Tarihçe

Türkiyede ilk şehirlerarası otobüs üretimini gerçekleştiren Otokar, 1963 yılında İzzet Ünver tarafından kuruldu. Havalı Apollo olarak adlandırılan bu otobüsler, dönemin en modern şehirlerarası araçları niteliğini taşıyorlardı.

1970li yılların başlarında, Otokar hisselerinin büyük bir bölümü Koç Holding tarafından satın alındı ve şirket Koç Holding tarafından yönetilmeye başlandı. Bu yıllarda Otokar kendi tasarımı olan Deutz hava soğutmalı motorlu minibüslerin üretimine de başladı.

80li yılların başlarında Otokar, şehir içi taşımacılığı için belediye otobüsleri üretmeye başladı. 80lerin ortalarında Otokar, zırhlı teknolojisine önem vermeye başladı. Bankalarda para ve kıymetli evrak taşımaya elverişli ilk yerli zırhlı aracı üretti. 80lerin sonlarında Otokar, Land Rover firmasından aldığı lisans ile 4x4 taktik araç üretimine başladı. Otokar, geliştirdiği zırhlı teknolojisini, askeri araç bilgisi ile birleştirdi ve kendi dizaynı olan değişik tiplerde "zırhlı taktik araçları" tasarlayıp üretmeye başladı.

2002 yılı sonunda Otokar, toplu taşımacılık alanında bir adım daha atarak, Sultan markası altında yeni küçük otobüslerin üretimine başladı. 25 kişilikten 31 kişilik yolcu kapasitesine kadar farklı modellerle pazara sunulan Sultan kısa sürede turizmden halk otobüsü taşımacılığına kadar pek çok kişinin ve filoların öncelikli tercihi haline geldi.

2002de İstanbul Fruehauf Taşıt Araçları Sanayi A.Ş.yi bünyesine katan Otokar, Türkiye taşımacılık sektöründe treyler, semi treyler üretimi ile yerini aldı. Bu sayede de ticari araç alanındaki yerini güçlendirdi.

Savunma sanayi alanında yeni ürün çalışmalarına devam eden Otokar, 2003 yılında Türkiyenin ilk 8x8 taktik tekerlekli zırhlı aracını ve 2005 yılında da Türkiyenin ilk zırhlı iç güvenlik aracını üretti.

Ticari araçlarda mevcut ürün ailelerini yeni modellerle geliştiren Otokar, 2006 yılında iç pazar için özel olarak geliştirilen Otokar markalı semi-treylerler ailesini ve 2007 yılında toplu taşımacılık alanında 9 metre boyu ve arkadan motorlu örme şasisi ile dikkat çeken Doruk markalı otobüs ailesini ürün gamına ekledi.

2007 yılında Türkiyenin hem elektrik hem de yakıtla çalışan ilk hibrit otobüsünü tasarladı.

Otokar, 2008 yılında Milli İmkanlarla Modern Tank Üretimi projesinde Türkiyenin ilk tankını tasarlamak üzere ana yüklenici olarak görevlendirildi. 2008 yılında ayrıca Turquality Programı dahilinde yapılan tasarım ödüllerinde Doruk otobüsü ile İyi Tasarım ödülünü aldı.

2009 yılında ürün ailesine 12 metrelik Kent otobüsünü ekledi. Otokar, 9 metrelik otobüsü Vectio ile Avrupanın orta boy otobüs kategorisinde en büyük ödülü olan Grand Awardun sahibi oldu. Askeri araç alanında mayına karşı korumalı yeni zırhlı aracı Kayayı iki farklı modelle ürün gamına ekledi.

Minibüsleri hatlı taşımacılık alanında hizmet verirken, 2010 yılında Otokar, minibüs serisini de müşteri talepleri doğrultusunda yeniden tasarladı M-2010u devreye soktu.

400 yerli tedarikçi ile çalışan OTOKAR, 2010 yılında 340 Milyon TLlik satınalma gerçekleştirecek

Otobüs Endüstrisi ve Yan Sanayi dosyası için görüştüğümüz OTOKAR Satınalma Müdürü Zafer Doğruyol, yerli tedarikçilerinin merak ettiği birçok konuda önemli bilgiler verdi.

