Plastik Hammadde:

2009 yılının ilk 3 ayında plastik hammadde üretiminin 167.250 ton olarak gerçekleştiği ve üretimin 2009 yılı sonunda da 2008 yılı seviyelerinde ve yaklaşık 670.000 ton olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Diğer taraftan, 2009 yılının ilk 3 ayında da toplam plastik hammadde üretimi içinde AYPE, YYPE, PVC ve PP nin payının aynı düzeyde kaldığı tahmin edilmektedir.

2008 yılında 3,9 milyon ton ve 7,3 milyar ABD $ olan plastik hammadde ithalatı, 2009 yılının ilk 3 ayında 813 bin ton ve 984 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiş olup aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 3.2 milyon ton ve 3,9 milyar ABD $ olarak gerçekleşeceği ve 2008 yılına kıyasla ton bazında %16, değer bazında da %46 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Chemorbis verilerine göre, 2009 yılının ilk 3 ayında, 2008 yılı eş dönemine kıyasla plastik hammadde ithalatı miktar bazında %20 gerilemiştir. İthalattaki düşme; PVC de %21, PE de %12, PP de %14, PET de %27, ABS de %29 ve PS de %60 düzeyinde gerçekleşmiştir.

Türkiye yaklaşık 75 ülkeden plastik hammadde ithal etmektedir. İlk 10 ülkenin toplam plastik hammadde ithalatı içindeki payı 2008 yılında %57, 2009 yılının ilk 3 ayında da %62 olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılı 3 ayında Almanya ilk 10 ülke içinde birinciliğini korurken, Suudi Arabistan ikinciliğe çıkmıştır.

2008 yılında 355 bin ton ve 614 milyon ABD $ olan plastik hammadde ihracatı, 2009 yılının ilk 3 ayında 80 bin ton ve 96 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiş olup aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 321 bin ton ve 385 milyon ABD $ olarak gerçekleşeceği ve plastik hammadde ihracatının 2008 yılına kıyasla ton bazında %10, değer bazında da %37 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Türkiye, 110 ülkeye plastik hammadde ihraç etmekte olup, 2009 yılının ilk 3 ayında, toplam plastik hammadde ihracatımızın miktar bazında %57 si, değer bazında %52 si 10 ülkeye yapılmıştır. 2008 yılında plastik hammadde ihraç edilen ülkeler arasında İtalya ön sırada bulunurken, 2009 yılının ilk 3 ayında Almanya, Mısır ve Yunanistan ön sıralara çıkmıştır.

2008 yılında 4.531.000 ton olan plastik hammadde arzının 2009 yılı ilk çeyreğinde 1.041.000 ton olarak gerçekleştiği ve aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 3.919.000 tona çıkarak 2008 yılına kıyasla %14 azalacağı tahmin edilmektedir.

Plastik sektöründe hammaddede dışa bağımlılık önemini korumaktadır. Nitekim 2009 yılının ilk 3 ayında toplam hammadde arzı içinde yerli üretimin payı %17, ithalatın payı ise %83 olarak gerçekleşmiştir. Yerli üretilen PVC, PP ve PE de üretimin toplam arz içindeki payı %18 ile %34 arasında değişmek-tedir. Bunların dışındaki tüm plastik hammaddeler %100 oranında ithalatla karşılanmaktadır.

2009 yılının ilk çeyreğinde toplam plastik hammadde arzı içinde PE %29 ile en yüksek payı oluşturmuştur. Bunu %28 ile PP ve %19 ile PVC takip etmiştir. PS ve PET in payı %3, ABS nin payı da %1 olarak gerçekleşmiştir. 

Plastik Mamül:

Plastik sektöründe 6.000 civarında firma, yüzlerce çeşit mamul üretmektedir. Firmalar üretim kapasitelerini, ton, metre, m2, m3 adet veya çift olarak değişik birimlerle belirlediklerinden, kurulu kapasitenin sadece tek bir birim bazında tarifini yapmak mümkün olamamaktadır. 2002–2008 yılları arasında plastik sektörünün %88 i ithal olmak üzere 3 milyar dolarlık makine teçhizat yatırımı yaptığı tahmin edilmektedir. Bu yatırımların tevsi, modernizasyon, dar boğaz giderme, yenileme amaçları ile yapıldığı ve sektörün üretim kapasitesinin hızla artmasına neden olduğu bilinmektedir. Yurtiçi plastik tüketiminin yanı sıra ihracatın da son yıllarda yıllık artış hızının %25 leri aşmasının nedeni, kurulu kapasitenin artmış olmasıdır. 2008 yılında da, geçmiş yıllardaki büyüme hızı dikkate alınarak sektörün 630 milyon dolar makine ve teçhizat yatırımı yaparak kurulu kapasitesini en az 7 milyon tona çıkardığı tahmin edilmektedir. 2009 yılı ilk 4 ayında plastik sektörü 103 milyon ABD $ tutarında makine ve teçhizat yatırımı yapmış ve 2008 yılının eş dönemine kıyasla yatırımlar %60 gerilemiştir.

