2009 YILI OCAK HAZİRAN DÖNEMİ SEKTÖR RAPORU ÖZETİ:
a) Akaryakıt Pazarındaki Gelişmeler:
2009 yılı Ocak Haziran döneminde toplam motorin tüketimi (motorin -düşük kükürtlü-ve kırsal motorin) 2008 yılının aynı dönemine göre %5 azalarak yaklaşık 7,53 milyon m3 olarak gerçekleşmiştir. Azami kükürt miktarı 50 ppm in üzerinde olan ve ülkemizdeki ticari ve sınaî faaliyetlerin en önemli göstergesi olan kırsal motorin tüketimi 2009 yılının ilk altı ayında, 2008 yılına göre %9,7 azalarak yaklaşık 5,73 milyon m3 e gerilemiştir. Kükürt miktarı 50 ppm e kadar olan motorin (düşük kükürtlü) tüketimi 2009 yılı Ocak Haziran döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %13,5 artarak 1,80 milyon m3 e ulaşmıştır. Bu artış, dizel otomobil ve Euro IV/V ticari araç parkının büyümeye devam ettiğini göstermektedir.
2009 yılı Ocak Haziran döneminde toplam benzin tüketimi (95, 97 ve üzeri oktanlı kurşunsuz benzinler ve katkılı kurşunsuz benzin), 2008 yılı aynı dönemine göre % 2,2 oranında azalarak yaklaşık 1,40 milyon m3 olarak gerçekleşmiştir. Eski teknoloji ile üretilmiş araçlarda süper benzine ikame olarak kullanılmakta olan katkılı kurşunsuz benzin tüketimi 2009 yılı ilk altı ayında % 42,5 ile azalarak sadece 34 bin m3 olarak gerçekleşmiştir.
T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu nca yayınlanan; Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası raporları ve piyasa verilerinin birlikte hesaplanması sonucunda 2009 yılı Ocak Haziran döneminde Otogaz LPG tüketiminin 2008 yılı ilk yarısına göre yaklaşık %8,7 oranında artarak 1,05 milyon ton olduğu, dökme, tüplü ve otogazdan oluşan toplam LPG tüketiminin ise değişmediği hesaplanmaktadır. Otogazdaki artış, benzin / otogaz dönüşümünün devam ettiğini göstermektedir.
2009 yılı Ocak Haziran döneminde Benzinler, Motorinler ve LPG Otogaz ın toplamı olarak ifade edilen toplam otomotiv yakıtları tüketimi 2008 yılı aynı dönemine göre %3,2 azalarak 8,49 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.
2009 yılının ilk altı ayında siyah ürün (fuel oil ve kalyak) tüketimi, 2008 yılı aynı dönemine göre %7,3 azalarak yaklaşık 1,27 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.
2009 yılı Ocak Haziran döneminde Benzinler, Motorinler, Gazyağı, Kalorifer Yakıtı ve Fuel Oil in toplamı olarak ifade edilen toplam akaryakıt tüketimi 2008 yılı ilk altı ayına göre %5,0 oranında azalarak yaklaşık 8,72 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.
Toplam yağlama yağları tüketimi 2009 yılı ilk beş ayında önceki yılın aynı dönemine göre %29,3 azalarak 105 bin ton olarak gerçekleştiği hesaplanmaktadır. Önceki yılın aynı dönemine göre yağlama yağları tüketimindeki azalma; motor yağlarında %27,7 dişli ve transmisyon yağlarında %28,8 kimyasallarda %32,0 endüstriyel yağlarda %36,5 deniz yağlarında %8,1 greslerde %26,5 oranlarında gerçekleşmiştir.
