PLASTİK HAMMADDE:

Plastik Hammadde Üretimi:

2009 yılının ilk 6 ayında plastik hammadde üretiminin 334.700 ton olarak gerçekleştiği ve üretimin 2009 yılı sonunda 2008 yılı seviyelerinde ve yaklaşık 670.000 ton olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Diğer taraftan, 2009 yılının ilk 6 ayında da toplam plastik hammadde üretimi içinde AYPE, YYPE, PVC ve PP nin payının aynı düzeyde kaldığı tahmin edilmektedir.

Plastik Hammadde İthalatı:

2008 yılında 3,9 milyon ton ve 7,3 milyar ABD $ olan plastik hammadde ithalatı, 2009 yılının ilk 6 ayında 1,8 milyon ton ve 2,2 milyar ABD $ olarak gerçekleşmiş olup aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 3.6 milyon ton ve 4,5 milyar ABD $ olarak gerçekleşeceği ve 2008 yılına kıyasla ithalatın miktar bazında %7,4 değer bazında da %39 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Chemorbis tarafından izlenen verilere göre; 2009 yılının ilk 6 ayında, 2008 yılı eş dönemine kıyasla plastik hammadde ithalatı; PVC de %21, PE de %8, PP de %9, PET de %13, ABS de %16 ve PS de %10 düzeyinde gerilemiştir.

Plastik Hammadde İthalatının Ülkelere Dağılımı:

Türkiye yaklaşık 75 ülkeden plastik hammadde ithal etmektedir. İlk 10 ülkenin toplam plastik hammadde ithalatı içindeki payı 2008 yılında %57, 2009 yılının ilk 6 ayında da %63 olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılı 6 ayında ilk 4 ülke, toplam plastik hammadde ithalatı içindeki ilk sıra paylarını korumuşlardır.

Plastik Hammadde İhracatı:

2008 yılında 355 bin ton ve 614 milyon ABD $ olan plastik hammadde ihracatı, 2009 yılının ilk 6 ayında 186 bin ton ve 229 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiştir. Aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda plastik hammadde ihracatının 372 bin ton ve 459 milyon ABD $ olarak gerçekleşeceği ve ihracatın 2008 yılına kıyasla ton bazında %5 artarken, değer bazında %25 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Plastik Hammadde İhracatının Ülkelere Dağılımı:

Türkiye, yaklaşık 110 ülkeye plastik hammaddesi ihraç etmekte olup, 2009 yılının ilk 6 ayında, toplam plastik hammadde ihracatımızın miktar bazında %53 ü, değer bazında %50 si 10 ülkeye yapılmıştır. 2008 yılında plastik hammadde ihraç edilen ülkeler arasında İtalya, Almanya ve Rusya Federasyonu İlk 3 sırayı oluştururken, 2009 yılının ilk 6 ayında Almanya, Mısır ve Yunanistan ilk 3 ülke konumuna geçmişlerdir.

Toplam Plastik Hammadde Arzı:

2008 yılında 4,5 milyon ton olan plastik hammadde arzının 2009 yılının ilk 6 ayında 2,1 ton olarak gerçekleştiği ve aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 4,3 milyon tona çıkarak 2008 yılına kıyasla %6,3 azalacağı tahmin edilmektedir.

Plastik sektöründe hammadde de dışa bağımlılık önemini korumaktadır. Ancak, ithalattaki gerileme nedeniyle 2009 yılı ilk 6 ayında toplam arz içinde yerli üretimin payının %1 oranında arttığı gözlenmektedir. Nitekim, 2008 yılında %15 olan yerli üretimin payı, üretimde artış olmamasına rağmen, ithalattaki gerileme nedeniyle %16 ya çıkmıştır. Yerli üretilen PP, PE ve PVC de üretimin toplam arz içindeki payı sırası ile %11, %33 ve %22 olarak gerçekleşmiş ve PE ve PVC de yerli üretimin toplam arz içindeki payı yükselirken PP de gerilemiştir. Bunların dışındaki plastik hammaddelerin tümü %100 oranında ithalatla karşılanmaktadır.

2009 yılının ilk yarısında toplam plastik hammadde arzı içinde PE %29 ile en yüksek payı alırken, bunu %28 ile PP ve %17 ile PVC takip etmiştir. PS in payı %6, PET in payı %4, ABS nin payı da %1 olarak gerçekleşmiştir.
 
