2008 yılına otomotiv sektörü ihracatçı sektörler arasında ihracat liderliğini koruyarak giriyor. 2006 yılında 14,4 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren sektörün ihracatının 2007 yılında 19 milyar doları aşması bekleniyor. 19 milyar dolarlık ihracatın 13 milyar doları taşıt araçları, 6 milyar doları da otomotiv yan sanayi tarafından gerçekleştirilecek.
2007 yılında 2006 yılına kıyasla üretim ve ihracatta artış, iç Pazar ve ithalatta gerileme görülüyor. İç Pazar ve ithal satışların gerilemesine rağmen üretimin artması tamamen ihracatın artış göstermesinden kaynaklanıyor. Yani, ihracat tarafından yönlendirilen üretim, ihracat arttıkça artacak, ihracatta gerileme olursa düşecek.
Yıllardır iç Pazar istenilen düzeyde gelişmedi ve ulaşılan satış rakamları potansiyeli yansıtmıyor. Yani küresel üreticilerin Türkiye yerine başka bir ülkede üretmeye karar vermesi halinde, iç pazarın en az % 50’sinin de ithalatla karşılanıyor olması nedeniyle üretim 300 adetlere gerileyebilir. Bu nedenle iç pazarın mutlaka arttırılması ve bunun için de vergilerin AB düzeyine çekilmesi, reel faizlerin düşürülerek kredi mekanizmasının daha aktif çalışır duruma getirilmesi gerekiyor. Üretimin otomobilde % 81, toplamda da % 75’inin ihraç edilmesi sevindirici bir durum olmasına rağmen bunun devamı sadece küresel üreticilerin bu model araçları Türkiye de üretmeye devam etmesi ile mümkündür ve iç pazar düzeyi arttırılmadığı sürece de bir risktir.
Otomotiv Sektöründe Gerçekleşmeler
Tablo ekle
2006 yılında ara malı ithalatının toplam ithalat içindeki payı % 71 iken bu oranın 2007 yılında % 73’e çıkması bekleniyor.
Ara malı ithalatının yaklaşık % 9’u araçların gereksinim duyduğu aksam ve parçalar ithalatından kaynaklanıyor. İthal edilen aksam ve parçaların ne kadarının yenileme, tamir amaçlı kullanıldığı, ne kadarının da araç üretiminde kullanıldığı ayrı bir araştırma konusu ancak, araç ithalatının gerilediği buna karşı da ihraç amaçlı araç üretiminin arttığı dikkate alınırsa, aksam ve parça ithalatını tetikleyen önemli faktörün araç üretiminden kaynaklandığı sonucuna varılabilir. Başka bir değişle Türkiye her geçen gün daha çok yan sanayi mamulü ithal ediyor ve bunu araç üretiminde kullanarak üretilen araçları ihraç ediyor.
2007 yılında Türkiyenin 10 milyar doları aşan bir yan sanayi mamul ithalatı var.
(yenileme ve tamir amaçlı dahil ) buna karşılık 6 milyar dolarlık ta yan sanayi ihracatına sahip. Yani Türkiye 6 milyar dolarlık aksam ve parka ithal ederken 6 milyar dolarlık ta aksam ve parka ithalatı yapmış. Sonuçta ihracat birincisi olan otomotiv sektörü ihracatla ekonomiye ne kadar katma değer sağlamış. Bu soru bu günlerde sadece otomotiv için değil diğer tüm sektörler içinde sorgulanıyor ve sorgulanması lazım. Çünkü yıllardır dış ticaretin sadece ihracat bölümü ön plana çıkarıldı, hedefler konuldu, sonuçlarla gurur duyuldu. Ama bu hedeflere ulaşırken acaba ne kadar ithalat yapıldı da bu ihracata ulaşıldı bu her zaman gözardı edildi. Madalyonun diğer bir yönü de hızla artan akam ve parka ithalatından acaba kaç KOBİ firması zarar gördü. Otomotiv yan sanayi ihracatından acaba 1000 civarındaki yan sanayi firmasının kaçı kar ediyor kaçına katkısı var. Kaç KOBİ firması, bu gelişim sonucu sektörde kalma çabası veriyor ?
2007 yılında YTL 19 para birimi sepetine karşı %17 değer kazanmıştır. Makro ekonomimizde, yerli üretim maliyeti artarken ithalatın ucuzlatılarak enflasyonun düşürülmesi yönündeki politikalar, tüm sanayi kesimi gibi otomotiv yan sanayinin de sadece bugününü değil geleceğini de yok edecektir. Nitekim araç ihracatı artarken yan sanayi mamul ithalatı çok daha hızla artmakta, bu durum KOBİ düzeyindeki firmaları zor durumda bırakmaktadır. Uygulanan düşük kur- yüksek faiz politikası nedeniyle tüm sanayi kesimi gibi otomotiv sektörünün de verimi giderek azalmaktadır.
Tüm diğer sanayi kollarında olduğu gibi otomotivde de asıl sorun, istenilen düzeyde katma değer yaratılamamasıdır. Çünkü ülkenin refah düzeyi arttıkça ucuz ara mallarının içeride üretilmesi pahalılaşmakta ve bunların ithalatla karşılanması tercih edilmektedir. Bu da sonunda ihracatın katma değer yaratma kabiliyetini azaltmaktadır.
İthalatın Yapısında Gerçekleşme
Tablo ekle