Türk Otomotiv sanayi, 2013 yılında 40 milyar Dolar ihracat gerçekleştirmeyi hedefliyor

Türk Otomotiv yan sanayisinin etkin temsilcisi TAYSAD -Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği nin Genel Sekreteri Özlem Gülşen ile 2007 yılında neler yapıldı, 2008 yılında neler yapılacak ve sektörün geleceği hakkında görüşme fırsatı bulduk.

SUBCONTURKEY: Otomotiv yan sanayi sektörünün 2007 yılı değerlendirmesini yapar mısınız? 2006 yılına göre sektör nasıl bir yıl geçirdi?

Özlem Gülşen: Otomotiv Sanayinde mevcut duruma baktığımızda,
•1,5 Milyon Adet Üretim Kapasitesi
•Avrupa Birliği nde 1. Otobüs Üreticisi
•Avrupa Birliği nde 2. Hafif Ticari Araç Üretici
•Avrupa Birliği nde 3. Kamyon Pazarı
•Dünyanın 16. Otomotiv Üreticisi
•Dünyanın 20. En Büyük Ekonomisi ve 15. En Büyük Nüfusu
• 8 AB Ãœlkesinden Daha Büyük Bir Hafif Ticari Araç Pazarı (Çek Cumhuriyeti, Romanya,   Slovenya, Polonya, Macaristan, Slovak Cumhuriyeti, Estonya,  Letonya, Litvanya)

2007 yılını 19,5 milyar $ ihracat ile yine lider sektör olarak sonlandırdık. 1,1 milyon araç üretildi. Yan sanayimiz ise toplamda 13 milyar $ iÅŸ hacmi, 6,3 milyar $ doÄŸrudan ihracat gerçekleÅŸtirmiÅŸtir. Türk Otomotiv Sanayi ürettiÄŸinin %70 ini Batı Avrupa ülkelerine ihraç etmektedir. 2007 yılında 1,2 milyar $ yeni yatırım yapılmıştır ve bir yıl önceye oranla  %8 lik bir üretim artışı söz konusudur. Ä°ki seçimin olması nedeniyle iç pazar satışlarında %10-15 lik bir daralma oldu, ancak ihracattaki artış ile üretim artmaya devam etti.  İç pazarda 2006 yılında 670 bin araç satılmıştı, 2007 yılında ancak 640 bin adede ulaşıldı ve bu rakamın da %55 i ithal araçlardır.

Sanayi olarak hedefimiz 2013 yılına kadar 2 milyon araç kapasitesi ile 40 milyar $ ihracat gerçekleÅŸtiren bir ülke konumuna gelerek dünyada ilk 10 içinde yer almaktır. Faaliyette olan firmalarımızın yanı sıra katma deÄŸeri yüksek yeni projeleri ve yeni yatırımları ülkemize getirmek kaçınılmazdır. Sanayimizin geliÅŸim sürekliliÄŸini saÄŸlayabilmesi için pazarın büyüme ölçüsünün minimum %12 seviyesinde devam etmesi gerekmektedir. Planlanan yatırımlar kapasite artışı için 3,5 Milyar $, Teknoloji yenileme için  2 Milyar $, Yeni model yatırımları için 3,5 Milyar $ olmak üzere toplam 9 Milyar $ dır. Bu kapasite 40 Milyar $ ihracat hacmi ve 500 bin nitelikli kiÅŸi için iÅŸ imkanı demektir.  Kısa vadedeki diÄŸer hedeflerimiz ise; dünya araç üretiminde 10 uncu,  AB de 3 üncü olmak ve Ar-Ge konusunda AB de ilk 5 ülke arasında yer almaktır.

Otomotiv sanayinin üretim süreci, kalitesi ve rekabetçiliği açısından ihracatçı sektör haline gelmesi ve önümüzdeki 5 yıl içinde üretim kapasitesini iki katına çıkaracak yatırım kararlarının çıkması; Türkiye nin Avrupa, Yakın Doğu ve küresel pazar için üretim merkezi olma konumunu güçlendirecektir.

