Yüz yılı aşkın bir süre önce dönen tekerleği durduran, tahta veya deri veya eski ayakkabıydı. Ya da atlara verilen dur komutu!
İlk balata 1897’de Herbort Frood tarafında asfalt, saç (at kılı) ve pamuk karışımı ile yapıldı. Isındığında sürtünme özelliğini kaybetti. Yine Herbort Frood 1908 de örgülü asbesti kullanmaya başladı. 1930’larda kullanılmaya başlanan reçine; balataları daha yüksek sıcaklıkta mukavim hale getirdi. 1980’lere kadar Asbest bazlı balatalar esastı. Asbest birçok yönüyle harika bir materyal olarak görülüyordu. Ancak Asbestin sağlık açısından yarattığı risklerden dolayı 1980’lerden sonra yavaş yavaş terk edildi. 1990’lara gelindiğinde dünyanın birçok ülkesi asbesti yasaklamıştı.
Bizde asbestin yasaklanması ise 2007’nin sonunu buldu. Önce Nisan 2006 tarihi benimsenmiş, esnetilerek 2007’nin sonuna dek Asbestli balata imalatı sürdürülmüştür.
Asbestli-Asbestsiz balata karşılaştırılması Biliyorum birçoğunuz Asbestli balata ile Asbestsiz balatayı karşılaştırıyorsunuz ve sanırım Asbestli balata birçoğunuz tarafından daha iyi olduğu düşünülüyor.
Bir bakıma doğrudur. Asbest yüksek ısı dayanımı, az aşınması, esnekliği yüksek mukavemeti, perçin tutma kapasitesi gibi özellikleriyle üstün görünmektedir. Ancak doğadan çıktığı için tümüyle homojen değildir. Bu anlamda kontrol edilmesi de çok kolay değildir.
Oysa Asbestin yerine kullanılan insan yapımı (sentetik) elyaflar daha kontrollü ve homojendir. İsteğe göre özellikleri değiştirilebilmekte, mukavemetleri, esneklikleri artırılabilmektedir.
Özetle Asbestsiz balatalar daha kontrollü yapılabilmektedir. Ham maddeler sürekli geliştirilerek yenilikler yapılmakta ve ürün kaliteleri yükseltilmektedir. Asbestsiz balatalar
asbestli balatalara göre bir üst düzey balatalardır. Bu benim düşüncem.
Bu arada ister asbestli, ister asbestsiz olsun bir balatanın olması gereken özelliklerini de şöyle sıralayabiliriz.
1- Balata yeterli mekanik mukavemete sahip olmalıdır. Perçin tutma kapasitesi yeterli olmalıdır.
2- Balata şişmemelidir, olması gerekenden fazla şişen balatalar fren sistemini kilitleyip kazalara neden olabilirler.
3- Balata ısındığında mukavemetini korumalı, parçalanmamalıdır.
Bu özellikler en temel özellikler olup olmazsa olmazlardır, öte yandan
Balataların sürtünme katsayıları ısı ile sabit olup yüksek ısılarda dahi aracı durduracak yeterlilikte olmalıdır. Öte yandan ısındığında da iyi bir sürtünme katsayısına sahip
balatalar sürücü tarafından daha umursamazca kullanılmamalıdır!
Balatalar normal kullanım şartları altında kabul edilebilir bir ömre sahip olmalıdır.
Bu noktada şu açıklamayı yapmak gerekmektedir:
Balataların yapımında kullanılan Fenolik reçineler 300 oC’den sonra depolimerive olmaya yani organik bağlar kırılmaya başlar bu nedenle yüksek sıcaklıkta balatalar hızla aşınırlar. Ancak yüksek sıcaklıkta sürtünme katsayısı çok düşük balatalar aşınmazlar (kaydığı için) ancak bu durumda da kazalar kaçınılmaz olur.
Yine bu noktada balata aşınması ile ilgili olarak Kampana’lardan söz etmek gerekmektedir.
Zaman zaman balatalar erken bittiğinde bozuk kampanalar için ORİJİNAL – YENİ tabiri kullanılmaktadır. Kampanalar yeni-orijinal – eski ne olursa olsun balata ile yüzeyleşip yüzeyleşmediği, kampana yüzeylerinde özellikle enlemesine çatlaklar olup olmadığı kontrol edilmelidir. Sürekli ısınıp soğuyan kampanalar zamanla özellik değiştirmekte ve hızlı balata aşınmalarına sebep olabilmektedir. Yeni kampanalarda ise ovalleşme gibi sorunlar yaşanabilmektedir. Yine kampanalarda kullanılması gereken pik döküm kalitesine doğru imalat prosedürüne burada dikkat çekmek istiyorum.
