Plastik tüm dünyada tüketimi hızla artan, alternatif birçok malzemenin giderek yerini aldığı bir madde. Ancak, tüketiminin hızla artması, ikame ettiği birçok malzeme üreticisini rahatsız ediyor ve bazı çevrelerin, plastik imajını azaltmak için medyadaki asılsız iddiaları çoğalıyor. İddiaların haksız olduğu gerekçesi ile bu ayki yazıyı çalışmakta olduğum kurumun su damacanaları konusundaki çalışmasına ayırdım.
Polikarbonat su damacanalarının anavatanı Amerika Birleşik Devletleridir ve yaygın olarak Avrupada kullanılmaktadır. Ülkemizde de özellikle büyükşehirlerde polikarbonat su damacanalarının kullanımı artmakta. Öncelikle, polikarbonat su damacanalarının insan sağlığına herhangi bir zararı olmadığını belirtmek isteriz. Bunu dünyanın en yetkili sağlık otoriteleri olan Amerikan Gıda ve İlaç Dairesinin (FDA) ve Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesi (EFSA) söylüyor.
Güvenli ve ekonomik olmaları nedeniyle, başta ABD, Kanada ve AB ülkeleri olmak üzere, dünyanın her yerinde tekrar kullanılabilen su damacanaları imalatı için polikarbonat kullanılır. Şişe ve biberon gibi polikarbonattan yapılan ürünler ve epoksi kaplamalı metal ambalajların kullanılmasıyla, BPAnın insan vücuduna girmesi olasılığı çok düşüktür ve eser miktardaki BPA insan vücudu tarafından 24 saatte dışarı atılır. Bu miktarlardaki BPAnın hiç bir sağlık sorununa yol açmadığı FDA ve EFSA tarafından da raporlanmış durumda. Bu kurumlar, BPAnın insan sağlığına ilişkin etkilerini, düzenli olarak testlere tabii tutuyor ve araştırmalar yapıyor. Polikarbonat su şişelerinde bulunan Bisfenol A oranı, sağlık otoritelerinin kabul ettiği oranın çok çok altında olduğu için insanlar bu ürünleri kullanmakta tereddüt etmemeli. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi ve Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesinin kabul ettiği güvenli sınır değerlerinin 100 kat güvenlik payı içerdiğini de vurgulamak gerek.
Bisfenol A maddesi, insan vücudunda birikmez. 2008 yılının Eylül ayında, ABD hükümetine bağlı olarak çalışan ve kimyasalların toksik etkileri üzerine bilimsel veriler sağlayan, NTP (Ulusal Toksikoloji Programı) Bisfenol Anın üreme ve büyüme üzerinde herhangi bir olumsuz etkisi olduğuna ilişkin somut bir kanıt olmadığını açıkladı. NTPnin yaptığı bilimsel araştırma sonucu hazırladığı raporda, tüm yaş aralıkları ve gruplarda Bisfenol Anın etkisinin önemsiz, göz ardı edilebilir düzeyde olduğu yer aldı.
Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) de BPAnın insan sağlığına zararlı olduğuna dair sonuçların olmadığını belirtiyor ve güvenli buluyor. Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesi de (EFSA) tıpkı Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi gibi BPAnın kullanıldığı polikarbonat plastikten yapılan ve gıda ile temas eden ürünlerin güvenli olduğunu yeniden doğrulamıştı. Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesi, 2008 yılının Temmuz ayında yaptığı açıklamada bebek, küçük çocuk ve yetişkinlerin metabolizmalarının Bisfenol A maddesini tamamen bertaraf edebilecek kapasitede olduğunu ve insan sağlığı için risk oluşturmadığını bir kez daha teyit etti. Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesi, 2007deki raporunda günlük tolere edilebilir BPA düzeyini 50 microgram olarak açıklamıştı. Polikarbonatdan üretilen ve gıda ile temas eden ürünlerdeki BPA oranı, Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesinin belirlediği oranın çok altında bulunuyor.