b) Akaryakıt ve Otomotiv Yakıtları Sektörlerinin Sağladığı Vergiler ve İşlem Hacimleri:
Akaryakıt ve LPG sektörü dolaylı vergiler açısından önemli büyüklükte vergilerin sağlandığı sektörlerin başında gelmektedir. 2009 yılı Ocak Haziran döneminde akaryakıt tüketiminden sağlanan dolaylı vergilerin (KDV ve ÖTV) geçen yılın aynı dönemine göre %3 oranında azalarak 13,2 milyar TL ye ulaştığı hesaplanmaktadır. Toplam LPG tüketiminden elde edilen dolaylı vergiler toplamının da %4 oranında azalarak yaklaşık 2,4 milyar TL olarak gerçekleştiği hesaplanmaktadır. Böylece akaryakıt ve LPG sektörlerinden sağlanan dolaylı vergi gelirlerinin bir önceki yılın ilk altı ayına göre %3,1 azalarak 15,6 milyar TL olduğu hesaplanmaktadır. 2008 yılı Ocak Haziran döneminde akaryakıt (siyah ve beyaz ürünler) tüketim miktarının %5 oranında azalmasına karşılık, akaryakıt sektörünün toplam işlem hacminin %14 oranında azalarak yaklaşık 24 milyar TL olduğu hesaplanmaktadır. Bu azalma petrol fiyatlarındaki düşüşün bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
c) Ham Petrol Fiyatları:
2005 yılı başından itibaren sürekli artan petrol fiyatları, 2008 yılı Temmuz ayında varil başına 144,22 ABD Doları ile tarihi rekoruna ulaşmış olup, Ağustos ayından itibaren gerilemeye başlamıştır. Eylül ayı ile birlikte dünya piyasalarındaki ekonomik krizin etkisi ile petrol fiyatları çok hızlı bir düşüş içine girmiştir. 2008 yılında varil başına 97,24 ABD Doları olarak gerçekleşmiş olan ham petrol fiyatları ortalama değeri 2009 yılı ilk altı aylık döneminde 50,90 ABD Doları olmuştur. Ocak Haziran döneminde 40-70 ABD Doları aralığında seyreden varil başına ham petrol fiyatları, raporun hazırlandığı dönemde 66 ABD Doları düzeyinde seyretmektedir.
d) 2009 Yılı Ocak Haziran Dönemi Genel Değerlendirmesi:
2008 yılı sonunda başlayan küresel ekonomik krizin olumsuz etkileri, reel sektörleri takiben 2009 yılı başında akaryakıt ve LPG sektörlerinde önemli ölçüde tüketim azalması ve kredi sorunları ile kendini göstermiştir.
2009 yılı Mart ayında Rekabet Kurumu, intifa veya kira şerhi ile uzun süreli anlaşma yapılan akaryakıt ve LPG istasyonlarının sözleşme sürelerinin rekabet etmeme yükümlülüğü açısında beş yılı aşamayacağı hakkındaki kararı yayınlamıştır. Bu Karar önümüzdeki dönemde sektör dinamiklerini derinden etkileyecek niteliktedir.
2009 yılının ilk yarısında petrol sektöründeki en önemli gelişme EPDK tarafından 25 Haziran 2009 tarihinde alınan Karar ile motorin ve benzinlerde tavan fiyat uygulamasının başlaması olmuştur. EPDK nın 1 Ocak 2005 den beri uygulanan serbest piyasaya yaptığı bu müdahalenin sektörde Petrol Piyasası Kanunu ile başlayan ve yoğun çabalarla geliştirilen serbest piyasa yapısına büyük zarar vereceği düşünülmektedir.
2009 yılının ilk yarısının hemen sonrasında 15 Temmuz 2009 da T.C. Maliye Bakanlığınca bazı akaryakıt türlerinden alınan maktu ÖTV tutarlarının artırılması sektör ve ülke ekonomisi üzerinde önemli etkiler yaratacaktır. ÖTV artışı ile petrol fiyatlarında yaşanan artışın yılın ikinci yarısında Maliye Bakanlığının ÖTV ve KDV gelirlerini artırması beklenmektedir.
2009 YILI OCAK HAZİRAN DÖNEMİ TÜRKİYE AKARYAKIT İSTATİSTİKLERİ
Yağlama Yağları
AKPET, ALPET, BP, CASTROL, EXXONMOBIL, OPET, POAŞ, SHELL, TOTAL firmalarının gönüllü katılımı ile sağlanan ve toplam pazarın yaklaşık %80 lik bölümünü temsil ettiği tahmin edilen bilgilere göre 2009 yılının ilk beş ayında toplamyağlama ürünleri tüketimi geçen yılın aynı dönemine göre %29,3 oranında azalarak toplam 105 bin ton olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılı ilk beş ayında toplam yağlama ürünleri pazarının 2008 yılı ilk yarısı ile karşılaştırma grafiği yanda verilmektedir.
Motor Yağlar
2009 yılı ilk beş aylık döneminde motor yağları (monograde ve multigrade) tüketimi geçen yılın aynı dönemine göre %27,7 oranında azalarak 45 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde motor yağları toplam yağlama ürünleri içerisinde yaklaşık %43 lük payı oluşturmuştur. Motor yağları tüketiminin dönem karşılaştırma grafikleri aşağıda verilmektedir.
Endüstriyel Yağlar
2009 yılı ilk altı aylık döneminde toplam endüstriyel yağlar (hidrolik, proses, diğer) tüketimi geçen yılın aynı dönemine göre %36,5 oranında azalarak yaklaşık 33 bin ton olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılının ilk yarısında endüstriyel yağlar, toplam yağlama ürünleri içerisinde yaklaşık %31 lik pay teşkil etmiştir. Endüstriyel yağlar tüketiminin karşılaştırma grafikleri aşağıda verilmektedir.
İlgili
Haberler
