Hatırlayacağınız üzere, 2001 krizi ile birlikte özellikle bankacılık sektöründe çalışan profesyonellerin bir kısmı işlerini kaybetmişti. Nitelikli işgücü olarak kabul edilen bu grubun çalışma hayatına geri dönüşleri, görev yaptıkları kademelere göre değişiklikler göstermişti. Orta kademe yöneticiler 3-6 ay arasında yeni işlere başlayabilmişken, üst düzey yöneticiler için bu süre daha uzun olmuştu. Bugün yaşadığımız kriz ise çok daha geniş kitleleri kapsayacak gibi görünüyor. Bu kriz sırasında çok sayıda profesyonelin işsiz kalması söz konusu olabilir. Biz bu yazımız ile nitelikli işsizlere seslenmek istiyoruz. Başlarını kuma gömüp, her şeyin bir süre sonra eski haline döneceğini düşünmek yerine, onları geleceklerine yatırım yapmaya davet ediyoruz.

Doç. Dr. Deniz Gökçe, 2 Şubat 2009da Vatan Gazetesinde yayınlanan Blanchard Ne diyor adlı makalesinde yaşadığımız günleri çok güzel özetliyor. IMF başekonomisti olarak görev yapan, MIT öğretim üyesi Fransız Olivier Blanchardın Kriz belirsizlik getirir, belirsizlik davranışı etkiler, bu da krizi besler cümlesinden yola çıkarak bizlere objektif belirsizlik bilinen bilinmeyenler ile subjektif belirsizlik bilinmeyen bilinmeyenler kavramlarını hatırlatıyor. Halen En kötüyü gördük mü? sorusuna Evet yanıtı net olarak verilemediği için subjektif belirsizlikler devam ediyor. Bu da hem kişileri hem de şirketleri aşırı sağlamcı olmaya zorluyor. Kişiler haklı olarak ellerinde kalan paraları, daha kötü günlerin gelebileceğini düşünerek harcamak istemiyor. Tüketicilerin harcamalarını kısmasından dolayı talep daralması yaşandığı için, şirketler de çalışanlarının işine son vermek zorunda kalıyor.

Ekonomi politikasını belirleyenlerin ne yapması gerektiğine dair önerilerini sayın Deniz Gökçe yukarıda bahsettiğimiz yazısında açıklıyor. Biz ise bu yazımızda işsiz kalan profesyonellerin bu süreç içerisinde neler yapması gerektiğini ele alacağız.

Krizle birlikte; eşofman ve terlikleri üzerinde, çay veya kahve fincanları bilgisayarlarının yanında durur vaziyette, internette iş arama sitelerinde gezinenlerin sayıları hızla artmaya başladı. Kriz ve ekonomik daralma bir çok insanı haklı yada haksız nedenlerle işsiz bıraktı. Ancak hızla karar vermek zorundasınız, kriz kurbanını mı oynayacaksınız yoksa krizden güçlenerek çıkma çabası içine mi gireceksiniz? Yalnız kararınızı verirken sizlere Henry Fordun şu sözünü hatırlatmak isteriz: Eğer yapabileceğinizi düşünüyorsanız veya yapamayacağınızı düşünüyorsanız, her iki durumda da haklısınız. Seçim sizin.

Pozitif Düşüncenin Önemi

Gelin şapkamızı öne koyup gerçeklerle yüzleşelim. Kendinizin detaylı bir öz değerlendirmesini yapınız. Kendini bilmek başlı başına bir güçtür. Neden ben? sorusunun üzerinde elbette ki düşünmeniz gerekiyor. Ancak pozitif düşüncenin ve olumluluğun korunması önemli. Özellikle ekonomik ortamın kötü olduğu dönemlerde iş bulma süreci uzayabiliyor ve yıldırıcı olabiliyor. Bu süreç içerisinde negatif duyguların oluşması mümkündür. Bu duyguları taşıyanlar, yansıttıkları ruh hali ile baştan iş görüşmelerine 1-0 yenik başlayacaklardır. Krizler olmasa bile kariyer eğrinizin daima pozitif bir eğim göstermesini bekleyemezsiniz. Bu eğride zikzakların olması sizin moralinizi bozmamalı. Duygusal yoğunluğun kontrol edilmesi çok önemli. Doğru düşünce yapısına sahipseniz hem iş hem de özel yaşamınızda başarının yolunu muhakkak tekrar bulacaksınız.