Otomotiv yan sanayi sektörünün son 10 yıllık ihracatı
                                Yan Sanayi Ä°hracatı
Years     Export (Million$)      Ratio of Increase
2000      1.340                       13
2001      1.692                       26
2002      1.902                       12
2003      2.390                       26
2004      3.046                       27
2005      3.659                       20
2006      4.427                       21
2007      6,380                       31

Kaynak: UÄ°B

SUBCONTURKEY: Otomotiv yan sanayi sektörünün son 10 yıllık cirosu ve istihdamı?

Özlem Gülşen: Yan sanayi sektörü 98 li yıllarda 2 milyar $ toplam hacim gerçekleştirirken bugün bu rakam 13 milyar $ seviyesine yükselmiştir. İstihdam olarak ise tüm sanayi için 60 bin kişiden bugün 247.000 seviyesine gelmiştir ki bu rakamın 200 bin adedi yan sanayide çalışmaktadır.

SUBCONTURKEY: Yıllar itibariyle en çok hangi ülkelere ihracat yapıldı? 2010 yılına kadar hangi ülkelere yapılacak? İhracatın en fazla artacağı ülkeler?

Özlem Gülşen: Bildiğiniz gibi Gümrük Birliğinden sonra ihracatta hareketlenme yaşanmış ve Batı Avrupa ülkelerinde üretim maliyetlerinin artması ile birlikte bu ülkelerdeki üretici firmalar gelişmekte olan pazarlara özellikle de Türkiye ye yönelmişlerdir. Bu nedenle de Türk Otomotiv Sanayi 96 yılından itibaren ivme kazanan ihracatının %70 ini hala Batı Avrupa ülkelerine yapmaktadır.

Önümüzdeki yıllarda otomotiv sanayi olarak aslında ülkemize yakın bölgelerde ciddi yatırımlar olduğunu görüyoruz. Bunlardan en önemlisi bu sene TAYSAD olarak heyet ziyareti yapacağımız Rusya, Rusya da yapılan yeni yatırımlar ve mevcut firmaların büyümeleri tamamen iç pazardaki gelişme ve dinamiğe bağlıdır. Güçlü bir iç pazar yatırım kararlarının alınmasında ve devamında en önemli etkenlerden birisidir. Yan sanayi açısından henüz Türkiye kadar gelişmiş bir yapının olmaması, bu bölgeye yatırım yapan firmalarla bizim yan sanayimizin Batı Avrupa ihracatlarından kaynaklanan çalışma disiplinini bilmesi ve tabii ki coğrafi yakınlık nedeniyle Türk firmalar için önemli bir Pazar olacaktır. Ayrıca yine iç pazar olarak kuvvetli olması nedeniyle İran a ihracatta artış olabilir, ancak firmalar için sorun yaratan özellikle ödeme ve gümrük mevzuatlarında iyileştirme yapmaları gerekmektedir. Türk-i Cumhuriyetlerde de yavaş da olsa gelişmeler olduğunu gözlemliyoruz. Doğal olarak küresel sanayinin trendinin gittiği bölgeler bizim firmalarımız için de yeni pazarlar olacaktır.

2008 yılında üretimde %25 lik bir artış bekleniyor

SUBCONTURKEY:  Sektör ihracat, üretim, kapasite ve istihdam açısından 2008 yılını nasıl geçirecek? 2008 yılı sonunda sektörün ulaÅŸacağı büyüklük hakkında bilgi verir misiniz?

Özlem GülÅŸen: 2008 yılında üretimde %25 lik bir artış beklenmektedir. Toplam ihracat hacminin 26 milyar $ ı aÅŸmasını, yan sanayimizin ise 8,5 milyar $ doÄŸrudan ihracat gerçekleÅŸtirmesini bekliyoruz. Ana sanayimizde yerli kullanım oranlarının artırılması için çalışmalarımız 2008 yılında da ortak çalışmalar ile devam edecektir. Asıl amacımız yan sanayimizin küresel projelerde kendisini daha fazla ön plana çıkarabilmesi ve pastadan daha fazla pay alabilmesidir. Artık sanayimizde projeler küresel, bu nedenle yan sanayi olarak bizler müşterimizin tasarım faaliyetlerine ilk baÅŸtan ortak olabilme ya da yeni fırsatlar sunabilme kabiliyetine sahip olmalıyız ki hem uzun süreli bir partnerlik hem de katma deÄŸeri yüksek bir projede olmayı saÄŸlayabilelim. İç pazarda ise %5-10 civarında bir büyüme olabilir.  