PLASTİK MAMULLER:

Plastik Mamul Kurulu Kapasitesi:

Plastik sektöründe 5.000 nin üzerinde firma, yüzlerce çeşit mamul üretmektedir. Firmalar üretim kapasitelerini, ton, metre, m2, m3, adet veya çift olarak değişik birimlerle belirlediklerinden, kurulu kapasitenin sadece tek bir birim bazında tarifini yapmak mümkün olamamakla birlikte, toplam 7 milyon ton civarında olduğu tahmin edilmektedir.

2002–2008 yılları arasında plastik sektörü, %88 i ithalatla karşılanmak üzere toplam 3,1 milyar dolarlık makine teçhizat yatırımı yapmıştır.

Bu yatırımların tevsi, modernizasyon, dar boğaz giderme, yenileme amaçları ile yapıldığı ve sektörün üretim kapasitesinin hızla artmasına neden olduğu bilinmektedir. Kriz dönemi dışındaki dönemlerde, yurtiçi plastik tüketiminin yanı sıra ihracatın da son yıllarda hızlı artış göstermesinin nedenlerinden biri de, kurulu kapasitenin artmış olmasıdır.

2008 yılında 602 milyon dolar makine ekipman yatırımı yapan plastik sektörünün, küresel krizin olumsuz etkisi ile 2009 yılının ilk 6 ayında makine yatırımı 202 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Yatırımın 2009 sonunda 400 milyon dolara çıkması ve 2008 yılına kıyasla %33 gerilemesi beklenmektedir. 

Plastik Mamullerde Kapasite Kullanımı: 

Plastik sektöründe 2008 yılında ortalama %78,1 olan kapasite kullanımı, 2009 yılının ilk 6 ayında ortalama %57,2 olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılı Ocak ayında %62,3 ile en düşük düzeyine inen kapasite kullanımının Şubat 2009 ayından itibaren artış eğilimine girdiği ve Haziran 2009 ayında %73,3 e çıktığı görülmektedir.

Yılın ikinci yarısından itibaren kapasite kullanımının artması ve 2009 yılı ortalamasının da %70 civarında gerçekleşmesi beklenmektedir.

Plastik Mamul Üretimi:

Sektörün ton bazına indirgenmiş proses kapasitesi, yerli plastik hammadde üretimi ile ithal plastik hammadde toplamına ilave edilen %10 luk miktar (plastik mamul üretiminde kullanılan katkı maddeleri ve küçük miktarda da olsa üretilen mühendislik plastikleri) olarak hesaplanmaktadır. Bu şekilde erişilen rakam sektörün ton bazında proses kapasitesini (başka bir değişle gerçekleştirdiği fiili mamul üretimini) vermektedir.

Plastik mamul üretimi aşağıdaki tabloda verilmekte olup, 2009 yılının ilk yarısında 2,3 milyon ton plastik mamul üretiminin gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Tahmin edilen 7 milyon tonluk kurulu kapasiteye karşı, 2009 yılı sonunda üretimin 4,7 milyon tona çıkacağı ve kurulu kapasitenin %30 civarında kısmının atıl kalması beklenmektedir.

Atıl kapasitenin, küresel krizin olumsuz etkisinin yanı sıra diğer önemli bir nedeni de sektörde çok sayıda firmanın geleneksel mamuller üreterek faaliyet göstermesidir. Küresel krizin uzun sürmesi halinde finansal yapısı güçlü olmayan firmaların sektörü terk etmesi ve doğal bir seleksiyon yaşanarak, ileriki yıllarda firma sayısının azalması beklenmektedir. Küresel kriz nedeniyle,

AB ülkeleri plastik sektörlerinde de büyüme hızının gerilemesi baz alınarak, 2009 yılında Türk Plastik sektörünün İngiltere ile birlikte AB ülkeleri içinde proses kapasitesi ile 5. nci sırasını koruyacağı tahmin edilmektedir.

