Ekim ayında makina ithalatının bir önceki yılın aynı ayına göre % 9,4 azalmış olması, piyasadaki talepte bu artışa neden olacak önemli bir değişim olmadığı izlenimini vermektedir. Ancak, Ekim ayında ihracatın 2009 yılı aynı ayına göre % 6,9 artmış olmasının imalatı biraz yukarı çekmiş olması mümkündür.
TÜİK verilerine göre makina sanayi sektöründe imalat endeksi 2009 yılı Ekim ayında 114,2ye çıkarak 2008 yılının aynı ayındaki değerin üzerine çıkmış ve 2007 yılındaki 117,2 rakamına yaklaşmıştır. Daha önceki yıllarda endeks Kasım ayında bir sıçrama yaparken bu yıl bu dönem Ekim ayına kaymıştır. Genel beklenti yılın son çeyreğinde imalatta bir artış olacağı yönünde idi ise de son yayınlanan rakam beklentilerin biraz üzerinde olmuştur. Kapasite kullanım oranı 2008 yılı Ekim ayında % 72 iken bu değerin 2009 yılı Eylül ayında % 67,7 Ekim ayında ise az da olsa bir düşüşle % 67,2ye gerilemesi ve Kasım 2009da ise % 68,2 olması, Ekim ayında imalattaki bu önemli artışın açıklanmasını güçleştirmektedir. Ekim ayında makina ithalatının bir önceki yılın aynı ayına göre % 9,4 azalmış olması, piyasadaki talepte bu artışa neden olacak önemli bir değişim olmadığı izlenimini vermektedir. Ancak, Ekim ayında ihracatın 2009 yılı aynı ayına göre % 6,9 artmış olmasının imalatı biraz yukarı çekmiş olması mümkündür.
Yılın ilk yarısında imalatın 2007 ve 2008 değerlerinin önemli ölçüde altında seyretmesine karşın grafikte görüldüğü gibi 3. çeyrekte önceki yıllara ait değerlere yaklaşmış olması, son çeyrek beklentilerinin daha olumluya dönüşmesine imkan vermektedir. Bu iyimserliğe rağmen 2009 yılı genelinde imalatın % 15 oranında bir azalma ile 17,3 milyar dolar olması beklenmektedir.
2009 yılında makina ihracatında % 25 oranında bir azalma olması beklentisinin daha olumlu bir noktaya gelmesi ve söz konusu azalmanın % 20 olarak gerçekleşebileceği anlaşılmaktadır. Buna karşın daha önce % 23 bir ithalat azalması tahmini de % 25-27 olarak revize edilmektedir.
Ağaç İşleme Makinaları
Makina İmalatçıları Birliğinin hazırladığı raporun özeti
Ülkemizde, ağaç işleme makinası konusunda küçüklü, büyüklü çok sayıda firma bulunmaktadır. Son dönemde özellikle yatırımcıların daha bilinçli makina seçimi yapmaları, rekabetin ve ekonomideki gelişmelerin etkisi ile bir eliminasyon olduğu ve kuruluş sayısında bir azalma olduğu görülmektedir. Önümüzdeki yıllarda, tüm makina imalatı sektöründe olduğu gibi, ağaç işleme makinası imalatı konusunda da yenilikçiliğe önem vermeyen, müşteri beklentilerini dikkate alarak tasarımlarını geliştirmeyen, yeni leri programa almayan, kalite ve servise ihmal eden bir kısım firmaların daha bu imalat konusundan çekilmek zorunda kalmaları beklenmektedir.
Kuruluşların hemen tümü aile işletmesi niteliğinde olup, önemli bir kısmının istihdamı 20 kişiden azdır. Yapıları itibariyle tasarım geliştirme imkanları sınırlı olduğundan ve bu maksada uygun mühendis istihdam etmediklerinden bu küçük işletmelerin önemli bir kısmı uzun yıllar aynı yapıdaki makinanın imalatını devam ettirmekte, nispeten düşük teknolojili, zaman zaman yeterli kalite düzeyinde olmayan makina imalatını sürdürmeye çalışmaktadırlar. Nispeten düşük teknolojili makinalarda son yıllarda Çin etkinliğini artırmakta ve bu tür makina imal edenlere ciddi rakip olma durumuna gelmektedir.
