Aile şirketinin yapılanmasının özünde, ailenin iş yapması, bir işletme kurması vardır. Özünde aile birliğinin yer aldığı bu yapı, belirli bir mülkiyet oranı ile bir işletme kurar ve daha sonra bu işletmenin yönetilmesini sağlar. Bütün bu süreç, aile işletmesinin yapılanmasını, taşların yerli yerine oturmasını sağlar. Aile üyelerinin kendi bireysel çıkarlarını, ailenin ve nihayet işletmenin çıkarlarını barındıran bu yapı, doğal olarak kimi zaman çatışmalara da sahne olabilir. Çünkü,
bu yapıdaki her rolün farklı bir anlamı ve kıymeti vardır.
Bir aile işletmesindeki temel roller 4 ana grupta toplanabilir. Bunlar; ailenin yüklendiği roller, mülkiyet hakkı yani hissedarlık yani ortaklık yapısından gelen roller, işletmedeki çalışma durumundan kaynaklanan roller ve yönetim kademesindeki yerden gelen rollerdir. Buradaki yönetim daha çok üst yönetimleri, yönetim kurulu, icra kurulu, denetim kurulu gibi işin yürütülmesi ile ilgili aktif rolleri değil idari ve onaylama konumundaki üst yönetsel yapıları belirtmektedir.
Aile şirketindeki temel rollere bakıldığında her birinin ayrı bir yeri ve önemi olduğu görülür. İşte bundan dolayıdır ki bunlar arasındaki tanımların ve sınırların net biçimde belirlenmiş olması çok önemlidir. Çoğu aile şirketi, “biz bir aileyiz, iş hepimizin, herkese yetecek kadar var” gibi düşüncelerle aile üyelerinin iş ortamındaki rollerini netleştirmezler. Ancak günün birinde bu netleştirmeyi yapmak zorunda kaldıklarında gecikilmiş olabilir. Dolayısıyla işler yolundayken, kişiler arasında güç çatışması yokken, rol karmaşası yaşanmıyorken iş bölümlerinin netleşmesi kadar roller arasındaki ince ayrıntıların da netleştirilmesi gereklidir. Yani aile üyesi ile hissedar yani mülkiyet sahibi arasındaki fark, aile üyesi olup mülkiyet sahibi olmayan ancak yönetimde yer alan kişiler ve benzeri arasındaki farkların netleşmesi, herkese yeni bir ivme kazandıracaktır. İnsanların zamanla birbirlerine düşmelerini önleyecektir.
Aile şirketinin yapısında yer alan temel roller şu şekilde sıralanabilir: Çemberlerin farklı noktalarında yer alan rakamların her biri bir rolü temsil etmektedir.
1. Aile üyesi, hissesi yok yani ortak değil, işletmede yer almıyor, karar mekanizmalarında yer almıyor yani yönetimsel işlevi yok. İşin içinde yer almayan çoğu aile üyesi bu grupta yer alır.
2. Kişi işe ortak, hissesi var ancak aile üyesi olmadığı gibi işletmenin iş akışında ve karar mekanizmalarında yer almıyor. Ailenin dışarıdan aldığı ancak işin içinde yer almayan ortaklar bu grupta yer alırlar.
3. Kişi aile üyesi değil, ortak değil, yönetsel yetkisi yok ancak kurumda çalışmaktadır. Dışarıdan alınmış, işin yürütümünde yer alan profesyonel çalışanlar, bu grupta yer alır.
4. Aile üyesi olmayan, ortak olmayan ve işletmedeki iş akışının içinde yer almayan birey, kurumun temel karar mekanizmalarında yani yönetim organlarında yer almaktadır. Profesyonel üst düzey yöneticiler bu grupta yer alır.
5. Aile üyesi ve ortak olan kişiler burada yer alır. Bu kişilerin üst yönetsel kararlarda veya işletmenin iş akışında yer almaları söz konusu değildir. Girişimcinin yakın kan bağı olan ama işin içinde yer almayan kişiler bu rolde bulunmaktadır.
6. Bu grup, aile üyesi ve sadece kendisine işletmede bir iş verilmiş kişileri içerir. Mülkiyet hakları yoktur, karar mekanizmalarında yer almazlar. Daha çok ikinci ve üçüncü dereceden akrabaların bulunduğu yerdir.
7. Kişi mülkiyet sahibidir ve üst karar konumunda yer almaktadır. Ancak aile üyesi değil ve aktif iş hayatının içinde değildir. Daha çok dışarıdan ortakların konumudur.
8. Aile üyesi, mülkiyet sahibi gibi rolleri olmayan profesyonel çalışan ya da yöneticiler bu grupta yer alırlar.
9. Aile üyesi, mülkiyet sahibi ve işletmede herhangi bir fonksiyonel görevi olan kişiler bu grupta yer alır. Genellikle yönetim becerisi sınırlı olan aile üyesi ve ortakların şirkette çalışmaları durumunda üstlendikleri roldür.
10. Aile üyesi, mülkiyet sahibi, işletmedeki iş akışı içinde yer almaz ancak temel kararlarda üst yönetimde yer alan kişiler. Genellikle aile üyesi olup, ortak olan ancak eğitimi ya da becerileri bakımından başka alanlara yönelen ancak temel kararlar bakımından işin içinde yer alan kişilerden oluşur.
11. Aile üyesi, işletmede aktif yürütme rolü var, temel üst düzey mekanizmasında da rolü var ancak mülkiyet sahibi değil. Genellikle ikinci ve üçüncü dereceden akrabaların bulunduğu yerdir. Kişiye kariyeri bakımından ihtiyaç duyulur, aileden olması nedeniyle itibar edilir ancak ortaklık verilmemesi durumunda bulundukları yer burasıdır.
12. Kişi mülkiyet sahibidir, işin yürütülmesinde yer alır ve aktif yönetim mekanizmalarında da vardır ancak aile üyesi değildir. Genellikle dışarıdan alınan teknik tarafı olur, işi bilen aile dışındaki kişiler bu grupta yer almaktadır.
13. Nihayet bütün rollerin çakıştığı merkezi yerde bulunan bu kişi, hem aile üyesi, hem ortak, hem aktif iş yürütümünde hem de temel karar mekanizmalarında yer alır. Genellikle işin birinci dereceden sahipleri, iş girişimini yapan, aynı kan bağı olan kişilerin yer aldığı yer burasıdır.
İlgili
Haberler
.gif)
