Bağlantı elemanları sektör raporu
1. ÜRÜN TANIMI VE KAPSAMI
1.1 Ürün Tanımı ve Çeşitleri
Bağlantı elemanları sektörü, özellikle vida, cıvata, somun,pul, rondela, perçin vb. sanayi ürünlerinin bir araya getirilerek bütünleştirilmesinde kullanılan malzemelerdir. Sadece sanayi ürünlerinde değil insanların yaşamlarında kullandıkları tüm eşyaların bir arada durmasını sağlayan elemanlardır.
Yaklaşık 3 bin 500 farklı üründen meydana gelen bağlantı elemanları sektörü inşaat, otomotiv, beyaz eşya, elektrik, elektronik ve mobilya gibi ana sektörler başta olmak üzere, tüm imalat sanayine ürün vermektedir.Sektör, Türkiye nin çok fazla görülmeyen ancak olmazsa olmazlarından birisidir. Ülkemizde gelişmekte olan ve her yıl hacmini büyüten sektörlerden bir tanesidir.
Söz konusu sektörde kullanılan bağlantı elemanlarından bazıları aşağıdaki gibidir;
Vida; esas itibarı ile, silindirik bir mil üzerine vida profili adı verilen diş şeklinin helis eğrisi boyunca sarılması ile meydana gelir. Helis eğrisi, uzun dik kenarı, üzerine sarılacağı silindirin taban çevresine eşit olan bir dik üçgenin hipotenüsünün, silindir üzerine sarılışı sırasında oluşturduğu eğridir. Dik üçgenin kısa kenarı ile vidanın adımını göstermektedir ve helisin silindir yüzeyini bir defa dolanışındaki yükselme miktarı olarak tanımlanabilir.
Helisin silindir üzerine sarılma yönüne göre, sağ ve sol vidalar oluşur. Silindire sarılan helis birden fazla ise vida, helis sayısına göre iki, üç… ağızlı vida olarak adlandırılır.
Vida profilleri kullanım amacına göre tespit edilir:
Üçgen vida profili: Bağlantılarda kullanılan vidalardır. Metrik, Whitworth, vb.
Trapez ve testere profili vidalar: Hareket vidası olarak kullanılırlar.
Yuvarlak profilli vidalar:Atmosferik etkilere maruz kalan ve sık sık sökülüp takılması gereken yerlerde kullanılırlar.
Ayrıca kafa yapılarına ve tornavida ağızlarına göre de vidaları çeşitlendirmek mümkündür.
(a) tava, (b) düğme ,(c) yuvarlak ,(d) hilal ,(e) düz ,(f) oval
(a) Düz, (b) Phillips, (c) Artı, (d) Yıldız, (e) Altı köşe, (f) Robertson, (g) Üç-kanat, (h) Tork-ayarlı, (i) Vida Anahtarlı başlı konularıdır.
Cıvata: Birbirine bağlanmak istenen ağaç ve demir parçalarının üzerinde hazırlanmış olan deliklerden geçirilerek ucuna somon takılıp sıkıştırılan iri başlı vida.
Somun: Cıvatanın ucuna takılan, içine cıvatanın dişlerine uygun diş (yiv) açılmış başlık.
Perçin: Silindirik gövdeli makaslamaya ve delik çevresindeki ezilmeye göre hesaplanan, parçalara açılan deliklere vurmak suretiyle yerleştirilen çelik birleşim araçlarıdır.
Saplama: Somunsuz olarak kullanılan cıvata.
Segman: Pistonlu makinelerde pistona takılan, pistonla silindir arasındaki sızdırmazlığı sağlamaya yarayan çelik parça (çember).
Pul: Vida, cıvata vb. şeylerin boynuna boş yerleri doldurmak için konulan, ortası delik metal levhacık.
2. SEKTÖRÜN GELİŞİMİ VE POTANSİYELİ
2.1. Sektörün Türkiye deki Mevcut Durumu ve Gelişme Olanakları
İnşaat, otomotiv,mobilya, elektronik ve beyaz eşya gibi bir çok sektör açısından önemli bir yere sahip olan bağlantı elemanları sektörü, 2005 i yatırım yılı olarak
kapatmıştır. Sektörün bu yıl ki büyüme oranı %20 olmuştur.
