Salih Bozkurt
Defne Mühendislik Genel Müdürü

Geriye Dönük Mühendislik Nedir?

Mühendislik, bir ürünün, sistemin veya bir yapının tasarımını, üretimini ve devamlılığını sağlayan bir uzmanlık alanı ve iş koludur. Mühendisliği en geniş anlamda iki kola ayırabiliriz; ileriye dönük (düz, forward) mühendislik ve geriye dönük (tersine, reverse) mühendislik.

İleriye dönük mühendislik, bilinen, klasik anlamdaki mühendislik süreçlerini kapsar. Bu süreç sistemin ya da ürünün soyut anlamda (mantıksal/zihinsel) tasarımı ile başlar, sonra bu tasarım çesitli aşamalardan geçerek numune (prototip) veya model (mockup) halinde fiziksel bir hal alır. Örnek üretimden sonra seri üretime geçen son aşama ile piyasaya sunulur. Bu mühendislik süreci; aşamaları bilinen ve okullarda branş detaylarıyla eğitimi verilen disiplindir.

Günümüzde ise yeni ürün tasarımları, mevcut ürünlerden esinlenerek, rakip ürünlerin özelliklerinden daha ileri bir teknoloji kullanarak oluşturulmaktadır. Özellikle yeni ürünler kullanıcı ara yüzü, görselliği ve ergonomisi yenilikçi ve özgün fikirleri yansıtacak şekilde geliştirilmektedir. Bu aşamada geriye dönük mühendislik olarak adlandırdığımız süreç devreye girmektedir. Rakip ürünlerin incelenmesi yeni ve yaratıcı arayüz tanımlanması ve elde edilen sonuçların bilgisayar ortamında incelenip geliştirilmesi ile yeni ürünün ilk temelleri oluşturulmaktadır. Çok basit bir örnek ile prosesi somutlaştırmak gerekirse bir otomotiv üretici firma üretimde olan aracının üstünde yeni stil bir dış görünüş geliştirmek istediğinde o model aracının üzerine tamamen veya kısmen geliştireceği kısımlara çamur (veya farklı bir malzemeden) modifikasyonlarını uygular. Yapılan geliştirme pazarlama bölümü, üretim bölümü gibi firma içerisinde bazende müşterileriyle paylaşılarak onaylanır. Son halini alan geliştirme tasarımı bilgisayar ortamına aktarmak ve üretim prosesini hazırlamak için hazırdır. Bu aşamada ölçümlendirme ve üretim detayları için mekanik tasarımını yapılması GERİYE DÖNÜK MÜHENDİSLİK olarak sınıflandırılmaktadır.

Tasarımları firma içerisinde gerçekleştirilmemiş üretimlerde veya tasarım ile son ürün, kalıp, aparat veya fisktürün farklı olması durumlarında üretici firmalar bazen mühendislik sürecinde sıkıntıya girmektedirler. Mevcut teknik datalar, çizimler, bilgisayar verileri üretilen ürünü tamamen ifade etmeyebilir. Bu gibi durumlarda ürünün kendisinden hareket ederek geriye yönelik çalışılması gerekmektedir. Bilinen tasarım sürecini tersine çalıştırarak daha önce yapılan mühendislik ve tasarım aşamasına gelinmesi gerekmektedir. Bu proses Reverse Engineering olarak adlandırılan geriye yönelik çalışmaların yapılmasını yani GERİYE DÖNÜK MÜHENDİSLİK prosesini gerektirmektedir.

Geriye dönük mühendisliğe yaygın olarak aşağıdaki sebeplerden ötürü ihtiyaç duyulmaktadır:

1. Üreticinin bir parçayı uzun zamandır üretmemesi ve tekrar üretmek istemesi
2. Orjinal dizaynın yetersiz dökümantasyona sahip olması
3. Bir ürünün orjinal üreticisinin artık bulunmaması fakat müşterilerin bu ürüne ihtiyacının olması
4. Ürünün orjinal dökümantasyonunun kaybolması veya hiç varolmamış olması
5. Ürünün bazı kötü özelliklerinin yeniden tasarlanmasına ihtiyaç duyulması
6. Ürünün uzun süreli kullanımına dayanarak ürüne ait iyi özelliklerin güçlendirilmesi
7. Rakip ürünün iyi ve kötü özelliklerinin analiz edilmesi
8. Ürünün performansını ve özelliklerini geliştirmede sonuca götürecek yeni yolların keşfedilmesi
9. Rakip ürünlerin anlaşılması ve daha iyi ürünlerin geliştirilmesinde rekabete dayalı kıyaslama metodlarının elde edilmesi
10. Orjinal CAD modelinin değişikliklere ya da güncel üretim yöntemleri için yeterli olmaması
11. Orjinal üretici firmanın ek/yedek parçalar sağlamada yetersiz ya da isteksiz olması
12. Orjinal üretici firmanın parça sağlamada aşırı ücret talep etmesi
13. Modası geçmis parçaların ya da eski üretim iÅŸlemlerinin bugünkü ve daha yüksek  teknolojilerle güncellenmesi

Geriye Dönük Mühendislik çalışmalarında geometrik formların ölçümlendirilmesi en çok kullanılan yöntemdir. Geriye dönük mühendislikte ölçümlendirme tek proses olmayıp genel çalışmayı tamamlayıcı bir aÅŸamadır. Ãœlkemizde sadece ölçümlendirme ile prosesin tamamlanacağı gibi yaygın bir kanı vardır. Ancak bu tip mühendislik çalışmasını sadece ölçüm ve/veya konstrüksiyon olarak deÄŸerlendirmek büyük bir hata olacaktır. Ãœrünün amacı, fonksiyonelliÄŸi, mukavemeti, çalışma ÅŸartları ve ortamı, üretim yöntemi, üretimden doÄŸabilecek sorunlar, malzeme davranışı gibi bir çok konu yapılacak projede azımsanmayacak bir öneme ve sürece sahiptir. 

