Çağımızın en önemli teknoloji kavramlarından ERP (Kurumsal Kaynak Planlaması), sac şekillendirme işinde de etkin rol oynuyor. Diyelim, sipariş bazlı, kesikli ve fason sac üretimi için müşteri sizden bir tekli i. Teklifi hazırlayabilmeniz için, CAD/CAM (Bilgisayar Destekli Tasarım ve Üretim) ortamında tasarımlar yapmanız; ürün ağaçları oluşturmanız; ilgili hammaddelerin temin maliyetlerini belirlemeniz; makine ve insan kaynakları planlaması senaryosunu ortaya koymanız; üretim proseslerinin sürelerini, üretim maliyetlerini, dış kaynaklardaki fason üretim maliyetlerini, paketleme ve sevkiyat süreçleriyle birlikte tüm süreçleri dikkate alarak doğru bir maliyet hesabı yapmanız gerekir. Müşteriye en uygun teklifi verebilmeniz, genel üretim gider paylarıyla birlikte tüm bu maliyetlerin doğru hesaplanabilmesine yardımcı olabilecek bir kurumsal disiplin altyapısı olan ERP sistemiyle mümkündür.

Neden ürün ağacı tanımlama?

CAD/CAM tasarım programları ile çizimlerin oluşturulması sonrasında, ilgili parçaların ve alt parçaların ürün ağaçlarının ERP sistemine girilmesi gerekir. Ürün ağaçları operasyon akışı ve her bir operasyonun hammadde ve yardımcı malzeme girdileri ile miktar ve süre bilgileri tanımlanır. Bu sayede, müşterinize ileteceğiniz teklifin maliyet altyapısını oluşturmuş olursunuz. Teklifin kabulü, müşteri siparişine dönüşür ve üretim süreci başlar.

Burada yaşanan en temel zorluk, ürün ağaçlarının doğru bir şekilde kısa zamanda ERP sistemine girilememesidir. Bunun nedeni, çizimleri yapan ressamın, tasarım ile birlikte, ilgili projenin veya alt projenin parçalarının kesimi, numune üretimi, üretim takibi, kalite sorunlarının çözümü, proje teslimi gibi tüm süreçlerin sorumluluğunu taşımasıdır. Seri üretim ortamlarında, burada sayılan her bir sorumluluğun farklı birimler ve kişiler tarafından üstlenilmesi, elbette en verimli çalışma şekli olarak uygulanabilirken, 50 ile 500 personele sahip, sipariş bazlı çalışan fason üreticilerde, bu yapısal görev dağılımı hantallığa dönüşüp üretim hatalarını artırdığından, ressamlara proje yöneticisi görevi yükleme eğilimi karşımıza çıkar. Bu sorumluluğa ek olarak, ürün ağaçlarını eksiksiz tanımlama görevinin eklenmesi, kaçınılmaz bir direnç yaratmaktadır.

Yapılması gereken, ressamların işyüklerini artırmadan, hatta mevcut iş yapış yöntemlerini daha da kolaylaştırarak, ürün ağaçlarının ERP sistemine eksiksiz girilmesini sağlamaktır.

Çizimlerden otomatik aktarım

Ressamların ERP sistemine ürün ağaçlarını eksiksiz girmelerini sağlayabilmek için, çizimin tamamlandığı anda, ilgili parçanın ürün ağacı bilgilerinin hazır olduğunun kavranması gerekir. Yapılan çizimler ve tasarımlar biraz incelendiğinde, ana parçayı elde etmek için, çizimlere en alt parçalardan başlandığı, her bir alt parçanın maruz kalacağı fiili üretim operasyonlarının ressam tarafından bilindiği ve birbirine kaynatılan veya monte edilen parçaların, bir üst montaj çiziminde bir araya getirildiği görülecektir. Ressamlar aslında, çizimleri yaparken, bir anlamda ERP sisteminin ihtiyaç duyduğu, hangi parçanın hangi operasyonlardan geçerek başka hangi parçalarla üst reçetede bir araya geldiği bilgisini, çizimlerin üzerinde, üretim takip formlarında ifade ederler. Dolayısıyla, bu çalışma şeklini zorlaştırmadan, ERP sisteminin bu bilgileri kolaylıkla alabilmesini sağlamak gerekir.

ERP sisteminde tanımlanmış olan malzeme cinslerini, çizim programındaki malzeme cinsleri listesinde seçilebilir hale getirdikten sonra, çizimden ürün ağacı oluşturulan parçanın, en, boy, kalınlık, malzeme cinsi gibi değerleri çizimden alınarak, ERP sisteminde stok kartı yaratılmalıdır. Çizimlerde yer alan yardımcı malzemelerin, satın alınacak malzemeler olduğu bilinmeli ve ERP sisteminde karşılık gelen stok tanımları ile kolaylıkla eşleştirilebilmelidir.

Çizimler Part, Metal, Montaj ve Kaynak dosya tiplerine göre farklılık gösterir. Ãœrün aÄŸacı aktarımı, her bir dosya tipinin farkında olmalı ve ürün aÄŸaçlarını, çizimin kendisi ile birlikte, doÄŸru alt ürün aÄŸaçları ile baÄŸlayabilmelidir. 