Makine parkurunu yenilemek ve özel ürünlerin üretimi için yapılan yatırımların ardından bu yıla büyük beklentilerle giren sektör umduğunu bulamamıştır. Genel olarak ekonomideki olumlu rüzgarın etkisiyle yatırımlarını şekillendiren ve bu yıla ilişkin beklentilerini yüksek tutan sektör, son aylarda yaşanan hammadde fiyatlarındaki ciddi artışlar ve döviz kurundaki dalgalanma karşısında tam bir belirsizlik içindedir.
Toplam üretimi 150 bin ton civarında olan sektörde kimi firmalar bu belirsizlik karşısında, yıl sonu hedeflerini revize etmişlerdir. Nitekim genel beklenti, 2006 yılının 2005 e göre çok daha zor bir yıl olacağı yönündedir.Ağırlıklı olarak genel sanayii ile paralel bir büyüme çizgisi gösteren sektör, bağlayıcı konumda olduğu diğer sektörlerdeki hareketlenmelerle yön bulmaktadır.
GTİP No Açıklamaları
731815900012 Demir/Çelikten diğer başlı cıvatalar
731815890000 Altı Köşeli Başlı Cıvata-Demir/Çelikten, Çekme Direnci
MM2.de 800 N./Daha Fazla
731829000000 Demir veya çelikten vida benzeri diğer eşya-diş açılmamış
731822000000 Demir/çelikten diğer rondelalar-diş açılmamış
731815900000 Demir/çelikten diğer vida, cıvatalar vb.
(somunlu/rondelalı/değil)(diş açılmış)
731824000000 Demir/çelikten diğer başlı vidalar
731812900000 Demir/çelikten pimler, kamalar-diş açılmamış
731816910000 Ahşap vidaları-diğer (diş açılmış)
731816300000 Demir veya çelikten diğer somunlar-iç çapı=<12MM.
731815700000 Paslanmaz çelikten somunlar
731816990000 Altı köşeli başlı cıvatalar-paslanmaz çelikten
731814910000 Demir veya çelikten diğer somunlar-iç çapı >12 MM.
731815200012 Demir veya çelikten ototaradöz sac vidaları (diş açılmış)
731816500000 Demir/çelikten cıvatalar –Demiryolu yapım malzemesinin
tesbitinde kullanılan
731815690000 Demir veya çelikten emniyet somunları
731815410011 Altı köşeli yivli başlı vidalar-diğer
731814990000 Demir/çelikten başsız vidalar-çekme direnci MM 2.<800N.
731823000000 Diğer ototaradöz vidalar (diş açılmış)
731815590000 Demir/çelikten yaylanmayı sağlayıcı ve diğer sıkıştırma rondelaları –diş açılmamış
731815510000 Ototaradöz vidalar –paslanmaz çelikten olanlar (diş açılmış)
731821000000 Demir/çelikten başsız vidalar-çekme direnci MM2.=>800 N.
731814100000 Diğer ototaradöz vidalar (diş açılmış)
731815490012 Demir/Çelikten perçin çivileri (diş açılmamış)
731816100000 Yarılmış/hac şeklinde iz yapılmış başlı vidalar-diğer
731815100000 Yarılmış/hac şeklinde iz yapılmış başlı vidalar-paslanmaz
çelikten
731812100000 Demir/çelikten yaylanmayı sağlayıcı ve diğer sıkıştırma
rondelaları-diş açılmamış
731815200011 Ototaradöz vidalar-paslanmaz çelikten olanlar (diş açılmış)
731811000000 Demir/çelikten başsız vidalar-çekme direnci MM2.=>800 N.
731815490011 Demir/çelikten somunlar-kütleden kesilmiş be gövde genişliği =<6 MM.
731815300012 Ahşap vidaları-paslanmaz çelikten (diş açılmış)
731815300012 Demir/çelikten vidalar-demiryolu yapım malzemesinin
tesbitinde kullanılan
731815300011 Demir veya çelikten tirfonlar (diş açılmış)
731815300012 Demir/çelikten başsız vidalar-çekme direnci
MM2.=>800 N.
731815300011 Paslanmaz çelikten başsız vidalar
731815610000 Altı köşeli yivli başlı cıvatalar-paslanmaz çelikten
731815410012 Demir/çelikten başsız cıvatalar-çekme direnci
MM2.<800 N.