İstihdam ile ilgili şu anda sanayimizde 40.000 beyaz yaka çalışmaktadır. 2011 yılına kadar beklenen büyüme ile kısa vadede artı 20.000, orta vadede artı 25.000 beyaz yaka istihdam edilmesi öngörülmektedir. Sanayinin ihtiyacı mühendislik bölümlerine odaklanmaktadır. Hedefiniz Araştırma-Geliştirme ve Tasarım konusunda ülkemizi katma değeri yüksek bir üs konumuna getirmekse bu alanda ihtiyaç duyulacak insan kaynağı mühendis ve endüstriyel tasarım kökenli gençlerimiz olacaktır. Toplam sanayimiz için ise mevcutta 247.000 olan çalışan sayımızın orta vadede yeni yatırımcı firmaları da düşünerek ikiye katlanabileceğini öngörüyoruz. Bu nedenle de derneğimizin ara eleman yetiştirme konusunda çalışmaları vardır. Kısa bir süre içinde üyelerimize ara eleman yetiştirilmesi yönündeki projemizi tüm paydaşlarımızla da paylaşacağız.

SUBCONTURKEY:  Otomotiv yan sanayi sektörünün ülkeler itibariyle büyüklüğü açısından son 10 yıllık geliÅŸimi hakkında bilgi verir misiniz?

Özlem Gülşen: Yan Sanayi olarak yok, ancak zaten ana sanayinin yoğun geliştiği geçmişi 25-30 yıla dayanan bölgelerde yan sanayi de oldukça gelişmiştir. Bu gözle aşağıdaki tablo değerlendirilebilir.

Tablodaki rakamlar 2006 yılında o ülkede üretilen milyon adet araçtır.

SUBCONTURKEY: Otomotiv sektörü ile otomotiv yan sanayi sektörünün büyüme oranları açısından son 10 yıllık karşılaştırmasını yapar mısınız?

Özlem Gülşen: Öncelikle biz bu rekabet ortamında sanayimizi bir bütün olarak ele alıyoruz. Ana sanayi firmaları yani müşterilerimiz ne kadar büyürse biz de o oranda faaliyetlerimizi arttırabiliriz. Ancak doğal olarak yan sanayi hem yurtiçi firmalarımıza hem de küresel firmalar ve bunların satış sonrasına hizmet ettiği için yıllar bazında büyüme oranı kriz dönemleri hariç hep %5 – 12 arasında daha yüksek olmuştur.

SUBCONTURKEY: Yabancıların yerli firmalara ortaklık ve satın alma teklifleri ile geldiğini biliyoruz. Bu teklifler hangi ülkelerden geliyor? 2008 yılında bu ortaklıklar nasıl bir seyir izleyecek? Bu konuda yapılacak yabancı yatırımların büyüklüğü hakkında öngörünüz nedir?

Özlem Gülşen: Bu teklifler tabi ki çoğunlukta Batı Avrupa ülkelerinden geliyor. Üretim gelişmekte olan ve Doğu Avrupa ülkelerine doğru hareket ettikçe bu firmalar da iş disiplini, üretim kalitesi ve maliyeti, insan kaynağı kalitesi açısından kendilerine en yakın olan ülke Türkiye deki firmalarla böyle bir işbirliği yapabileceklerini düşünüyorlar. Özellikle İtalya, İspanya, Fransa ve Almanya dan bu yönde talepler geliyor. Satın alma ya da ortaklık uzun vadeli ve hukuki mevzuatları da dikkate alarak yönlendirilmesi gereken bir konudur. Biz bu konuda üyelerimize yönelik işbirliği yaptığımız bu alanda tecrübeli kurumlarla ücretsiz seminerler düzenledik. Tüm üyelerimize ve toplamda 2500 noktaya ulaşan dergimizde bu konuda tecrübesi olan üyelerimizin görüşlerine yer verdik. Şu anda üyelerimizden 54 ü doğrudan yabancı ve yabancı ortaklı firmalardır.