Kaybetmek ancak vazgeçtiğinizde yaşanan bir durumdur

Jack Welch Kazanmak İsteyenler İçin Yanıtlar adlı kitabında Zamanla, bütün başarısızlıkların bilmemiz gereken şeyleri öğrenmemiz ve kendimizi toparlayıp daha büyük bir cesaret ile atılmamız için başımıza geldiğini keşfedeceğimizi söylüyor. Kazanmak ve kaybetmenin rakamlarla ölçülemeyeceğini, bunların her ikisinin de birer ruh hali olduğunu; üstelik kaybetmenin ancak vazgeçtiğimizde yaşadığımız bir şey olduğunu belirtiyor. Şimdi işsiz kalanlara düşen, yaşadıkları bu süreç içerisinde yeni kazanımlar elde etmektir.

Öncelikle Özgüveninizi Tekrar Kazanmalısınız

Haydi bu sürece kendimizi farklılaştırma ile başlayalım. Öncelikle özgüvenimizi tekrar kazanmalıyız. Geçmişte, neyi istediğiniz kadar iyi yapamadıysanız şimdi çalışmak için zamanınız var. Küçük hedefler koyarak ve bunlara ulaşarak hem eksikliklerinizi kapatabilirsiniz hem de özgüveninizi arttırabilirsiniz. Yabancı diliniz istediğiniz gibi akıcı değil mi? İnsanların önünde sunum yaparken bocalıyor musunuz? MS Excelde kullanamadığınız araçlar hangileri? Literatürü takip edemiyor musunuz? Kilolarınızdan şikayetçi misiniz? Spor yapmaya vakit ayıramıyor musunuz? Tüm bunları ve bunlara benzer şeyleri yapabilmek için artık fırsatınız var. Çalışırken yapmak isteyip yapamadığınız faaliyetleri gerçekleştirin. Rutinin dışına çıkmak için bundan daha iyi bir fırsat olamaz. Evet, finanssal açıdan sıkıntılı bir dönem geçirirken bunlar anlamsız görünebilir. Ama unutmayın ki şu dönemde göstereceğiniz çabalar sizi daha rekabetçi, daha inançlı ve daha güçlü hale getirecektir.
 
Yeni Mezunlara Tavsiyeler

Şirketlerde bu dönemde eleman alma konusunda çok seçici davranacaklardır. Yeni mezunların ücret beklentileri tecrübeli çalışanlara göre daha düşük olabileceğinden, kriz dönemi sonrasında maliyetleri aşağıda tutmak isteyen işverenler yeni mezunlara yönelebilir. Ancak krizin 2009 yılı boyunca sürme ve daha sonraki yıllara sarkma ihtimali bulunduğundan, mezun arkadaşların askerlik hizmetlerini tamamlamaları yada yüksek lisans programlarına katılmalarının faydalı olacağına inanıyoruz. Yabancı dil ve bilgisayar becerilerini belli düzeye getirememiş arkadaşlar da bu konulara öncelik vermeliler. Genç mezunların, dönemsel işlerle veya ücreti düşük işlerle çalışma hayatına başlamaları bile iş tecrübesi kazanmaları açısından ilerisi için faydalı olacaktır. Yine iş bulamayan genç mezunlar ücret almasalar dahi bazı şirketlerde staj yaparak kendilerini geliştirebilirler.

Daha girişimci genç arkadaşlara muhakkak kendi işlerini kurmalarını tavsiye ediyoruz. Kriz dönemlerinde başkalarının dikkatini çekmeyen alanlarda fark ettikleri ihtiyaç ve problemlere getirecekleri çözümler ile başarılı olacaklarına inanıyoruz. Mezuniyetten sonraki yılların bu cesareti gösterebilecekleri en uygun zamanlar olduğunu düşünüyoruz.

Üst Düzey Profesyonellere Tavsiyeler

İşgücü pazarında arz-talep dengesi yeniden şekillenecek. Pazarlar değişecek, şirketler değişecek. Ancak bu uzun zaman alabilir. Farklı sektörlerde talepler oluşabilir. Kriz sonrasında gelişeceğini düşündüğünüz sektörler için kendiniz hazırlayabilirsiniz ve o sektörlere yönelik endüstriyel bilgilerinizi arttırabilirsiniz. Belki de talep azalışı bazılarımıza müteşebbis olma yolunu açacaktır. Yada finanssal açıdan sıkıntıda olanlar için dönemsel işler de alternatif olabilir.

Kriz dönemlerinde eski pozisyonlarınızda iÅŸ bulmanız zor olabilir. Daha alt düzey pozisyonlardaki iÅŸlere baÅŸvurabilirsiniz. Bu bir süre için daha az gelir ve yan menfaatler anlamına gelebilir. Ancak yeni iÅŸinizde baÅŸarılı olduÄŸunuz takdirde kariyerinizde hızlı çıkışları kısa zaman içerisinde tekrar yakalayabilirsiniz. GeçmiÅŸte yaptığınız her ÅŸeyi bir seviye daha iyi yapmaya çalışınız yada herhangi bir ÅŸeyde en iyi olmaya çalışınız .