Gıda ile temas eden polikarbonat ürünlerin yanı sıra kuvöz, böbrek diyaliz makinesi gibi sağlık araçlarında ve pek çok sektörde kullanılan BPA ile ilgili basında yer alan yanlış bilgiler, insanların kafasını karıştırıyor ve kullandıkları ürüne duydukları güveni sarsıyor. Polikarbonat su damacanaları da dahil olmak üzere BPA kullanılan ürünlerin sağlığa zararlı olduğuna yönelik kesin bir bilimsel verinin olmadığının altını bir kez daha çizmek gerekiyor. Kesin bir veri olmadığı halde bunu gerçekmiş gibi göstermenin kimseye bir faydası olmayacaktır. Evlerimizde kullandığımız su damacanaları da dahil olmak üzere polikarbonat ürünlerde bulunan BPA maddesi, otoriteler tarafından belirlenen oranın altında ve çok düşük düzeylerde olduğu için bu ürünleri kullanırken korkuya kapılmaya gerek yok. İnsan ve toplum sağlığının korunmasına büyük önem veren ve sürekli olarak bu maddeyi teste tabii tutan Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ile Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesinin (EFSA) verdiği onaylar da bunun bir göstergesi.
Gıda güvenliği açısından, gıda ile temas eden plastiklerin Türk Gıda Kodeksinin, “Gıda Maddeleri ile Temasta Bulunan Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği”ne uygun olması gerekiyor. Polikarbonat su şişeleri, T.C. Tarım ve Köy işleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün ilgili biriminden üretim izni alınmasının ardından, ilgili yönetmelik uyarınca uygun hammaddeler kullanılarak üretilir. Ambalaj sektöründe faaliyet gösteren ve kayıt içerisinde çalışmayı kendisine kural edinmiş olan tüm sanayiciler, üretimlerinde yönetmelik şartlarını yerine getirirler. Bu ürünler düzenli olarak testlere tabi tutulur. BPA migrasyonu analizi damacananın içi su dolu olarak 40oC sıcaklıkta 10 gün bekletilmesi ve daha sonra damacanadan suya geçen BPA miktarının ölçülmesi şeklinde gerçekleştirilir. Bu değer 0,005 mg/lt miktarından düşük çıkmaktadır. Sağlık Bakanlığının içme suları ile ilgili yönetmeliğine dayanak olan Avrupa Birliği 2002/72/EC no.lu gıda ambalajı yönetmeliğinde izin verilen azami BPA migrasyon miktarı ise bunun 120 katı olan 0,6 mg/ltdir.
Ambalaj geri dönüşüm kodu olarak da bilinen 1den 7ye kadar olan rakamlar ambalajın hangi tür plastikten üretildiğini belirtir. Bu rakamın ambalaj içerisinde zararlı kimyasalların bulunup bulunmadığını belirttiği ifadesi kesinlikle doğru değildir ve bilimsel bir dayanağı da yoktur. Dünyanın hiçbir ülkesinde, “polikarbonat damacanada su sağlığa zararlıdır” diye bir uyarı yoktur.
Maalesef günümüzde doğru bilgiler kadar yanlış bilgiler de hızla yayılıyor. Bilimsellikten uzak açıklamaları, haberleri duyan vatandaşlarımız artık neye inanacaklarını şaşırmış durumda. Bizim amacımız insanlara doğruları anlatmak, gerçekleri sunmak. Sadece polikarbonat su damacanaları değil diğer tüm plastikler için geçerli olan bir konuyu belirtmek isterim. Yönetmeliklerle özellikleri belirlenmiş uygun hammaddelerden, doğru bir şekilde üretilmiş ürünlere güvensinler ve kullanmakta tereddüt etmesinler. Bir ambalaj doğru bir şekilde üretildiyse; gıda güvenliği ve hijyen zinciri bozulmadığı sürece içindeki ürünün kalitesini korur.
İlgili
Haberler