Plastik Mamul İthalatı:

2008 yılında 386 bin ton ve 2,1 milyar ABD $ olan plastik mamul ithalatı, 2009 yılının ilk 6 ayında 142 bin ton ve 696 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiş olup, aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 341 bin ton ve 1,4 milyar ABD $ olarak gerçekleşeceği ve 2008 yılına kıyasla ton bazında %12, değer bazında da %33 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Plastik Mamul İthalatının Ülkelere Dağılımı:

2009 yılının ilk yarısında 100 ün üzerinde ülkeden plastik mamul ithalatı yapılmış olup, 10 ülkenin toplam ithalattan aldığı pay %75 dir. 2009 yılının ilk 6 ayında Almanya toplam ithalat içinde ilk sırayı korurken, Çin en çok plastik mamul ithal ettiğimiz ikinci ülke konumuna yerleşmiştir.
 
İhracat:

2008 yılında 940 bin ton ve 2,9 milyar ABD $ olan plastik mamul ihracatı, 2009 yılının ilk 6 ayında 421 bin ton ve 1,2 milyar ABD $ olarak gerçekleşmiş olup, aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 842 bin ton ve 2,3 milyar ABD $ olarak gerçekleşeceği ve 2008 yılına kıyasla miktar bazında %11, değer bazında da %22 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Plastik Mamul İhracatının Ülkelere Dağılımı:

Türkiye, 150 nin üzerinde ülkeye plastik mamul ihraç etmektedir. 2009 yılının ilk 6 ayında, toplam plastik mamul ihracatımızın %51 i 10 ülkeye yapılmıştır. 2008 yılında plastik mamul ihraç edilen ülkeler arasında Rusya Federasyonu ön sırada bulunurken, 2009 yılının ilk 6 ayında Libya ve Irak ön sıralara çıkmıştır.
 
Dış Ticaret Birim Fiyatları:

Küresel krizin olumsuz etkisi ile 2009 yılı ilk yarısında, 2008 yılı ortalamasına kıyasla ortalama ithal birim fiyatları, plastik hammadde de %34, plastik mamul de % 8 gerilemiştir. Aynı dönemde ortalama birim ihracat fiyatları ise, plastik hammadde de %29, plastik mamul de %12 azalmıştır. 
 
Plastik Sektör İhracatının Toplam Kimya Sektör İhracatı İçindeki Payı:

İMMİB verilerine göre, plastik ve mamulleri (plastik ham madde dahil) ihracatı 2009 yılının ilk 7 ayında 752 bin ton ve 1 milyar 760 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiş ve 2008 yılının eş dönemine kıyasla miktar bazında %2,87, değer bazında %19,8 gerilemiştir. 2008 yılına kadar toplam kimya sektör ihracatı içinde ikinci durumda olan plastik ve mamulleri sektörü, 2009 yılından itibaren ilk sıraya yerleşmiştir.

Plastik ve Mamulleri ihracatının 2009 yılı ilk 7 ayında toplam kimya sektör ihracatı içindeki payı miktar olarak %25,4, değer bazında ise %34,7 dir. 2009 yılı ilk 7 ayında plastik ve mamulleri ortalama ihracat birim fiyatları, 2008 yılı eş dönemine kıyasla %17,4 oranında gerilemiştir.

PLASTİK MAMULLERDE 2009 YILI GENEL ARZ VE TALEP DENGESİ TAHMİNİ:

Yukarıdaki veriler baz alınarak 2009 yılında 2008 e kıyasla plastik mamullerde ton bazında;
• Üretimin %8
• İthalatın %12
• İhracatın %11
• Yurtiçi tüketim 8 gerilemesi beklenmektedir.
2009 yılında;
• İlk 6 ayda gerileyen ancak yükselme trendine giren kapasite kullanımının %70 civarında gerçekleşmesi,
• Üretimin ton bazında %18 inin ihraç edilmesi,
• Yurtiçi tüketimin ton bazında %8 inin ithalatla karşılanması,
• 501 bin ton dış ticaret fazlası verilerek ihracatın ithalatı karşılama oranının %247 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.

Diğer taraftan, 2009 yılında 2008 e kıyasla plastik mamullerde ABD $ bazında;

• Üretimin %8
• İthalatın %33
• İhracatın %22
• Yurtiçi tüketimin 9 gerilemesi beklenmektedir.

2009 yılında;
• İlk 6 ayda gerileyen ancak yükselme trendine giren kapasite kullanımının 2009 yılında %70 civarında gerçekleşmesi,
• Üretimin değer bazında %16 sının ihraç edilmesi,
• Yurtiçi tüketimin değer bazında %11 inin ithalatla karşılanması,
• 920 milyon ABD $ dış ticaret fazlası verilerek ihracatın ithalatı karşılama oranının değer bazında %166 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.