SUBCONTURKEY: Yan sanayileriniz ve tedarikçilerinizden 2009 yılında hangi alımlar gerçekleştirdiniz? 2010 yılında toplamda  ne kadarlık bir alım gerçekleştirmeyi planlıyorsunuz?

Zafer Doğruyol: Bilindiği gibi otomotiv sanayi, ekonomik ölçekte sürükleyici sektör olup demir çelik, petrokimya, lastik, tekstil, cam, elektrik, elektronik gibi sektörlerden temin ettiği ham mamul, yarı mamul veya mamulleri ürün haline getirip  savunma, ulaştırma, inşaat, tarım gibi sektörlere sunmaktadır.

2009 yılında yaklaşık 290 Milyon TLlik bir satınalma gerçekleştirdik. Bu miktarın 150 Milyon TLlik kısmı yani satınalma cirosunun %52lik oranı yerli tedarikçi işbirliği ile gerçekleştirildi. Yerli tedarik oranının %50sinin de KOBİ işbirliği ile gerçekleştirildiğini gururla belirtmek isterim.
 
2010 için üretim hedeflerimize bağlı olarak 340 Milyon TLlik bir satınalma cirosunun gerçekleşmesini öngörüyoruz.

Toplam 600 Tedarikçi İle Çalışıyoruz

SUBCONTURKEY: Üretim sürecinde kaç  yan sanayiyle/tedarikçiyle çalışıyor sunuz? Bunların yerli ve yabancı olmak üzere  sayıları nedir?

Zafer Doğruyol: Yıllık ortalama sayıları 580- 600 aralığında değişen tedarikçi portföyümüz var. Bunlardan 380- 400 kadarını yerli tedarikçi grubu oluşturur. Stratejik olarak yakın çevreden satınalma önceliğimiz vardır. İthal ettiğimiz ürünlerin, teknolojik ve ekonomik yerli alternatifi olduğu durumlarda tercihimiz yerli ve yakın çevredir.

Satınalmalarımızın %85ini Yerli Tedarikçilerimizden Sağlıyoruz

SUBCONTURKEY: Satınalmalarınız yerel mi, tek bir merkezden mi gerçekleştiriyorsunuz? Yerli parça kullanma oranınız ve satın aldığınız parçalar hakkında bilgi verir misiniz?

Zafer Doğruyol: Satınalma, Otokar–Adapazarı fabrikasında yerli satınalma, ithalat faaliyetlerini de kapsayacak şekilde tek merkezli olarak yürütülmektedir. Yıllık satın alınan parça sayısı 12000 adet civarıdır ve bunun 10 000 adedi (%85) yerli tedarikçilerimizden temin edilir. İthalat kalemlerimizin  adetsel oranı %15de kalmasına rağmen motor, şanzıman gibi  katma değeri yüksek teknolojik ürünleri tedarik etme zorunluluğundan dolayı ithalatın satınalma cirosundaki payı %40dır.

SUBCONTURKEY: OTOKARın satınalma süreçlerinde yan sanayilerinden en büyük beklentisi nelerdir?

Zafer Doğruyol: Artan üretim adetleri ve mamul çeşitliliği yönetilmesi karmaşık bir tedarik zinciri ortaya çıkarmış durumda, yoğun rekabet baskısı ile sektörde faklılaşma ve düşük maliyet stratejileri ağırlık kazanmaktadır. Bu stratejinin tedarikçiler tarafından desteklenebilmesi için tedarikçilerimizin üretkenlik, yenilikçilik, Ar-Ge yatırım, iyi yönetim konularına öncelik vermesini beklemekteyiz.
 