Plastik mamul üretimi aşağıdaki tabloda verilmekte olup, 2009 yılının ilk çeyreğinde 1.150.000 ton plastik mamul üretiminin gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Tahmin edilen 7 milyon tonluk kurulu kapasiteye karşı 2009 yılı sonunda üretimin 4.600.000 tona çıkacağı ve %35 düzeyinde atıl kapasite oluşacağı beklenmektedir.

Plastik Sektörü
Proses Kapasitesi
(Üretim)

Plastik sektör ihracatının toplam kimya sektör ihracatı içindeki payı

Atıl kapasitenin, küresel krizin olumsuz etkisinin yanı sıra diğer önemli bir nedeni de sektörde çok sayıda firmanın geleneksel mamuller üreterek faaliyet göstermesidir. Küresel krizin uzun sürmesi halinde finansal yapısı güçlü olmayan firmaların sektörü terk etmesi ve doğal bir seleksiyon yaşanarak, ileriki yıllarda firma sayısının azalması beklenmektedir. Küresel kriz nedeniyle, AB ülkeleri plastik sektörlerinde de büyüme hızının gerilemesi baz alınarak, 2009 yılında Türk Plastik sektörünün İngiltere ile birlikte AB ülkeleri içinde proses kapasitesi ile 5 inci sırasını koruyacağı tahmin edilmektedir.

2008 yılında 386 bin ton ve 2,1 milyar ABD $ olan plastik mamul ithalatı, 2009 yılının ilk 3 ayında 61 bin ton ve 297 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiş olup aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 244 bin ton ve 1,2 milyar ABD $ olarak gerçekleşeceği ve 2008 yılına kıyasla ton bazında %37, değer bazında da %43 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

2009 yılının ilk çeyreğinde 90 ın üzerinde ülkeden plastik mamul ithalatı yapılmış olup, 10 ülkenin toplam ithalattan aldığı pay %77 dir. 2009 yılında Almanya toplam pay içinde ilk sırayı korurken, Çin ikinci paya sahip olan ülke konumuna gelmiştir.

2008 yılında 940 bin ton ve 2,9 milyar ABD $ olan plastik mamul ihracatı, 2009 yılının ilk 3 ayında 187 bin ton ve 516 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiş olup, aynı trendle devamı halinde 2009 yılı sonunda 747 bin ton ve 2,1 milyar ABD $ olarak gerçekleşeceği ve 2008 yılına kıyasla ton bazında %21, değer bazında da %30 gerileyeceği tahmin edilmektedir.

Türkiye, 170 ülkeye plastik mamul ihraç etmekte olup, 2009 yılının ilk 3 ayında, toplam plastik mamul ihracatımızın miktar bazında %51 i, değer bazında da %50 si 10 ülkeye yapılmıştır. 2008 yılında plastik mamul ihraç edilen ülkeler arasında Rusya Fed. ön sırada bulunurken, 2009 yılının ilk 3 ayında Libya ve Irak ön sıralara çıkmıştır.

Dış Ticaret Birim Fiyatları :

Küresel krizin olumsuz etkisi ile, 2009 yılı ilk çeyreğinde ortalama ithal birim fiyatları, plastik hammadde de %36, plastik mamulde %9 gerilemiştir.  Aynı dönemde ortalama birim ihracat fiyatları ise, plastik hammadde de % 31, plastik mamul de %12 azalmıştır.

Birim Dış Ticaret Fiyatları ( ABD $ / Ton )

Plastik Sektör İhracatının Toplam Kimya Sektör İhracatı İçindeki Payı:

İMMİB verilerine göre, plastik ve mamulleri (ham madde dahil) ihracatı 2009 yılının ilk 4 ayında 909 milyon ABD $ olarak gerçekleşmiş ve 2008 yılının eş dönemine kıyasla % 20 gerilemiştir. 2008 yılında toplam kimya sektör ihracatı içinden %25 pay alarak ikinci ihracatçı sektör konumunda bulunan plastik sektörü, ihracat payını 2009 yılı ilk 4 ayında %37 ye çıkarak ilk sıraya yerleşmiştir. 

