Kalite gelişim tarihinin en son döneminde, kalite geliştirme programı olan Altı Sigma başarılı olmuştur. Amerikan şirketi Motorola, düşük kalitenin ve müşteri şikayetlerinin şirketin rekabet gücünü zayıflatması neticesinde Altı Sigmayı geliştirdi. 1986 yılında, mühendis ve istatistikçi Bill Smith mevcut kalite problemlerinin üstesinden gelmeyi amaçlayan Altı Sigma kavramını Motorolada tanıttı. Motorola, süreçlerin raporlarını tutmaya, müşteri ihtiyaçlarına göre süreçleri önem sırasına koymaya, süreçleri sürekli geliştirebilecek ve değişkenliği azaltacak ölçüm ve analizler yapmaya başladı. (Barney, 2002).

Motorolanın 1988 yılında Malcolm Baldridge Ulusal Kalite Ödülünü  kazanmasıyla Altı Sigmaya olan ilgi de artmıştır. Motorolanın 1987 yılında Altı Sigmayı başlatmasından ve özellikle 1995 yılından sonra sayıları gittikçe artan bir çok global şirket kendi Altı Sigma programlarını geliştirerek bu kervana katıldılar (Magnusson ve Bergman, 2003). Altı Sigma bugün bilhassa gelişmiş ülkelerde, otomotiv, havacılık, kimya, elektronik ve metal sanayilerinde iyi yapılanmıştır (Lennartsson ve Vanhalalo, 2004, s. 5).

ALTI SİGMANIN TANIMI

Altı Sigma tanımları da farklı bakış açıları ve farklı yaklaşımlar sayesinde çeşitlilik göstermektedir. Öte yandan bu tanımların belli mihenk taşları çevresinde şekillendiğini söylemek mümkündür. İş dünyası Altı Sigmayı genellikle mühendis ve istatistikçiler tarafından ürün ve proseslerin ince ayarını yapmak için kullanılan ileri derecede teknik bir yöntem olarak tanımlamaktadır. Kısmen doğrudur. Ölçüm ve istatistik Altı Sigmanın anahtar bileşenleridir, fakat resmin tümü değillerdir.

Müşteri ihtiyaçlarını kusursuz yakın karşılama hedefi Altı Sigmanın bir diğer yaygın kullanılan tanımıdır. Bu tanım da doğrudur. Altı Sigma, kusur/hataların her milyon faaliyette 3.4e kadar indirilmesini hedefler. Bu çok az şirket ya da proseste başarıldığı iddia edilebilecek bir hedeftir.

Altı Sigmanın bir diğer tanımı ise organizasyonun daha fazla müşteri tatmini, karlılık ve rekabetçi pozisyon için kültürel değişim gayreti şeklindedir. GE, Motorola gibi Altı Sigmanın şirket çapında uygulandığı yerlerde kültürel değişim, Altı Sigmayı tanımlamanın doğru yoludur. Fakat Altı Sigmanın bir takım araçlarının, belirli proseslerinin iyileştirilmesi için kullanıldığı şirketler için bu tanım uygun olmayacaktır. Pyzdek(2001), Altı Sigmanın şirketin daha iyi, ucuz ve hızlı ürünler üretmesi için kalite geliştirmeye odaklandığını belirtir. (Lennartsson, Vanhatalo, 2004, s. 22).

Eğer yukarıda verilen tanımlar-öçlüm, hedef, kültürel değişim yalnız başlarına yeterli değillerse, Altı Sigmayı tanımlamanın en iyi yolu nedir? Pande ve diğ. The Six Sigma Way adlı kitaplarında Altı Sigmayı uygulayan şirketlere dayalı olarak kapsamlı bir tanım vermişlerdir.

Buna göre Altı Sigma;

İş başarısını sağlamak, sürdürmek ve maksimize etmek için kullanılabilecek kapsamlı ve esnek bir sistemdir. Altı Sigma, sadece müşteri ihtiyaçlarının yakından anlaşılması, olayların, verilerin ve istatistik analizlerin sistematik kullanımı ve iş proseslerinin yönetimi, iyileştirilmesi ve tekrar yapılandırılmasına özel önem verilmesi ile sağlanabilir (Pande ve diğ., 2000) 

Bu tanım organizasyonunuzun Altı Sigma potansiyelinin kilidini açması için gerekli altyapıyı sağlayacaktır. Gerçekleştirebileceğiniz iş başarıları, Altı Sigmanın çok farklı alanlarda kanıtlanan yararlarından dolayı oldukça geniştir.