Stratejik ortaklarımızdan diğer beklentilerimiz ise; ana sanayi ile uyumlu uzun dönemli ortak hedef ve stratejilerin oluşturulması, esneklik, zaman, kalite  iyileştirmeleri sağlayacak artan firma becerileri, müşteri tatminini, ürün değerini arttıracak  teknolojik yeni beceriler, güvene dayalı şeffaf ilişkiler, çözüme veya geliştirmeye yönelik öneriler, fiyat, teslimat ve kalite sarmalında sürekli denge.

SUBCONTURKEY: Satınalma süreçlerinizi nasıl yürütüyorsunuz?

Zafer Doğruyol: Otomotiv pazarındaki yoğun iç ve dış rekabetin  yarattığı kaygı tüm süreçlerin yalın yönetim mantığı ile gözden geçirilmesini, ürüne bir değer katmayan, katma değer yaratmayan işlemlerin belirlenerek temizlenmesini gerekli kılmıştır. Bu mantıkla Otokar satınalma süreci gözden geçirilip yalın, ayrıca üretim maliyetlerine ve verimliliğine maksimum ölçüde değer getirilmesine  çalışılmıştır.
 
Satınalma, süreçlerinde tedarikçi ve üretim arasında  planlamada senkronizasyon, doğru proses oluşturulması, 0 hatalı üretim, doğru ve zamanında sevkiyat konularına önem vermektedir.

SUBCONTURKEY: Türk tedarikçilerin/yan sanayicilerin uzun vadede ve küresel pazarda geleceğini nasıl görüyorsunuz?

Zafer Doğruyol: Türk otomotiv sanayinin filizlenmeye başladığı 1970li yıllardan itibaren gelişmeye başlayan tedarikçilerimiz artık uluslararası seviyelerde rekabet edebilecek duruma gelmişlerdir. Türkiye için özellikle KOBİler dünyaya açılan yeni bir iş kapısıdır. İstihdamda, ekonomik sosyal ilerlemede temel unsurlardır. Özellikle otomotiv tedarikçileri değişimde öncü olmuş, birçok sektörün önüne geçmişlerdir.
 
Ekonomik çalkantının etkisi ile rekabet gücü azalan Batı Avrupa araç ana sanayi ve tedarikçileri bu pazarla bütünleşik yerli sektör oyuncuları ile rekabet etmesi gün geçtikçe güçleşmektedir.

Bir toparlanma süreci içinde olan, otomotiv yan sanayimiz diğer sanayilerle yakın bir alış-veriş ilişkisine sahip, ortak teknolojileri kullanan veya ortak bir iş gücü havuzundan faydalanacak şekilde örgütlenmeleri  onları  rekabetçi firmalar haline getirecektir.

SUBCONTURKEY: Yerli sanayilerinizle yaşadığınız en büyük sıkıntı nedir? Kalite, lojistik, fiyat unsurları vb. açıdan değerlendirir misiniz?

Zafer Doğruyol: Tedarikçilerimizle ve ana sanayimiz yaşanan sıkıntı sektörde yaşam savaşı veren ana sanayi sıkıntıları ile benzeşmektedir.
 
Ana sanayi, tedarikçilerin kalite, lojistik, fiyat unsurlarından şikayet etseler bile istikrarsız pazar, ölçek ekonomileri sağlayan teknolojilere yatırım yapılamaması, yüksek rekabet nedeni ile düşük maliyet beklentisi, üretici ve tedarikçi arasındaki iletişim yetersizliği tedarikçileri bu alanda yetersizliğe itmekte sonucunda ise ana sanayi ile tedarikçiler arasında sıkıntı yaratmaktadır.

Gelişen, büyüyen pazar ve artan müşteri beklentileri ana sanayi ve tedarikçileri birlikte hareket etmeye zorlamakta artan iletişim ve ortak stratejiler gelecekte daha verimli işbirliği olacağının sinyallerini vermektedir.

SUBCONTURKEY: Tedarikçilerinizle Ar-Ge, kalite, çalışanların eğitimi gibi konularda ortak çalışmalar yürütüyor musunuz?