Kimya Sektör İhracatı İçinde Plastik Sektör İhracatının Payı
2008–2009 (4 Ay Kıyaslama)

2009 Yılı Genel Arz ve Talep Dengesi Tahmini:

Yukarıdaki veriler baz alınarak 2009 yılında 2008 e kıyasla plastik mamüllerde;

• Üretim ton ve döviz bazında %10 $ azalacak,
• İthalat ton bazında %37 $ bazında %42 azalacak,
• İhracat ton bazında %20 $ bazında %30 gerileyecek,
• Yurtiçi tüketim ton bazında %10 $ bazında %1 azalacaktır.

Plastik Mamüllerde 2009 Yılı Genel Arz ve Talep Dengesi Tahmini

2009 yılında;

• Üretimin ton bazında %16 sı, dolar bazında %15 i ihraç edilecek,
• Yurtiçi tüketimin ton bazında %6 sı $ bazında %9 u ithalatla karşılanacak,
• Plastik mamul dış ticaretinde miktar bazında 504.000 ton, döviz bazında ise 876 milyon $ fazla verilerek, dış ticaret fazlası 2008 e kıyasla %1 azalacaktır.
• İhracatın ithalatı karşılama oranı ise ton bazında %307, $ bazında %174 olarak gerçekleşecektir.

Sorunların Çözümüne Yönelik Öneriler:

• Sektörün vizyonunda belirlendiği şekilde istikrarlı bir şekilde büyümesi, ihracatının sürdürülebilirliği ve sektöre doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının çekilmesi için öncelikle makro ekonomimizde hızlı ve istikrarlı bir büyümenin, düşük ve öngörülebilir enflasyon ve reel faiz oranlarının, ihracatı teşvik eden, ithalatı özendirmeyen ılımlı döviz kuru dalgalanmalarının, iç pazarı canlandıracak ve yatırımları artıracak tedbir ve teşviklerin sağlanması gerekmektedir.
• Sektörün plastik hammadde açığının kapatılması amacıyla yeni petrokimya tesislerine yatırım yapılması, PETKİM in halen tümüyle ithal edilen ve katma değeri yüksek plastik hammadde yatırımlarını gerçekleştirmesi, Rafineri–Petrokimya entegrasyonunun sağlanarak nafta satışında katma değeri daha yüksek olan plastik üretimine öncelik verilmesi gerekmektedir. Yeni petrokimya yatırımları ile hem üretim kapasitesi hem de ürün yelpazesi artırmalıdır.
• Yatırım teşvikleri kaldırılmış olmasına rağmen, petrokimya gibi stratejik önemi bulunan ve ekonomiye yüksek katma değer sağlayan petrokimya tesisleri, özel projeler kapsamına alınmalı ve özellikle yabancı sermaye için cazip yatırım olanakları sağlanmalıdır.
• Hızla büyüyen sektörün eğitimli plastikçi ara eleman talebini karşılamak için plastik meslek liseleri inşaatının yurt çapında yaygınlaştırılması, Devletin eğitim politikalarında yer almalıdır.
• Türk plastik sektörünün, katma değeri yüksek mamuller üretmek ve ihraç etmesi amacıyla Ar–Ge ve Ür–Ge yatırımlarına özel önem verilmeli ve kriz sonrası rekabet için teknolojik yatırımlar desteklenmelidir.
• Sanayicilerin Ar–Ge faaliyetleri ve uzman işgücü yetiştirilmesi teşvik edilmeli, KOBİ ler tarafından yapılacak Ar–Ge yatırımlarına en az % 100 yatırım indirimi sağlanmalıdır.
• Kayıt dışılık önlenerek haksız rekabet ortadan kaldırılmalıdır.
• Geri dönüşüm prosesi için uygulamalı projeler teşvik edilmelidir.
• Plastik sektörü, doğrudan yabancı sermaye yatırımları için potansiyel bir sanayi koludur. Yabancı sermayenin doğrudan yatırım yapabileceği aşağıdaki alanlar için cazip yatırım iklimi yaratılmalıdır.
 - Yeni petrokimya tesislerinin kurulması,
 - İthalatla karşılanan ve dış ticaret açığı verilen plastik mamullerinin üretimi,
 - Katma değeri büyük mamullerin üretilerek ihraç edilmesi amacıyla, TUBİTAK   tarafından yapılan Vizyon 2023 çalışmasında ortaya çıkan ve gelecekte    hakim olacak teknoloji alanlarına yatırım,
 - Plastik geri dönüşüm alt yapı yatırımları,
 - Büyüme hızı gerileyen AB ülkelerindeki plastik mamul üretim tesislerinin    Türkiye ye kaydırılması ve bu şekilde AB talebinin Türkiye de üretilip AB ye   ihraç edilerek sağlanması.