731815810000 Altı köşeli başlı cıvatalar-demir/çelikten, çekme direnci
MM2.de 800 N.dan az
731813000000 Demir veya çelikten çengelli ve halkalı vidalar (diş açılmış)
Kaynak:İMMİB
2.3 Sektörde Yapısal ve Güncel Sorunlar ve Beklentiler
Bağlantı elemanları sektöründe, dünya piyasalarında rekabet gücünün artırılması için öncelikle bir takım sorunların aşılması gerekmektedir. En çok yakınılan sorunların başında yetişmiş eleman eksikliği, merdiven altı firmaların yarattığı haksız rekabet, yüksek girdiler ve hammadde temini gelmektedir. Dünya piyasalarında daha güçlü rekabet için öncelikle iç pazarda merdiven altı firmaların yarattığı haksız rekabetin önlenmesi, dış pazarlardaki üreticilerle koşulların eşitlenmesi için de enerji maliyetleri, SSK gibi yüksek girdilerin azaltılması gerekmektedir.
Sektör 2005 yılını yatırımlarını tamamlama ve gelişme ile geçirmiş olup, ülkemiz sanayinin gelişimine paralel olarak büyüme göstermiştir. Sektör sadece iç pazara bağımlı kalmayarak AB ülkeleri başta olmak üzere ihracat rakamlarını büyütmüştür. Bu büyümenin yanında öz sermayesi yeterli olmayan firmalar 2005 yılını küçülerek geçirmişlerdir. Diğer taraftan sermaye yeterliliği olan firmalar, büyümelerini hem ürün çeşitlerini hem de pazar paylarını geliştirerek devam etmişlerdir. AB ye katılma çalışmalarının başlayıp devam ettiği bu süre içerisinde gerek pazarın yakınlığı gerekse kalite sistemlerinin sektöre yerleşmeye başlaması nedenleri ile ihracat imkanları artmış ve artmaya devam etmektedir. Özellikle Uzakdoğu kaynaklı malların pazara girişlerinde yapılmakta olan denetlemeler sayesinde bir miktar nefes almak mümkün olmuştur.
Geçtiğimiz yıl yüzde 20 oranında bir büyüme rakamına imza atan ve yatırımlara hız veren sektör, 2005 yılında hedeflerini tutmuş, ancak, hammadde fiyatlarındaki artış ve dövizdeki dalgalanma nedeniyle tedirgin bir sürece girmiştir. Bu nedenle yıl sonu hedeflerinde şaşma bekleyen sektör yetkilileri, sektörün dünyada rekabet gücünün arttırılması için sorunların aşılması gerektiğini vurgulamaktadırlar. Yine sektör yetkililerinden alınan bilgilere göre, üretimde kaliteli bir yapının olduğu ve maliyetlerdeki düzelmeyle dış pazarlarda sektörün gücünün artacağı öngörülmektedir.
Sektördeki firmalardan birkaçı aşağıda yer almaktadır;
1) Denet Cıvata: 1948 yılında kurulan ve Türkiye nin ilk cıvata üreticisi olan firma şu anda 5 bin metrekarelik tesisinde yılda 11 bin tonluk kapasiteyle üretim faaliyetlerine devam etmektedir. Firma, yeni tesislerini önümüzdeki yıl içinde Gebze TOSB de 24 bin metrekarelik bir alan üzerinde inşa etmeyi planlamaktadır.
Şu an sektörde otomotiv sanayinin ihtiyacı olan özel tasarımlı cıvata ve soğuk dövme parça alanında miktar ve teknoloji açısından lider konumda olan firma, 2007 yılının ilk aylarından itibaren yeni tesisle üretim kapasitesini yüzde 45 artırmayı planlamaktadır. 2004 yılında başladıkları yatırım atağında TTGV tarafından desteklenen proje ile Türkiye de ilk defa soğuk dövme yöntemiyle üretilen otomotiv parçalarında çok başarılı olan firma yetkilileri, bu projede sağlanan başarının beraberinde ihracat potansiyelini de getirmiştir.
2) Net Cıvata: Sektörde 55 yıllık deneyime sahip olan Net Cıvata, geçen yıl gerçekleştirdiği yatırımlara karşılık bu yıl yine büyümeyi hedeflemektedir. Ağırlıklı olarak otomotiv sektörüne hizmet veren şirket, 2005 te gerçekleştirdiği yatırımlarla bir yandan kapasitesini artırırken, diğer taraftan ürün gamını genişletmektedir.