SONUÇ:

Plastik sektörü, küresel ekonomik kriz ve iç pazardaki daralmayı yeni pazarlarla aşmaya çalışmaktadır. Plastik sektörünün yılın ilk altı ayında en çok ihracat yaptığı 10 ülkeden Libya plastik ihracatında en önemli pazar konumuna gelmiştir. Yılın ilk 7 ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla ihracatta miktar bazında yüzde 3, değer bazında ise yüzde 20 lik bir gerileme, ciroda bir düşüşe yol açsa da kârlılık geçen seneye göre yükselmiştir.

Sektör, krize karşı hızlı çözümler üretmekte ve ihracat pazarlarını çeşitlendiren firmalar rekabet güçlerini koruyabilmektedir. İhracatçı firmalar göreceli olarak dışa kapalı, geliri ihracata fazla bağlı olmayan ve nüfusu yüksek ülkeleri yeni pazarlar olarak hedeflemektedir.

Sektörün vizyonunda belirlendiği şekilde istikrarlı bir şekilde büyümesi, ihracatının sürdürülebilirliği ve sektöre doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının çekilmesi için öncelikle makro ekonomimizde hızlı ve istikrarlı bir büyümenin, düşük ve öngörülebilir enflasyon ve reel faiz oranlarının, ihracatı teşvik eden, ithalatı özendirmeyen ılımlı döviz kuru dalgalanmalarının, iç pazarı canlandıracak ve yatırımları arttıracak tedbir ve teşviklerin sağlanması gerekmektedir.

Sektörün plastik hammadde açığının kapatılması amacıyla yeni petrokimya tesislerine yatırım yapılması, PETKİM in halen tümüyle ithal edilen ve katma değeri yüksek plastik hammadde yatırımlarını gerçekleştirmesi, Rafineri–Petrokimya entegrasyonunun sağlanarak nafta satışında katma değeri daha yüksek olan plastik üretimine öncelik verilmesi gerekmektedir. Yeni petrokimya yatırımları ile hem üretim kapasitesi hem de ürün yelpazesi arttırmalıdır.

Yatırım teşvikleri kaldırılmış olmasına rağmen, petrokimya gibi stratejik önemi bulunan ve ekonomiye yüksek katma değer sağlayan petrokimya tesisleri, özel projeler kapsamına alınmalı ve özellikle yabancı sermaye için cazip yatırım olanakları sağlanmalıdır.

Hızla büyüyen sektörün eğitimli plastikçi ara eleman talebini karşılamak için plastik meslek liseleri inşaatının yurt çapında yaygınlaştırılması, Devletin eğitim politikalarında yer almalıdır.

Türk plastik sektörünün, katma değeri yüksek mamuller üretmek ve ihraç etmesi amacıyla Ar–Ge ve Ür–Ge yatırımlarına özel önem verilmeli ve kriz sonrası rekabet için teknolojik yatırımlar desteklenmelidir.

Sanayicilerin Ar–Ge faaliyetleri ve uzman işgücü yetiştirilmesi teşvik edilmeli, KOBİ ler tarafından yapılacak Ar–Ge yatırımlarına en az %100 yatırım indirimi sağlanmalıdır.

Kayıt dışılık önlenerek haksız rekabet ortadan kaldırılmalıdır.

Geri dönüşüm prosesi için uygulamalı projeler teşvik edilmelidir.

Plastik sektörü, doğrudan yabancı sermaye yatırımları için potansiyel bir sanayi koludur. Yabancı sermayenin doğrudan yatırım yapabileceği aşağıdaki alanlar için cazip yatırım iklimi yaratılmalıdır.

• Yeni petrokimya tesislerinin kurulması,
• İthalatla karşılanan ve dış ticaret açığı verilen plastik mamullerinin üretimi,
• Katma değeri büyük mamullerin üretilerek ihraç edilmesi amacıyla, TUBİTAK tarafından yapılan Vizyon 2023 çalışmasında ortaya çıkan ve gelecekte hakim olacak teknoloji alanlarına yatırım,
• Plastik geri dönüşüm alt yapı yatırımları,
• Büyüme hızı gerileyen AB ülkelerindeki plastik mamul üretim tesislerinin Türkiye ye kaydırılması ve bu şekilde AB talebinin Türkiye de üretilip AB ye ihraç edilerek sağlanması.