2008 yılının ikinci yarısından itibaren ülke ekonomimizi etkisi altına alan küresel ekonomik krizin başta inşaat, otomotiv ve tekstil sektörleri olmak üzere tüm sektörleri, sektörler bazında farklı olmasına rağmen, olumsuz yönde etkilediği görülmektedir.
2009 yılının ilk 2 ayında toplam ihracat 13,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve 2008 yılının eş dönemine kıyasla %32 azalmıştır. İhracatın en fazla gerilediği sektörler, %41 ile madencilik ve %35 ile sanayi sektörlerinde görülmektedir. Tarım ihracatının %5 azaldığı dönemde, sanayi sektörü ihracatının %35 gerilediği görülmektedir.
İhracatın bu şekilde daralması, ihracat yapısında da değişime neden olmuştur. 2008 yılının ilk 2 ayında tarım ihracatı toplam ihracattan %11 pay alırken, 2009 yılının ilk 2 ayında payı %15e yükselmiştir. Eş dönem kıyaslamasında, sanayi sektör ihracat payının %87den %83e madencilik payının da %2,3 den %1,97ye gerilediği görülmektedir.
İhracatçı sektörler sıralaması da değişmektedir. Otomotiv sektörü son iki yıldır birinci ihracatçı sektör konumuna gelmişken, 2009 yılının ilk 2 ayında tekrar ikinci ihracatçı sektör konumuna düşmüş ve toplam ihracat içinde %23 olan payı %15lere gerilemiştir.
Türkiye ekonomisi, gerek üretimi gerekse ihracatı ile sanayi sektörünün en yüksek paya sahip olduğu bir yapıya sahipken, küresel krizin olumsuz etkisi ile bu yapı tekrar tarım lehine gelişim göstermeye başlamıştır. Bunun anlamı, Türkiye katma değer yaratan üretim ve ihracat yerine geleneksel tarım ürünleri ihracatına dönüşe geçmiştir. Sanayi sektöründe %65lere gerileyen kapasite kullanımının daha da azalması halinde bu sektördeki istihdam kayıplarının tarım kesimine kaydırılması mümkün değildir. Tam tersine, ekonominin gelişmesi, tarımdaki istihdam azalmasının sanayi sektörünce istihdamı ile mümkün olacaktır.
Küresel Ekonomik Krizin İmalat Sanayimize Olumsuz Etkileri
• Yurt içi ve yurtdışı talebin daralması, iç pazar satışların ve ihracatın azalması,
• Kapasite kullanımının gerilemesi, istihdamın azaltılması ve yatırımların ertelenmesi,
• Ürün fiyatlarındaki büyük oranlı düşmeler,
• Kurların artışı nedeniyle ithal hammadde, yedek parça ve ekipman fiyatlarındaki artışlar ve bu artışların ürün satış fiyatlarına yansıtılamaması,
• Satışların daralması nedeniyle stokların büyümesi,
• Peşin satışların azalması, vadeli işlemlerin artması, vade sürelerinin uzatılması, vadesi gelen alacakların ötelenmesi ,
• Kredilerin daralması,
• Piyasalardaki belirsizlik,
• Beklentilerin kötüleşmesi,
• Güven ortamının zedelenmesi.
Olumsuz Etkileri Azaltmak İçin Neler Yapılmalı?
• İç piyasanın canlandırılmasına yönelik tedbirlerin çok acil alınması,
• Yurt içi üretimin desteklenmesi amacıyla, firmaların birbirinden mal alımlarının teşvik edilmesi,
• Yerli üreticilerin birbirlerinden yapacakları alımlar için teşvik mekanizmaları geliştirilmesi,
• Dahilde İşleme İzin Belgesine (DİİB) sahip ihracatçı firmaların, belge kapsamında aldıkları hammaddeyi ithalat yerine yurtiçi üretimden temin etmelerinin teşvik edilmesi,
• KOBİ statüsündeki işletmelerin hammadde temininde karşılaştıkları banka teminat sorununu çözmek için finansman kaynaklarına erişimlerini sağlamak amacıyla Kredi Garanti Fonunun devreye sokulması,
• Yatırım yapacak olan firmalara etkin ve geniş kapsamlı teşvik unsurlarının uygulamaya konulması,
• Ülkemize gelecek sermaye için prosedürün kolaylaştırılması ve daha cazip şartların oluşturulması,
• Aynı sektörde bulunan üretici ve ihracatçı firmaların birleşerek satış stratejisi ve fiyatlarını belirlemesi ve bu yolla güçlenmesi,
• Gümrük kontrollerinin ürün standardizasyonu ve ürün kalitesi açısından artırılması,
• Bankalara olan borçların ertelenmesi, uzun vadelere yayılarak yeniden yapılandırılması,
• Faizlerin düşürülmesi,
• EXİMBANK kredilerinin kullanımının kolaylaştırılması ve faizlerinin azaltılarak vadelerinin uzatılması,
• Kurlardaki sert iniş çıkışların önlenmesi, yatırımcı ve ihracatçıya kur garantisi getirlmesi,
• İstihdam üzerindeki vergilerin, SSK primlerinin düşürülmesi, ödemelerinin faizsiz olarak vadeye yayılması ve maliyeye ait alacaklardan mahsup edilmesi,
• Asgari ücretin vergi dışı bırakılması,
• Yeni yatırımlar için vergi muafiyeti sağlanması,
• Küresel kriz dönemine has uzun vadeli ve özel koşullu destek kredilerinin verilmesi,
• Kriz dönemi aşılıncaya kadar ÖTV, KKDF, KDV oranlarının düşürülmesi
• KOSGEB kredilerinden daha geniş kesimin yararlanabilmesi için KOSGEB tanımının ve limitlerinin genişletilmesi, uzun zaman alan evrak bürokrasisinin azaltılması,
• İhracatçıların devletten iade alacaklarının hızlı ödenmesi,
• Kayıt dışı çalışmaların önlenmesi.
Ä°lgili
Haberler
.gif)