Bağlantı elemanları sektöründe 1949 yılından bu yana faaliyetlerini sürdüren şirket, 2005 yılını bir önceki yıla göre büyümeyle kapatmıştır. Halen her türlü bağlantı elemanı üretebilen firma, üretim kapasitesinde sağladığı artışla birlikte ürün gamını genişletmiştir. M24 ile M22 arasında ve 220 mm. boya kadar üretim kapasitesine sahip olan firma, istenen her kalitede özel ve standart bağlantı elemanını üretebilmektedir.
Dacromet ve çinko kaplama tesisleri ile kaplama konusunda da müşterilere hizmet veren firma, 2005 yılında gerçekleştirdiği akine ve ısıl-işlem tesisi yatırımları ile bir yandan üretim kapasitesini arttırırken, diğer yandan da 6 istasyonlu makine ve pul takma makinesi yatırımları ve cıvata dışı özel soğuk dövme parçaları ile pullu cıvatalarla ürün gamını genişletmiştir.
Üretiminin %56 sını ihraç eden firma, bu ihracatın tamamını AB ülkelerine gerçekleştirmektedir. Şirket olarak Avrupa da kalitesi ve bilgi birikimiyle tanınan, bilinen ve aranılan bir isme sahip olan firma, diğer yandan yurtiçi pazarda da mevcut O.E.M müşterilerin yeni global projelerinde yer alarak ve yeni müşterileri de portföyüne katarak pazar etkinliğini artırmaktadır.
Dünya piyasalarında teknoloji ve kalite açısından rahatlıkla rekabet edebilir bir konumda olan firma, özel ürünlerde uzmanlaşma ve farklılaşmayla rekabet gücünü katlamıştır. Düşük maliyetli Uzakdoğu ülkelerini bu nedenle bir tehdit unsuru olarak görmeyen firma yetkilileri, diğer taraftan yatırım araçlarının temininde Uzakdoğu yu iyi ve ucuz bir kaynak olarak görmektedir. Yine firma yetkilileri, Türk firmalarının Avrupa daki üreticilere göre en önemli dezavantajlarını üretim ölçeklerindeki küçüklük ve üretimde kullandıkları hammaddenin Avrupa dan temin edilmesi olduğunu belirtmişlerdir. Nitekim, bu durum gerek maliyet gerekse de lojistik açısından yük getirmektedir. Firma yetkililerinin, sektörden en büyük
beklentileri; yerli hammadde de temin kaynağı yaratılmasıdır.
3) Som Cıvata A.Ş.: 1983 yılında otomotiv sektöründe bağlantı elemanlarına duyulan ihtiyaç doğrultusunda kurulan Som A.Ş, Türkiye nin ilk kaynak somunu üreticisi firmalarından biridir. Üretim teknolojisini geliştirmek ve daha geniş bir pazarda rekabet gücünü arttırmak amacıyla 1996 yılında bağlantı elemanları üretiminde uzmanlaşan firma, yurt dışından iki firma ile ortak yatırıma girerek, 1997 yılından bu yana hizmet vermekte olduğu modern tesislerinde faaliyete geçmiştir.
Soğuk dövme yöntemi ile özel somun ve parça imalatı yapan Som A.Ş, standart somunlar, özel somunlar, kaynak somunları ve soğuk dövme parçalarını içeren zengin bir ürün yelpazesine sahiptir. Şirket ilk yıllarında sadece otomotiv sektörüne hizmet verirken, bugün otomotivin yanı sıra elektrik-elektronik, elektrikli ev aletleri, mobilya, inşaat ve hırdavat sektörlerinin ihtiyaçlarına da cevap vermektedir.
Tecrübeli 67 personeli bulunan firma, Ankara 1. Organize Sanayi Bölgesi ndeki üretim tesislerinde çift vardiyada aylık 200 ton üretimi ile faaliyet göstermektedir. İleri üretim teknolojisiyle modernize edilmiş bu tesisler üretim, tasarım-geliştirme, depolama ve yönetim birimlerinden oluşmaktadır.