Bunlardan bazıları;
1) Maliyetlerde azalma
2) Üretkenlikte artış
3) Pazar payında artış
4) Müşteri tatmininde artış
5) Döngü-süresinde azalma
6) Hata oranında azalma
7) Olumlu kültürel değişim
8) Ürün/hizmet geliştirme
şeklinde özetlenebilir

ALTI SİGMANIN İSTATİSTİKSEL BOYUTU

Yukarıda verilen tanımlarda Altı Sigmanın istatistiksel yanlarına da sürekli atıflarda bulunuldu. Hatta bunlardan bazılarında Altı Sigma sadece istatistiksel teknikler olarak görülmemelidir gibi ikazlarda bulunuldu. Bunun temel sebebi Altı Sigma uygulamalarında istatistik bilgilerinin yaygın bir şekilde ve sistematik olarak kullanılmasıdır. Doğal olarak bu istatistiksel yöntemlerin yalnız başına Altı Sigmayı oluşturmadıkları ve Altı Sigma içinde bir araç oldukları hatırlatılmıştır. Öte yandan, Altı Sigmanın tanımlanması esnasında da istatistiksel açıklamalardan kaçınmamakta fayda vardır. Zira, Altı Sigmanın ismi dahi bir istatistik terim ihtiva etmektedir. Şüphesiz Altı Sigmayı istatistik açıdan da açıklamak yerinde olacaktır.
 
Sigma, Yunan alfabesindeki bir harfin adıdır. Büyük harf sigma genellikle toplam simgesi olarak (∑) ünlüdür. Küçük harf olarak da   özellikle istatistikte ve istatistiksel süreç kontrolunda çok önemli bir ölçüt olan, standart sapmanın  simgesidir. Standart sapmanın karesi,  varyans      olarak adlandırılır. Varyans,  değişkenliğin temel ölçütüdür. Standart sapma, varyansın(+işaretli) karekökü olduğu ve dolayısıyla birimi de ilgili  değişkenle aynı olduğu için dağılma (yayılma, sapma, farklılaşma, heterogenlik) ölçütü olarak uygulamacı açısından daha kolay anlaşılan ve dolayısıyla yeğlenen bir ölçüttür. Belirli koşullarda oluşan değerler arasındaki farklılaşma ne kadar büyükse, standart sapması da o denli büyük bir değer olarak hesaplanmış olur. Tersine  benzeşiklik (homogenlik) düzeyi  arttıkça, yani farklılıklar azaldıkça, bunların ölçüsü olan standart sapmanın sayısal değeri de küçülür. Çok ileri ve iddialı bir hedef, sıfır sapmalı (sapmasız) sistemlere, süreçlere sahip olabilmektir. Bu  özlemin  kalite dünyasındaki  karşılığı sıfır kusur ve sıfır tolerans  kavramlarıdır.

Altı sigma  aslında, sıfır kusur  stratejisinin  ulaşılabilir bir hedef olarak yaşama geçirilebilmesinde yararlanılan bir istatistiksel yönetim (kontrol) düzeneğidir. 

olması anlamına geliyor. Bu düzeyde bir süreç yeteneğine ulaşmış olmak, günümüz koşullarında kusurlu oranını yaklaşık milyonda 3(3.398) düzeyine indirebilmeyi, tersine kusursuz oranını yaklaşık milyonda 999997 düzeyine yükseltebilmeyi güvenceye alabilmektedir. Bu da kuşkusuz sıfır kusur düzeyine oldukça iyi bir yaklaşım demektir. Altı sigma  bu yüzden çok önemlidir.

