Hazırlayan: Bora Esen-İGEME

TÜRKİYE DE ÜRETİM

1955 yılında Arçelik in ilk işletmesi Sütlüce fabrikasında faaliyete başlayan beyaz eşya sanayisi, sonraki yıllarda büyük gelişmeler göstererek ülke sanayisinin önemli sektörlerinden biri haline gelmiştir. İlk yerli çamaşır makinası 1959, ilk yerli buzdolabı ise 1960 yılında aynı işletmede üretilmiştir. 1980 den itibaren ekonomide görülen liberalleşme hareketleri ve ithal ikameci politikanın yerini ihracata dayalı büyümeye bırakmasıyla diğer pek çok sektör gibi beyaz eşya sektörü de üretim ve ihracatta ikinci bir atılım sürecine girmiştir. Fakat bu değişim, 1989 da dayanıklı tüketim mallarıyla ilgili gümrük vergisi ve fon ödemelerinde yapılan indirimler sonucunda bu tarihten itibaren ithal malı ev aletlerinin hem normal ithalat hem de gümrük hattı mağazaları ile Türkiye ye rahatça girebilmeleri ve özellikle 1 Ocak 1996 tarihi itibariyle Türkiye nin AB ülkeleriyle Gümrük Birliği kararı alması sonucunda, beyaz eşya sanayimizin yoğun dış rekabet koşullarıyla yüz yüze gelmesine de yol açmıştır. Rekabetin ürün kalitesinin gelişmesi ve ürün çeşitlerinin artması yönünde çok olumlu sonuçları da olmuştur.
 
Ülkemiz, 70 milyonluk nüfusa sahip olması, bu nüfus içinde genç nüfusun yoğunluğu ve büyük aileden çekirdek aileye geçiş süreci yaşanması gibi nedenlerle, ev aletleri üreten firmalar için çok cazip bir pazar durumundadır. 2007 yılı nüfus sayımına göre Türkiye de ortalama hanehalkı sayısı 4,7 kişidir, ancak bu oran kişi başına düşen ortalama gelir seviyesinin yüksek olduğu illerde daha azdır. Ayrıca her yıl yaklaşık 500 bin çiftin evlendiği ülkemizde hane sayısındaki yıllık ortalama % 2,5 lik büyüme gelişmiş ülkelerin (ortalama %1,5) çok üzerindedir. Gelişmiş batı ülkelerinde genç nüfusun tüm nüfus içindeki oranının az olması, yani göreli olarak yaşlı nüfusa sahip olmaları ve ev cihazlarının pek çoğunda haneye girme ve sahiplik oranlarının doygunluk noktasına yakın olmasından dolayı beyaz eşya satışları büyük oranda yenileme alımları ve nisbeten az sayıda da olsa, yeni konutların yerleşime açılması sonucu yapılan "ilk satın almalara" bağlıdır. Bu koşullar dikkate alındığında ekonominin istikrarlı bir seyir izlemesi durumunda ülkemizdeki ev aletleri pazarının ve üretim miktarının büyümeye devam etmesi beklenmektedir.

Sektörün imalatı daha çok Marmara, Ege ve Orta Anadolu da yoğunlaşmıştır. Başlıca fabrikalar İstanbul, Manisa, Eskişehir, Bolu, Bursa, İzmir, Ankara, Kocaeli, Yalova, Kayseri, Konya ve Bilecik te yer almaktadır.

Sektörde 50 nin üzerinde orta ölçekli imalatçı ve büyük üreticilerin yanı sıra, sayıları 500 ün üzerinde olduğu tahmin edilen aksam ve parça imalatçısı faaliyet göstermektedir. Altı büyük beyaz eşya üreticisi de "Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği - TÜRKBESD" üyesidirler. Yan sanayi grubunda yer alan 200 kadar firma "Beyaz Eşya Yan Sanayicileri Derneği-BEYSAD" çatısı altında toplanmışlardır. bu iki derneğin dışında bir diğer üretici derneği olarak da “Küçük Ev Aletleri Sanayicileri Derneği-KESİD” mevcuttur.

Türk beyaz eşya üreticileri basit montaj hatlarıyla başladıkları imalat faaliyetlerini, bugün kendi tasarım ve teknolojilerini yaratacak hatta dışarı teknoloji transfer edecek düzeye getirmişlerdir. Sektör aynı zamanda sıkı müşteri bağlılığına sahip güçlü markalar yaratmıştır ve başta Avrupa Birliği (AB) olmak üzere dış pazarlarda varlığını güçlendirmektedir. Sektördeki başlıca markalar şunlardır: Arçelik, Beko, Altus, Aygaz, (Arçelik); Profilo, Bosch, Siemens (BSH-Profilo); Vestel (Vestel); Ariston, Indesit (Indesit).