Ağaç işleme makinası imalatçıları arasında, kaliteye ve yenilikçiliğe, müşteri beklentilerini dikkate alarak tasarımlarını geliştirmeye önem veren firmalar da bulunmakta ise de sayıları oldukça sınırlıdır. Bu kuruluşlar son yıllarda ihracata da yönelmiş olup, komşu ve yakın ülkeler ile Doğu Avrupa ülkelerinde önemli pazar payları elde etmişlerdir. Küçük işletmelerin banka kredisi kullanmak yerine kendi imkanları ile yatırım yapmayı tercih etmeleri, bunun yanında artan rekabet sonucu karların düşük kalması nedeni ile gelişmeleri zor ve yavaş olmaktadır. Ağaç işleme konusunda yatırım yapan ve makina alan firmaların bir kısmının kalite ve teknolojiye fazla önem vermemeleri, makina seçiminde fiyatı ilk tercih olarak kullanmaları, ülkemizde çok daha iyileri imal edilirken Çin makinalarını tercih etmelerine neden olmaktadır.
2008 yılında ülkemizin ağaç işleme makinası ihracatının % 65,4ü; Rusya, İran, Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Irak, Libya, Azerbaycan, Beyaz Rusya ve Gürcistana yöneliktir. İhracatta ilk 10 ülke ve yıllara göre değişim aşağıdaki tabloda verilmektedir. Bu 10 ülkeye yapılan ihracatın artışı önemli bir boyuta ulaşmıştır. Bu grupta da en hızlı artışın Rusya Federasyonu, İran ve Bulgaristanda gerçekleştiği görülmektedir. Toplam ağaç işleme makinası ihracatının 2004 yılındaki 18.924.647 $ değerinden dört yılda 3,7 kat artarak 69.200.591 $ düzeyine erişmesi, bu arada yukarıdaki tabloda yer alan ilk 10 ülkeye olan ihracatın 4,5 kat artması ise önemli bir başarıya işaret etmektedir. Bu başarı, sadece uygun fiyat verilmesi ile değil, kaliteye, yenilikçiliğe ve pazarlamaya verilen önem ile sağlanmıştır.
İthalat pazarında Almanyanın önemli bir hakimiyeti bulunmaktadır. Çinden yapılan ithalatın toplam ithalat içindeki payı küçük olmakla birlikte artış temposu dikkat çekicidir.
İhracatımızda en büyük payı % 37,7 ile ağaç testerelerinin aldığı, bunu % 25,7 ile planya, freze benzeri makinaların izlediği görülmektedir. Bu iki tür makinalar ihracatımızın % 63ünü oluşturmaktadır. İthalatta ise 846510 başlığı altındaki çok fonksiyonlu makinaların % 25,4 ile ilk sırada bulunduğu, bunları % 18,5 ile bükme ve birleştirme makinalarının izlediği görülmektedir.
2009 yılı ilk 6 ayında ise, gerek ihracat, gerekse ithalatta önemli düşüşler olduğu görülmektedir. 2008 yılı ilk 6 ayında 48.318.121 $ olan ihracat, 2009 ilk 6 ayı sonunda 24.907.591 dolara inmiştir. Aynı şekilde 2008 ilk 6 ayında 80.174.258 $ olan ithalat 2009 yılı aynı döneminde 50.289.534 dolara gerilemiştir. İhracattaki gerileme, 2008 yılı 2. altı aylık döneminde başlamıştır. 2008 yılı ilk yarısında 48.318.121 $ olan değer aynı yılın 2. yarısında 20.882.470 $ olarak gerçekleşmiştir.
Ülkemizde ağaç işleme makinaları imalat rakamları için hiçbir kaynak bulunamamıştır. Bazı verilerden hareketle 2008 yılında bu tür makina imalatının 384 milyon dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir.
Not: Detaylı rapor, MİB üyelerine gönderilmiştir.
İlgili
Haberler