2008 yılında yatırım hazırlıklarını tamamlayacak önemli firmalar var. Ancak şu anda açıklayamıyoruz. Sadece 40 milyon $ dan 500 milyon $ a kadar çeşitli yatırımların olacağını söyleyebiliriz.

Bu konuda T.C.Başbakanlık Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı ile ciddi bir işbirliğimiz var. Sanayimize yönelik yeni yatırımların tamamı için birlikte görüşüp, iç pazarımızı da etkilenebilecek firmalarımızı da değerlendirerek ortak bir karar belirliyoruz.

SUBCONTURKEY: Türkiye den yurt dışına yatırıma hazırlanan girişimciler var mı?

Özlem Gülşen: Hazırlanan ve hatta yatırımını yapan firmalar var. Özellikle 4-5 firmamız Mısır da ortaklık ve yatırım gerçekleştirdi. Aynı şekilde Hindistan ve Rusya yatırımlarını planlayan firmalarımız da var. Ama bu sayı şu anda 15 firmayı geçmiyor.

SUBCONTURKEY: Sektörün dünya piyasalarında en iddialı olduğu sahalar?

Özlem Gülşen: Türkiye otomotivde bir marka haline geldiyse bunda yan sanayinin başarısı büyüktür.

TAYSAD üyelerince imal edilen başlıca ürün gruplarını aşağıdaki şekilde sınıflandırmak mümkündür ;

•Komple motor ve motor parçaları, •Aktarma organları,  •Fren sistemleri ve parçaları, •Hidrolik ve pnömatik aksamlar,
•Süspansiyon parçaları, •Emniyet aksamları, •Kauçuk ve lastik parçalar, •Şasi aksam ve parçaları, •Dövme ve döküm parçalar,
•Elektrik ekipmanları ve aydınlatma sistemleri, •Akü, •Oto camları, •Koltuklar

Yani biz hepimiz bir araya gelsek son teknoloji gerektiren özellikle motor ve vites kutusu parçalarını da dışarıdan ithal etsek araba üretiriz.

SUBCONTURKEY: En çok çalışılan otomotiv devleri hangileri?

Özlem Gülşen: Ford, Fiat, Renault, Toyota en çok çalışılan firmalar. Ağır vasıtada ise tabii ki Mercedes, MAN, TEMSA, BMC ve traktör üreten firmalarımız. Uluslar arası anlamda ise üyelerimiz tüm OEM firmalarına hizmet vermektedir.

SUBCONTURKEY: 2008 yılında otomotiv yan sanayi sektörü için hangi bölgelerde tahmini kaç OSB kurulacak? Bu OSB lerde faaliyet gösteren firmalar sektörü ne kadar büyütecek?
 
Özlem Gülşen: TAYSAD Organize Sanayi Bölgemiz – TOSB da şu anda 38 firmamız faaliyet halindedir ve 6 bin kişilik istihdam vardır. Yapımı süren 11 fabrikamız vardır. Proje aşamasında 3 fabrika vardır. Toplam firma sayısı 80 adettir. 2 sene içinde TOSB da istihdam 14 bin kişiye yükselecektir.

Tamamen sanayicinin girişimiyle hiç devlet desteği almadan kurulan ve en önemlisi otomotiv sanayinde tek ihtisas organize sanayi bölgesidir.

İzmirli sanayicilerimizin yeni bir OSB girişimi vardır. Atatürk Organize Sanayi Bölgesi kadar bir yer daha kurulması hedeflenmektedir. Bu OSB tüm sanayiyi kapsayacaktır. Otomotive katkısı olacak firmaları düşündüğümüzde ek 250 – 300 milyon $ ciro sağlanır diye düşünmekteyim.

TAYSAD olarak biz de Bursa da yine ihtisas bölgesi olarak bir OSB kurulması düşüncesindeyiz. Ancak spekülatif olmaması açısından öngördüğümüz bölgeler hakkında şu anda bilgi veremiyorum.