Zafer Doğruyol: Otokar stratejik olarak, üretim ve geliştirme açısından, aracın toplamına odaklanıp, kaynak optimizasyonu sağlamayı hedeflemektedir.  Bu nedenle alt sistem, parça geliştirme ve üretme konularında mümkün olduğunda tedarikçilerimizin yeteneklerinden faydalanmayı hedefleriz. Buda tedarikçilerimizin uzmanlıklarını geliştirmeleri için gerekli kaynak yaratılmasını sağlar. Böylece, tedarikçiler çeşitli ana sanayilerden işler alarak Ölçek Ekonomisini yaratır.

Tedarikçilerimize bir program dahilinde yaptığımız kalite ve proses denetimleri sonucu ortaya çıkan geliştirmeye açık alanlar konusunda tedarikçilerimize eğitim verme veya gerekli eğitimleri alma konusunda yönlendirme yapılmaktadır.

SUBCONTURKEY: Sorunlar konusunda yan sanayilerinizle nasıl bir iletişim/görüş alışverişi kuruyorsunuz?

Zafer Doğruyol: İnanıyoruz ki sadece teknoloji yatırımı ile kalıcı bir üstünlük ve rekabet avantajı sağlanamaz, tedarikçilerimizle güvene dayalı şeffaf ilişkiler oluşturmak esastır. Bu nedenle sorun öncesi önleyici faaliyetler konusunda veya oluşan sorun sonrası gerekli aksiyon planlarının oluşturulması ve çözüm önerilerinin tartışılması amacı ile tedarikçilerimizle bir araya geliriz. Sürecin yürütülmesi esnasında karşılıklı işbirliği, bilgi paylaşımı, kaynak aktarımı konularında görüşmeler devam eder.

SUBCONTURKEY: Yan sanayilerinizle ortak yürüttüğünüz seminer ve eğitim çalışmaları var mı?
 
Zafer Doğruyol: Global rekabette yaşayabilmek için tüm kaynaklar işbirliği ve hedef birliği içerisinde olmalıdır.

Dünyada kullanılan çözümleri bilmek üretkenlikte ve yenilikte sürekliliği sağlamak amacı ile eğitim veya toplantılar düzenlenmektedir.

Tedarikçilerimizle ortak bir kollektif vizyon oluşturmak amacı ile her iki yılda bir tüm yerli tedarikçilerimizin davet edildiği  Parçalardan Bütüne toplantısı yapılır.
 
Çeşitli bölgelerdeki sanayi ve ticaret odalarının organize ettiği tedarikçi günlerine katılım düzenlenerek Otokar ve Otokar satınalma politikaları hakkında bilgi verilir.

Sektörün veya çevresel regülasyonlardan etkilenecek olan tedarikçilerimize bu konularda bilgilendirme eğitimleri verilir. Rutin olarak yapılan tedarikçi değerlendirme faaliyetleri sonucu ihtiyaç olduğu hissedilen veya kalite, tedarik sorunu yaşayan firmalarımıza gidilerek firmanın prosesinde veya planlamasına yönelik eğitim verilir.

Türkiyeyi Hem Ana Sanayi Hem de Yan Sanayi Alanında Tasarım Üssü Konumuna Taşımalıyız

SUBCONTURKEY: Uzun vadede otomotiv ve ticari araçlarda  dengelerin değişimini nasıl öngörüyorsunuz? Sektörel anlamda Türkiyeyi nasıl bir değişim bekliyor?

Zafer Doğruyol: Orta ve uzun  vadede Türkiyenin otomotiv için bir üretim merkezi olacağını ancak markalaşma veya teknoloji yaratmadaki gecikme nedeni ile otomotivin büyük ölçüde dış yatırıma bağlı olacağını fakat ticari grupta teknolojinin hala emek yoğun olması nedeni ile bu pazarda rekabet edebileceğimizi buna bağlı olarak bir marka yaratma şansı olduğunu ve bu ürünleri global ölçekte pazarlayabileceğimizi düşünüyorum.

Hedefimiz; Türkiyeyi hem ana sanayi hem de yan sanayi alanında Tasarım Üssü konumuna taşımak olmalı.