EREN BALATA
10.000 m2’nin üzerinde 7000 m2 kapalı alanda kurulu modern bir balata tesisidir.
Yıllık 360.000 TK. yarım blok fren balatası imalat kapasitesine sahiptir. Bu da yaklaşık 3600 ton/yıl eder.
Yıllık 100.000 TK. Ağır vasıta disk balatası
Yıllık 150.000 TK. Hafif ticari araç disk balatası üretim kapasitesine sahiptir.
Toplam yaklaşık 4000 ton sürtünme materyali üretilmektedir.
Balata aşınması bazen ve çoğu zaman kampananın durumuna göre değişimler göstermektedir.
SES-Bence balatadaki önemli faktörlerden biridir ama birincisi değildir. Birçok nedene bağlı olan ses titreşimleri her şey doğru ise balatanın kendisinden gelmektedir. Çoğu zaman yüksek sürtünme katsayısı sese neden olmaktadır.
Balatalar çok yüksek sıcaklık ve yüke maruz kalan organik kompozitlerdir. İnorganik elyaf ve bir kısım metaller ihtiva etseler de matriksi oluşturan esas bağlayıcı reçine organiktir. Yani yanabilir, yani yüksek sıcaklıklarda kimyasal değişimler gösterir, bağlar kırılır. Doğru yüzeyleme yapılmalı ilk km.lerde balatalara çok yüklenilmemelidir.
Asbestsiz balata, Balatada yeni dönemdir. Her ne kadar balata imalat teknolojisi temelde değişmemiş olsa da Asbestin verdiği imalat kolaylığı artık yoktur. Yeni elyafların hiçbiri tek başına asbestin yerini almamıştır. Ama buna karşılık Elyaf karışımı söz konusudur.
Aramid elyafı
Poly acrilik elyafı
Selüloz elyafı
Taşyünü
Camelyaf
Çelik yünü
Metalik elyaflar
Çeşitli oranlarda karıştırılarak asbestin yerini almaktadırlar.
Eren Balata neresidir
Türkiye balata pazarında çok tanınmamış bir firma olan EREN Balata, asbestsiz balata imalatında önderlik yapmaktadır. Asbestli balata imalatı sürerken de 90’lı yılların başından itibaren dünyadaki asbestsiz balata teknolojisini dikkatle izlenmiştir. Gelişmeler takip edilmiştir. Konu ile ilgili sempozyumlar, toplantılar dünyanın birçok ülkesinde takip edilmiş ve paralel asbestsiz balata imalatı çalışmaları 1990’lı yıllarda kuruluşumuzla beraber başlamıştır. 1995’den itibaren dış pazarlara balata imal edilmiştir. Asbest
yasaklanmadan önce büyük oranda yeni döneme hazırlanılmıştır.
Dünyanın özellikle Çin ve Hindistan’ın balata pazarında rekabetçi olacağı önceden görülüp yeni döneme buna göre hazırlanılmıştır. Bunun için en önemli birim Ar-Ge birimidir. Laboratuarımızda, küçük ölçekte mixer, pres, ham maddelerin her çeşiti fırın, sürtünme test cihazları, kompresibility test cihazı, shear test cihazı, sertlik ölçme, nem ölçme, kül tayin etme gibi Avrupa’daki bir balata fabrikasında ne varsa bizde de vardır. Bu cihazları kullanabilen uzman personel vardır. Her türlü araştırma geliştirme yapılabilmektedir. Bu nedenle Tubitak-Tülomsaş-TCDD’nin ortaklaşa yürüttükleri demiryolları kompozitlerinin geliştirilmesinden EREN Balata, sanayi desteğini vermektedir.
Kampana fren balatası imalatında kendi özel teknolojimizi kullanmaktayız. Ana üretim makinelerimiz, tarafımızdan dizayn edilip atölyemizde yapılmakta, yine kalıplarımız da atölyemizde yapılmaktadır.
Bizce teknoloji üretemeyen, üretime yenilik getiremeyen ülkeler ve firmalar geride kalmaya mahkûmdur.
Yine firmamız 17 yıllık geçmişine göre uzman yetişkin bir kadroya sahiptir ve insana önem vermektedir.
Disk ve fren balatası üretiminde Sn. Bob GARDNER bize danışmanlık yapmaktadır.
Kendisi TMD’ de 42 yıllık Ar-Ge deneyimine sahip tanınmış bir kişidir.
Disk balata üretiminde şu anda dünyada kullanılan en ileri teknolojiyi kullanmaktayız. Kullandığımız formüller orijinal ekipmanlarda kullanılan balataların kalitesindedir.
Mühendislik materyali olarak kullanılan sürtünme materyallerinde de terzi işi üretim yapmaktayız. İstenen işe uygun sürtünme materyalleri.
İlgili
Haberler
.gif)