Türkiye nin ilk 500 firma listesindeki beyaz eşya üreticileri

Her zaman en yeni ürünleri tercih eden Türk tüketicileri, gümrükler tüm dünyadan her çeşit ürüne açık olmasına rağmen Türkiye de üretilen ürünleri tercih etmektedirler. Bu durum sektörün iç pazardaki başarısına işaret etmektedir. Türk ev aletleri sektörü traş makinalarından, dev buzdolaplarına, mikro dalga fırınlara kadar, farklı renk, boyut ve tarzda çok geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Bu ürün çeşitliliği aynı zamanda Batılı tüketiciyi de tatmin edecek düzeydedir. Ankastre ürünler kategorisi de hızla büyüyen bir başka ürün grubudur. Bu kategori tasarım bakımından yeni çizgiler taşımakta ve yüksek gelir kesimlerine hitap etmektedir. Ürünler müşterilerin öncelikleri dikkate alınarak tasarlanmakta ve üretilmekte, müşteri memnuniyeti ön planda tutulmaktadır.

Sektör çevre konusuna özenle eğilmekte ve çevreyle ilgili mevzuat ve düzenlemeleri takip etmektedir. Yeni kuşak ürünlerde enerji, su ve deterjan tüketiminde azaltılmakta, gürültü emisyonları daha düşük seviyelere indirilmektedir.

Sektörün başarısını borçlu olduğu bir diğer önemli konu satış sonrası hizmetlerdir. Servis hizmetleri son derece titizlikle ele alınmakta ve bu konudaki sıkı yasal düzenlemeler takip edilmektedir. Yaygın servis ağları müşterilerin beyaz eşyaya olan ilgisini desteklemektedir.

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ

İhracat

Türk beyaz eşya sektörü son on yılda ihracata yönelik çabalarını yoğunlaştırmıştır. Küresel ticaretteki liberalizasyon, iç pazarda ithal ürünlerin serbestçe yer almasını sağladığı gibi, Türk ürünlerinin de yabancı pazarlara tarife ve kota gibi engellerle karşılaşmadan girebilmesinin yolunu açmıştır. Üretimde kullanılan yüksek teknoloji, AR-GE faaliyetlerine verilen önem, ISO serisi vb. kalite standartlarının öneminin kavranması, tüketici tercihlerinin ön planda tutulması, gelişmiş pazarlama teknikleri ve iyi kurulmuş servis ağları ihracattaki yüksek başarının dayandığı temel noktalardır.

Dış Ticaret Müsteşarlığı nın verilerine göre beyaz eşya sanayisinin 2007 yılı ihracat rakamı 2,8 milyar dolara ulaşmıştır. 2006 yılı ihracat rakamıyla karşılaştırıldığında sektörün toplam ihracatının 2007 yılında % 19,5 oranında arttığı görülmektedir.

İhracatta başı çeken ürünler buzdolapları, çamaşır makinaları, fırınlar, ocaklar ve derin donduruculardır.

Türk ev cihazları sektörünün başlıca ihraç pazarları AB ülkeleridir. 2003 yılı başından itibaren CE işareti koyma mecburiyeti Türkiye de de uygulanmaya başlamıştır. Ayrıca pazarın çok hassas olduğu kalite, güvenlik ve çevre konularına son derece dikkat etmektedirler.

2007 yılı ihracat rakamları incelendiğinde beyaz eşya ihracatında ilk sırada yer alan 14 ülkeden 10 tanesinin AB üyesi olduğu görülmektedir. En büyük pazarımız olan İngiltere nin ithal ettiği önemli kalemler buzdolapları (94 milyon dolar) ve çamaşır makineleridir (63 milyon dolar).

İthalat

Türkiye nin beyaz eşya ithalatı 2007 yılında bir önceki yıla göre değer olarak % 8,7 oranında artmıştır. İthalat yapılan başlıca ülkeler Çin, İtalya, Almanya, Malezya, Tayland ve Güney Kore dir.

Dünya ihracatında başta gelen ülkeler Çin, Almanya, İtalya, G.Kore ve ABD dir. Türkiye 2005 yılındaki 1,66 milyar dolar değerinde ihracatı ve % 2,6 payı ile onbirinci sıradadır.

Dünya ithalatında başta gelen ülkeler ABD, Almanya, İngiltere, Fransa ve Japonya dır. Türkiye 2005 yılında dünya ithalatında % 0,8 pay sahibidir.