Altı sigma gerçekten çok farklı / yeni bir şey midir ? sorusunun yanıtı oldukça çeşitlilik gösteriyor. Toplam kalite yönetimini  doğru okuyanlar, onu bilinçli olarak yaşama geçirmeye çalışanlar için altı sigma,  son 20 yıldaki  TKY çalışmalarının doğal bir sonucudur ve hatta onun uzantısıdır. Araç ve yöntemlerinin pek çoğu TKY  kökenlidir. General Electric ve Motorola gibi   firmalarda zaten  kalite   ve  altı sigma  ayrılamayan iki kavramdır. Burada yeni olan, süreç ortalamasının  tolerans aralığı ortasından 1.5 kadar sapabileceği, dolayısıyla milyonda 3.4 kusurluya ulaşılabileceği gerçeğinin  Motorolanın deneyimleri ile  ortaya konmuş olmasıdır. Ayrıca istatistiksel yöntemlerin ve özellikle de istatistiksel deney planlamasının bilinçli, istekli ve etkin kullanımının vazgeçilemez önemde olduğunun anlaşılmış olmasıdır.

Günümüzde altı sigma başlığı altında pazarlaması yapılan, aslında yalın bir altı sigma düzeneği değil, kontrol dışı değişkenliğin  küçültülmesi, hataların önlenmesi yolunda verilen sistemli bir savaş anlamına geliyor. Günümüze değin kalite yönetimi / toplam kalite yönetimi / mükemmellik arayışı / başarılı kurum oluşturma  adına verilen emeğin, kazanılan birikimlerin, deneyimlerin istatistiksel yöntemlerin bilinçli ve istekli kullanımı eşliğinde başarı yolunda kullanılması çabasıdır. Kavramsal olarak değişik kesimler  kendi açılarından önemli gördükleri boyutu ön plana çıkaran tanımlamalar vermektedir. Bunlara ilişkin birkaç örnek aşağıda  verilmektedir:

• Altı sigma, bir işletmenin bütünsel olarak iyileştirilmesi ve yenilenmesi programının adıdır.
• Ürün ve süreçlerin optimumlaştırılmasına yönelik  istatistiksel ve mühendislik yönü baskın olan bir yöntemdir.
• Altı sigma, her ürün, her süreç ve her dönüştürme eyleminin  neredeyse  hatasız olarak yapılabilmesine  uygun bir programdır .
• Müşteri gereksinimlerinin tam olarak karşılanmasıdır.
• İşletmenin müşteri memnuniyetini yükseltme, karlılık ve yararlılığı  güvenceye almayı amaçlayan bir  kültür dönüşümüdür.
• Altı sigma, toplam kalite yönetiminin kristalleşmiş halidir..
• Altı sigma, İşletme başarısını sağlamaya, sürdürmeye ve yükseltmeye yönelik kapsamlı ve esnek bir sistemdir.
• Uygulanma amacı; müşteri gereksinimlerinin önemsenmesi, ve tam olarak karşılanması, 
• Metodolojisi olguların, verilerin ve istatistiksel analizin disiplinli bir şekilde kullanılması, her tür uygulamanın büyük bir  özenle gerçekleştirilmesidir.
• Altı sigma,  endüstri tarafından endüstri için geliştirilmiş, somut başarılar otaya konabildiği için yayılma  şansını yakalamış stratejik bir kalite  yönetim sistemidir. Bir moda değildir. 
• Altı sigma hem üretim hem de hizmet kesiminde uygulanabilen, hedefi maliyet düşürmek ve satışı/Pazar payını yükseltmek olan ve bir işletmeyi bütünsel olarak kapsayan  bir stratejik inisiyatiftir.
• Altı sigma,  oldukça sıkı bir çalışma  ve olağanüstü dikkat/özen gerektiren uzun soluklu stratejik bir inisiyatiftir.
• Altı sigma, öncelikle değişkenlik, işlem süreleri  ve yararlılık derecesi faktörlerine yönelik iyileştirmelere  uygun, projeye dayanan, son derece sonuç odaklı, sistemli (sistematik) ve formel bir  metodolojidir.

Gelecek sayıda sizlere bu konuyu aktarmaya devam edeceğim.

www.ufukcebeci.com adlı web sayfamda işinize yarayacak bilgiler ve downloadlar bulacaksınız.
cebeciu@itu.edu.tr  e-postama mail atarak merak ettiğiniz her konuyu sorabilirsiniz.

Hoşçakalın.