Bilgi ve teknolojinin yardımı ile kalite, üretim gibi müşteri odaklı süreçlerin hatasızlaşmasına yönelik çalışmalarına aralıksız devam eden Som A.Ş de, bu hedefe uygun olarak firmaya her türlü malzeme, hammadde ve yarı mamülün giriş kontrolü, ürünlerin ise her üretim aşaması için ara kontrol sürecinden müşteri teslimatına kadar devam etmektedir.
Lojistik faaliyetlerini de etkin bir şekilde yürüten Som A.Ş., barkod teknolojisine dayalı bir izleme ve kayıt sistemi ile çalışan depolama ve sevkiyat sürecine sahiptir.
Som A.Ş nin üretim süreçleri, 2002 yılında BVQI tarafından QS 9000:1998,ISO 9002:1994 ve 2004 yılında da ISO TS 16949 :2002 kalite yönetim sistemlerine uygunluk açısından tasdik edilmiştir.
2007 yılında yeni projelerde yer alan ve yurtdışı bağlantılarını artıran firma yetkilileri, yatırımların 2008 yılında da süreceğini belirtmişlerdir.
2004 yılı itibariyle toplam üretimin yüzde 30 unu birçok merkeze ihraç eden Som A.Ş. nin başlıca ihraç ülkeleri İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya, Belçika, İsviçre, Hollanda ve İran dır.
4) Berdan Makine:1980 li yılarda Tarsus ta sektöre adım atan Berdan Makine, bugün 3 bin metrekaresi kapalı olmak üzere toplam 11 bin metrekare alan üzerinde çalışmalarını sürdürmektedir. Firma bugüne kadar ithal edilen yüksek mukavemetli Demiryolu Travers Somunları nı da tesislerinde üretmeye başlamıştır. Ayrıca, bu ürünlerin yurt dışına satış işlemleri de deneme partileri seviyesinde başlatılmıştır.
Türkiye de en büyük somunları seri olarak üretebilen firma, sektörün öncü kuruluşlarındandır. Cıvata veya somun kalitelerinin yanlış seçim ve kullanımının can ve mal kayıplarına yol açabildiğini belirten firma yetkilileri, merdivenaltı ya da korsan üretimlerin yanında Uzakdoğu dan gelen kalitesiz ürünlerin kullanıldığı binlerce tesisin risk altında bulunduğuna da dikkat çekmişlerdir.
5) Bolt Bağlantı Elemanları: Sektördeki faaliyetlerine 1986 yılında başlayan ve şu an Bursa Çalı Sanayi nde 7 bin 500 metrekare arazi içinde, 4 bin 500 metrekare kapalı alanda üretim yapan Bolt Bağlantı Elemanları, Bursa nın ilk ve tek bağlantı elemanı üreten firması konumundadır.
Makine, ısıl işlem ve fosfatlama yatırımlarıyla nitelikli insan ve üst düzey teknolojiyi buluşturup dünya şirketi olma hedefinde yürüyen firma, halen ISO 9001-1994, ISO 9001-2000 ve ISO-TS/16949:2002 kalite belgesiyle üretim yapmaktadır. 2005 yılı itibariyle üretim yelpazesini, ürün çeşitliliğini ve pazarlama stratejilerini müşteri odaklı olarak yeniden belirleyen firma bu sayede, ISO /TS /16949 kalite belgesi almış ve OEM lere tedarikçi olarak çalışmaya başlamıştır. Bugün FİAT-TOFAŞ ın, hem ısıl işlem tesisi olarak, hem de ısıl işlemli cıvata üreticisi olarak tedarikçisi konumunda olan firmanın hedefi; özellikle imalat sanayiine, dünyanın kabul ettiği kalite kriterleriyle ürün ve hizmet verebilmektir. Firma, ayrıca son iki yıl içinde, ısıl işlem ve makine parkına yaptığı yatırımlarla üretimini yaklaşık iki katına, ısıl işle kapasitesini ise iki buçuk katına çıkarmıştır.
3. DIŞ TİCARET
3.1 İhracat
Ülkemizde 100 ün üzerinde imalatçı firma bağlantı elemanları sektöründe faaliyet göstermekte olup, bu firmaların büyük bir kısmı İstanbul da bulunmaktadır.
Sektör, Uzakdoğu menşeyli ürünlerle birlikte ithalat etkinliğini giderek arttırırken, ihracatta ise önemli yükselişler göstermektedir.Toplamda 150 bin ton olan üretim miktarı içerisinde 31 tona yaklaşan ihracat rakamı yeterli görülmese de, sektör bu alanda yıllar içerisinde yükselen bir ivme sergilemektedir.