İş görüşmelerinizde açık sözlü ve dürüst olun. Geçmişte nerede hata yaptığınızı, gelecekte neleri farklı yapmak istediğinizi paylaşın. Yaşadıklarınızdan çıkardığınız derslerle daha olgun ve kararlı bir şekilde iş yaşamına döneceğinizi belirtin. Samimi ve gerçekçi tavrınız görüştüğünüz kişileri özgeçmişinizde yazanlardan ve sizin diğer söylediklerinizden daha fazla etkileyecektir.

Genel Tavsiyeler

Kişisel planınızı oluşturun. Nerede olmak istiyorsunuz ve oraya nasıl ulaşacaksınız? Hangi adımları atmanız gerekiyor? Kendinize açık ve erişilebilir hedefleri koyun. Zaman zaman bu hedeflere ulaşıp ulaşamadığınızı değerlendirin.
SosyalleÅŸmek için daha çok çaba gösterin. Bir taraftan yeni iliÅŸkiler kurmak için uÄŸraşırken, diÄŸer taraftan da arkadaÅŸlarınızla, dostlarınızla, ailenizle ve sevdiklerinizle daha çok vakit geçirin. Moral güç kazanın. 

Kendinize rol olabilecek kişileri belirleyin. Sizin yaşadığınız sıkıntıları geçmişte yaşamış ve bunların üstesinden gelebilmiş kişileri rol olarak seçebilirsiniz. Kendinize bu kişi, şu an benim yerimde olsa ne yapardı diye sorun ve onun gibi davranın.

Derneklere, profesyonel örgütlere, sosyal örgütlere, ve yöresel örgütlere üye olarak iş çevreniz dışında daha geniş destek ağlarına ulaşın. Bu çevrelerle, bağlantılarınızı güçlendirmiş, profilinizi yükseltmiş ve hünerlerinizi genişletmiş olacaksınız.

GeçmiÅŸ baÅŸarılarınızı kayıt altında tutun. Size gurur veren bu baÅŸarılarınız, böylesine kötü dönemlerin geçici olduÄŸu konusunda size güç verecektir.  

Enerjinizi yeniden biriktirin. Spor yaparak zindeliğinizi ve pozitif düşünmeyi teşvik edin. Geceleri yatağa erken gidin. Diyet yapın, kafeinden uzak durun ve dengeli beslenmeye dikkat edin.

Bol bol kitap okuyarak değerli insanların fikirlerinden ve tecrübelerinden yararlanın. Okumak zihninizi harekete geçirecek, size yeni ufuklar açacaktır.

Yeniden okula veya bir sertifika programına kayıt olun. Yeni bir derece elde etmeye çalışın veya hünerlerinizi ve bilgilerinizi geliştirin. Üniversiteler size yeni insanlarla tanışma ve yaratıcılığınızı yeni fikirlerle geliştirme fırsatı verecektir.

Dünü dünde bırakın. Geçmiş yaralarınızı deşmeyin. Sızlanmalarınız kazanmanıza yardımcı olmayacaktır. Birçok kişinin sızlandığı ortamda siz pozitif olun ve hazırlanmaya devam edin. Potansiyelinizi kullanabileceğiniz, kariyerinizi ilerletebileceğiniz bir işte çalışmak için kendinizi güdüleyin.

Sonrası için Tavsiyeler

Bu boşluktan istifade edip, derin bir soluk alarak kendi öz değerlendirmenizi gerçekleştirdiniz. Aslında bunu daha sık yapmalısınız. Aksi takdirde yıllar sonra yaşantınızın sizi planladıklarınızdan çok daha uzak yerlere sürüklediği fark edebilirsiniz. Pillerinizi yeniden şarj edebilmek için en azından sene de iki defa aşağıdaki noktalar üzerinde düşünebileceğiniz ve kendi kendinize kalabileceğiniz bir vakit yaratmalısınız.

• Finanssal durumuz ve servetiniz
• Kariyeriniz
• Boş zamanlarınız ve keyif aldığınız faaliyetleriniz
• Sağlığınız ve görünüşünüz
• Aileniz, akrabalarınız ve diğer ilişkileriniz
• Kişisel gelişiminiz
• Topluma katkılarınız ve hayırseverliğiniz

Bu kriz eninde sonunda bitecektir. Kriz bittiği anda Henry Fordun Başkalarının boşa harcadığı zamanlarda diğerlerinin öne geçtiğini görüyorum. sözüne bizler de hak veriyor olacağız. Siz de öne geçenlerden olmak için krizin bitmesini beklemeyiniz. Unutmayın ki, yedek kulübesinde bekleyenlerin antrenmanlarda diğer sporculardan daha fazla çaba göstermesi gerekir! Hazırsanız haydi hemen başlayın…