Boyutlu stok tanımlama

Erdemir kataloğunda yer alan malzemelerin belirgin boyutlarıyla ERP sistemine kolayca tanıtılabiliyor olması ve stokların herhangi bir boyuta veya birkaç boyutun bilgisine göre aranabiliyor ve seçilebiliyor olması gerekir. Çok sayıda boyut bilgisine sahip stokları, kodlarıyla aramak, taramak ve raporlamak, metal, tekstil ve elektronik sektörlerinde mümkün değildir. Bu nedenle, ERP sisteminin, boyutlu ve boyutsuz malzemelerin tanımlanabilmesine, her malzeme sınıfı için farklı ve işletmeye özel boyut sınıflarının, tiplerinin ve içeriklerinin tanımlanabilmesine izin veriyor olması ve özellikle, tüm işleyişlerde ve raporlamalarda tanımlanan boyutlar ile kullanıcının kolaylıkla çalışabilmesine yardımcı olması gerekir.

DeÄŸiÅŸime uyum

Büyük projelerin zincirleme alt ürün ağaçlarının ortak parçaları tek bir üretim emri altına alınabilir. Kaynak veya montaj adımlarında planlanan operasyon sayısı artabilir ve üretim amiri, bir makine için planlanmış bir iş emrini birden fazla makineye veya işçiye bölebilir. Benzer şekilde, üç ayrı makinede kısmi üretimleri yapılmış aynı parçanın toplam kalan üretimleri tek makinede toplanabilir. ERP sisteminin, üretim anında yaşanan değişken dinamiklere destek veriyor olması beklenir.

YerleÅŸtirme

Ressam, farklı üç müşterinin parçalarını veya aynı müşterinin siparişlerinde yer alan üç farklı parçayı tek bir sac üzerine yerleştirebilir. Tek bir sac girdisine sahip olan tek bir lazer makinede, üç farklı siparişin üç farklı parçası sipariş adetlerine göre tek hamlede üretiliyor olabilir. Burada sorulacak soru şudur: Lazer kesime giren bir adet sac, hangi siparişin ürün ağacının hangi prosesine girdi olarak tanımlanacak ve bu lazer kesim prosesi hangi ürün ağacının prosesidir? Tek bir proses tarif ettim, sac bu prosesin girdisi olacak derseniz, bu prosesi hangi ürün ağacının, üretim emrinin prosesi yapacaksınız? Elbette, tek bir sac üç ayrı prosese girdi olamaz ve herhangi birine girdi olup diğerlerine girmesin diyemezsiniz. ERP seçiminde, bu karmaşık süreçlerin, üretim maliyetleri zincirini kırmadan nasıl ele alındığı sorgulanmalı, kolay ve pratik bir kullanıma sahip olup olmadığı incelenmelidir.

Fason üretim
 
Kendisi de aslında fason üretici olan bir iÅŸletme, kaynak planlamasına göre belirlediÄŸi iÅŸlemleri, bir baÅŸka fason üreticiye yaptırabilir. Bu durumda, bu iÅŸlem, ürün aÄŸacında yer almalı mıdır? Fason üreticiye ilgili malzemelerin sevk edilmesi, bu malzemelerin stoklarının takip edilebilmesi, üretilen yarı mamullerin kabulünde GiriÅŸ Kalite Kontrol bölümünün yapması gerekenler, tüketilen malzemelerin sarfiyatı, üreticiden gelen faturanın ilgili yarı mamulün maliyetine yansıtılması mümkün müdür? Alt üreticinin üretimin bir bölümünü, kendisine ait malzemelerle, bir bölümünü ise yollanacak malzemelerle yapması durumunda, nasıl bir fatura temin edilmeli ve ne ÅŸekilde maliyetlere yansıtılmalıdır? Bir fason üreticiden diÄŸer bir fason üreticiye yarı mamul nakillerinin takip edilebilmesi ve aynı fason üreticiye verilmiÅŸ birden fazla farklı sipariÅŸe iliÅŸkin malzeme nakillerinin, yarı mamul ve fatura kabullerinin takiplerinin paralel bir sekilde ve doÄŸru yönetilebiliyor olması gerekir. 

Metal sektöründe esnek ve kurumsal çözüm ihtiyacını doğuran bu farklı süreçlerin örnekleri artırılabilir. Kurumsal disiplin altyapısına sahip olmak isteyen işletmelerimizin yönetim kurulu üyelerinin, bu sürecin öneminin farkına varması gerekir. Seçim sürecine girmeden önce nasıl bir ön hazırlık yapılması gerektiği öğrenilmeli, seçim sürecinin nasıl yönetileceği, firmaların, teknolojilerin ve fonksiyonların hangi kriterlerle değerlendirileceği belirlenmelidir. Bu hazırlıklar için mevcut iş yoğunluğuna rağmen, kaliteli yönetim zamanı ayrılmalıdır. Gerekli önemin verilmeyişi veya neyin nasıl ele alınacağının bilinmemesi, sorgulanmaması, verimsiz görüşmelere neden olmakta; yanlış seçimle atılan yanlış adımlar, en azından iki yıl boyunca organizasyonu hırpalayan, yüksek zaman ve maliyet kayıplarıyla, başarısız bir ERP uyarlama deneyimine neden olmaktadır. İşletmenin yeni bir statejik yönetim aracına kavuşuyor olmasının ne anlama geldiği iyi sorgulanmalı ve bu öneme uygun bir bütçe belirlenip, organizasyon bu sürece hazırlanmalıdır.