Yıllar içerisinde sektörün ihracat rakamlarına bakıldığında ise, İstanbul Maden ve Metal İhracatçı Birlikleri nin (İMMİB) verilerine göre, kriz yılı 2001 de toplam 20 bin 422 ton olan ihracattan elde edilen değer ise 29 milyon 129 bin dolar olmuştur. 2002 yılına gelindiğinde ihracat miktarını 21 milyon 214 bin dolara taşıyan sektör, değerde 30 milyon 757 bin dolar rakamına imza atmıştır. Sektörün 2001-2005 yılları arasındaki ihracat performans rakamlarına bakıldığında 2003 yılında ciddi bir artış yaşandığı gözlenmektedir.2003 yılında miktar olarak 25 bin ton olan ihracat, değerde 44 milyon 563 bin dolar olmuştur. 2004 yılına gelindiğinde ise, 26 bin 488 ton civarında gerçekleşen ihracattan 63 milyon 347 bin dolar seviyelerinde bir değer elde edilmiştir. Son olarak 2005 yılında miktarda yüzde 16 oranında yaşanan artışla, 30 bin ton sınırı aşılmıştır. Değerde ise yüzde 30 luk yükselişle 81 milyon 134 bin dolar elde edilmiştir.
2001 yılından bu yana ihracatta ciddi artışlar sergileyen sektörde, ihracatın ürün bazındaki seyrine bakıldığında demir çelikten yapılan bağlantı elemanlarının başı çektiği görülmektedir. İMMİB verilerine göre geçtiğimiz yıl 30 bin 961 ton olan toplam ihracatın 29 bin 798 tonu demir çelikten bağlantı elemanları olarak gerçekleşmiştir. Ardından gelen alüminyumdan bağlantı elemanlarında ise 985 ton olan ihracat miktarı, bakırdan bağlantı elemanlarında 179 ton olarak kayıtlara geçmiştir.
4. SONUÇ ve DEĞERLENDİRME
İşsizliğin yüzde 10 un üzerinde olduğu ülkemizde, bağlantı elemanları sektöründe özellikle ara teknik eleman ve mühendis açığı yaşanmaktadır. Bu sorunu çözebilmek amacıyla, ekonominin temelinin üretim, üretimin temelinin de yetişmiş teknik eleman olduğu unutulmamalıdır.
2005 yılını yatırımlarını tamamlama ve gelişme ile geçiren sektör, ülkemiz sanayiinin gelişimine paralel olarak büyüme göstermiştir. Sektör sadece iç pazara bağımlı kalmayarak, AB ülkeleri başta olmak üzere ihracat rakamlarını da büyütmüştür. Bu büyümenin yanında, öz sermayesi yeterli olmayan firmalar 2005 yılını küçülerek geçirmişlerdir. Diğer taraftan sermaye yeterliliği olan firmalarımız büyümelerini hem ürün çeşitlerini hem de pazar paylarını geliştirerek devam ettirmişlerdir. AB ye katılma çalışmalarının başlayıp devam ettiği bu süre içerisinde, gerek pazar payının yatkınlığı gerekse kalite sistemlerinin sektöre yerleşmeye başlaması nedenleri ile ihracat imkanları artmış ve artmaya devam etmektedir. Özellikle Uzakdoğu kaynaklı malların pazara girişlerinde yapılmakta olan denetlemeler sayesinde bir miktar nefes almak mümkün olmuştur. 2006 yılı içerisinde, yakalanmış olan bu gelişme rüzgarının etkisi ile sektörün daha da büyüyerek çok daha iyi konuma geleceği düşünülmektedir.
2007 yılında sektörün yaşadığı kalifiye eleman sıkıntısının devam etmekte olan eğitim çalışmaları ile aşılmasına gayret edilecektir. 2006 yılında yapılan çalışmaların sonucu olarak ortaya çıkan vasıflı hammadde imalatının ülkemiz içerisinde daha da gelişerek yaygınlaşması en büyük beklentilerden biridir.
Kaynak:İstanbul Ticaret Odası
(Hazırlayanlar :SERAP ALP-ELİF ÇAKIR) Aralık 2006