Otomotivden Kısa.. Kısa…
Otomotiv piyasalarında gelecek 20 yıla damgasını vuracak küresel senaryoların uygulanılmasına başlandı. Dünyanın ilk 5-inde yer alan otomotiv üreticileri yatırımlarına hız verdiler. Küresel rekabetin bir sonucu olarak bu ana sanayi yatırımları dev yan sanayi firmalarının yatırımlarını tetikleyerek onların da ana sanayinin yatırım yaptığı havzalarda yatırım yapmalarına neden oldu ve oluyor. Yatırımlar büyük ölçüde Çin, Hindistan, Brezilya, Kanada, Kuzey-Amerika ve Rusya-da yoğunlaşıyor.
Yeni yatırımlar küresel anlamda önem kazanan yeni otomotiv bölgelerine yönelmiş durumda. Tüm bu gelişmelerde maalesef Türkiye-nin adı geçmiyor.
Hatta Türkiye-de otomobil üreten bazı şirketler bu yatırım bölgelerine model kaydırması yapıyor veya planlamakta. Türkiye-nin 2015 ve 2023 otomotiv plan ve stratejileri bu gelişmeler ışığında nasıl bir rota izleyecek?
*
Türkiye-de Yerli Araç tartışmaları boğulmuşa benziyor. OSD-nin yerli araç raporu yayınlanmadan önce ve sonrasında yapılan tartışmalar birbirinden pek farklı değil. Tartışmaların odak noktası projenin bütçesi ve finansmanı noktasında yoğunlaçmış durumda. Amiyane tabir ile belirtmek gerekirse, tabii ki parayı bastıran fabrikayı kuracak. Ama kim? Bu kim, parayı nereden bulacak? Yerli kaynaktan mı yoksa küresel finans piyasalarından mı olacak?
*
Tüm dünya piyasalarında üretilen araçların üretim teknolojilerinin 1980-li yıllarda geliştirilen teknolojilerle yapıldığını biliyoruz. Günümüzün en modern fabrikalarında bile bu teknolojiler kullanılmaktadır. Yerli araçta biz de bu teknolojileri mi kullanacağız? Evet ise, kimlerden teknoloji satın alacağız? Yerli araç, yabancı ortaklıkla üretilecek ise o halde ‘yerlilik- sadece Türkiye-de üretmek anlamında mı kavranılmalıdır? (şayet böyle ise zaten yerli araç üreticilerimiz var, değil mi?)
Kıssadan Hisse 1
Son tahlilde uluslararası otomotiv devlerinin kısa ve orta vadedeki yeni yatırım planlarında maalesef bulunmuyoruz, adımız bile geçmiyor. Yerli araç diyoruz ama yerlilik tanımımız henüz yok! Küresel ekonomiye yüksek oranda entegre olmuş bir ülkenin (Türkiye) ‘yerli- tartışması ne kadar mantıklı ve ne kadar ufuk açıcı gelin bunu hep birlikte tartışalım.
*
Ürün geliştirme ve teknolojileri konusunda klasik otomotiv ülkelerinde hummalı bir çalışma var. Çalışmaların gövdesini elektrikli araç konseptine uygun parça ve modüller oluşturmaktadır. Bu çalışmalar çok yönlü ve kompleks bir şekilde yürütülmektedir. Bir yandan araç hafifletme, yeni malzemeleri, yeni teknolojileri uygulama zorunluluğunu beraberinde getirirken diğer yandan yine yeni akıllı malzemelerin elektrikli araç için önemli bir konusu olan malzeme-iletkenlik de araştırma konuları arasında yer almaktadır. Batarya teknolojilerine hiç değinmiyorum, çünkü bu alanda birçok Çin, Amerika ve Avrupalı firma epeyi yol kat etmiş vaziyette.
*
Araştırma-Geliştirme sürecinde Avrupa-da dikkat çeken önemli bir husus ta, özel sektör-üniversite işbirlikleri.
Eskisine oranla daha fazla ortaklıklar, işbirlikleri gündemde. Adeta üniversiteler, sanayinin aktüel ihtiyaçlarına yanıt vermek için yarış halindeler. Yine dikkat çeken bir konu, üniversite araştırmacılarının bilgi, deneyim açısından sanayi gerçekliğinin pek uzağında olmadıkları. Yani klasik üniversite, sanayi ayrımı minimum seviyeye gelmiş durumda. Bu da konuya ilişkin sözü olan tüm aktörlerin hedefe odaklandığını göstermektedir.
*
Kıssadan Hisse 2
Ar-Ge ve Ür-Ge konularına verilen ağırlık göz kamaştırıyor. Endüstriyel tarihimizde eksik kalan bu konuya Türkiye-de de son zamanlarda ağırlık verilmektedir. Birçok yan sanayi firmamızın eksik veya zayıf finans yapısına rağmen bu konuya karşı gösterdikleri ilgi takdire şayandır. Sektör ve tek tek firma bazında eksikliklerimizi daha hızlı gidermek zorundayız.
Amacım bu yolda faaliyet gösteren firma ve çalışanlarını üzmek değil ama gerçekten araştırma-ürün geliştirme yapmalıyız.
Bu alanda benchmarking gelişmiş ülke sektör ve firmaların faaliyetleridir. Kıstasımız, geçmişe göre şuan geldiğimiz konum olmamalıdır.
*
Geçenlerde çok güzel bir haber aldım. Kırklareli-nde bir firma, bor ve alüminyum karışımından benzerlerine oranla daha dayanıklı ve daha hafif bir malzeme geliştirmiş. Bu malzeme neden otomotivde kullanılmasın! Bu tür gelişmelere ve bunların daha geniş bir sahada uygulanmasına ihtiyacımız bulunmakta.