Defne Mühendislik:
2005 yılında kurulan Defne Mühendislik Ltd. Åžti.; ürün geliÅŸtiren, ürününe yenilikçi katkı saÄŸlayan ve ürününü seri imalata hatasız olarak taşıyan ve bu sayede sektöründe farklılık yaratan firmalara, yüksek teknolojinin imkanlarıyla ürün mükemmelliÄŸini saÄŸlayacak mühendislik servisi vermektir. Öğrenen ve sahip olduÄŸu bilgi birikiminden yararlanan bir organizasyon olmak, müşterilerimizin ve çalışanlarımızın tatminini artırmak,  toplumda olumlu etkiler saÄŸlamak ve  iÅŸ sonuçlarında mükemmelliÄŸe ulaÅŸmak için sürekli yatırım ve geniÅŸlemeyi hedeflemiÅŸtir. 

Ürün geliştiren ve /veya ürününe yenilik katmak isteyen tüm sektörlere hizmet veren Defne Mühendislik; pazarda üretim yapan firmaların ihtiyacı olan Mühendislik çözümlerine proje bazlı çalışmaları ile çözümler sunmaktadır. Firmalar her ne kadar kendi tasarım – prototip veya geriye dönük mühendislik çalışmalarını kendi bünyelerinde yapmakta olsalar bile gerek iş yoğunluğundan gerekse uzmanlık gereksiniminden bu tip desteklere ihtiyaç duymaktadırlar. Böyle bir çözümü ancak konusunda uzman, belli bir konuda çalışmakta ve üretime yönelik proje bazlı hizmet veren bir firmadan alabilirler.

Defne Mühendislik firması tecrübeli ekibi ile ürün tasarımı, geriye dönük mühendislik, ölçüsel kalite kontrol, optik tarama ve prototip üretimi konusunda yazılım ve donanım yatırımlarını ve tecrübelerini geliştirmiş ve geliştirmeye devam etmektedir.

Yaptığı projeler:

Defne Mühendislik otomotiv, yan sanayi, beyaz eÅŸya, medikal ve savunma sanayinde projeler yapmaktadır. Otomotiv sanayinde FORD, ISUZU, Karsan, Mercedes-Benz ana sanayine araç geliÅŸtirme, kalıp yenileme, fisktür ve ilk numune kalite kontrolü  ve benzer konularda proje bazlı destek vermekteyiz. Otomotiv ana yan sanayilerine kalıp yenileme, sac parça geri esneme kontrolü, kalıp kalite kontrolü konularında hizmet vermekteyiz. Ayrıca Medikal sektörde ürün tasarımı, prototip üretimi, mevcut ürünün arayüzünün ergonomik acidan geliÅŸtirmesi konularında; savunma sanayinde ise ölçüm kalite kontrol ve geriye dönük mühendislik alanında projeler yapmaktayız. En küçük ölçekte olan çalışmamız parmak izinin üzerinde yapılan bir çalışma, en büyük ölçeÄŸimiz ise bir otobüsün optik yöntem ile ölçümlendirilip yapılan prototip üzerinde ürün geliÅŸtirme çalışması idi.

Firmadaki Yeni GeliÅŸmeler:

Ürün tasarımının seri üretim öncesi en son aşaması prototip üretimidir. Şu ana kadar ABS ve foto-optik polymer malzemeden hızlı prototip üretim hizmeti veren firmamız; en son olarak metal malzemeden de prototip hizmeti verebilmektedir. DIN 2709 ve 4404 (316L) malzemelerinden kullanılarak son ürün, parça, aparat, kalıp çekirdeği veya lokması üretilebilmektedir. Özellikle kalıp lokmalarında klasik yöntemler ile üretilmesi çok zor ve maliyetli olan yüzeye paralel soğutma kanalları bu yöntem ile oluşturulabilmektedir.

Yüksek teknoloji plastik kalıplarda kullanılan heat&cool (ısıtma ve soğutma) yönteminin uygulanmasında bu tip metal prototiplerden faydalanılmaktadır. Üretilen DIN 2709 prototip 40 HRC sertlige sahip olup, 54 HRC sertliğe kadar ısıl işlem ile çıkarılabilmektedir. Avrupa da özellikle kalıp sektöründe kullanılan metal prototiplerin de ülkemizde hızlı bir şekilde üretilebiliyor olması kalıp sektöründe hızlı ve kaliteli ürünler oluşturulmasına katkı sağlayacaktır.
 
Metal prototipler yeni ürünlerin fonksiyonel testlerinde de kullanılabileceÄŸinden Ar-Ge projelerine seri üretim öncesi hız ve verim kazandıracaktır.