesi amacıyla Ar–Ge ve Ür–Ge yatırımlarına yönelik desteklerin arttırılması,

• KOBİler tarafından yapılacak Ar–Ge yatırımlarına en az % 100 yatırım indirimi sağlanmalıdır.