Gülseren Aytekin
info@vanleeuwenboru.com.tr

Paslanmaz çeliğin problemlerinden biri doğru bakım uygulanmadığında paslanabilir olmasıdır. Bu makalede karşılaşılabilecek bazı genel pas problemlerinden bahsedeceğiz, buna karşılık iki çeşit sıvı ve özel sünger içeren bir kit vasıtasıyla pasın nasıl giderilebileceğini göstereceğiz.

Pas Filmi (Flush Rust)

Flush Rust, pas filmi olarak ta bilinir ve sebebi küçük çelik partiküllerinin paslanmaz çelik yüzeyi üzerine düşüp yapışmasıdır. Bu nemle birleştiğinde çelik partiküllerin temel karakteristiğine bağlı olarak hızla dağılır. Bu olayın inanılmaz derecede hızlı gerçekleşmesi açısından karbon çelik ve paslanmaz çelik arasında çok büyük bir potansiyel farkı vardır. Pratikte demir partiküller tanımlaması sıklıkla kullanılır ancak gerçekte kastedilen çelik partiküllerdir. Çelik partiküllerin çözülmesi sırasında paslanmaz çelik yüzeyini lekeleyen demir oksitler oluşur. Ek olarak bir bakıma engellenmiş olan oksijende bölgeye girer ve bunun sonucu olarak paslanmaz çelik yüzeyi bölgesel olarak oksitlenmiş olur. Bu durumda korozyon lekelerinin oluşmasına sebep olur.

Aşınma ve parçalanma sonucu oluşan çelik partiküllere örnek olarak demir yollarında ki kıvılcımlanmadan çıkan karbon çelik tozları verilebilir. Sonradan açığa çıkan bu tanecikler özellikle tehlikelidir. Çünkü paslanmaz çelik yüzeyini yakarak yapışırlarken bu parçalar içinde hala tutuşmamış çelik bulundururlar. Ek olarak karbon çelik ve paslanmaz çeliğin bir arada yer aldığı bu aşındırıcı hareket sonuçta korozyona sebep olur. Bu sebeple paslanmaz çeliğin karbon çelikten korunması ve ayrı olarak işlenmesi gerekir. Eğer bu mümkün değilse paslanmaz çeliğin pasifize edilmesi ve asit banyosu yapılması, istenmeyen çelik parçacıkları uzak tutmak için iyi bir yoldur.

Aerosols

Bölgesel pas noktaları aerosoller tarafından oluşturulabilirler ve özellikle denize kıyı bölgelerde görülürler. Aerosoller rüzgarlarla taşınan çok küçük deniz suyu zerrecikleridir ve bu taşınma sırasında buharlaştıklarından tuz ve clorid konsantrasyonları artar. Bu halleriyle paslanmaz çeliğin paslanması açısından normal deniz suyundan çok daha etkilidirler. Sonuç bölgesel korozyondur ki buda aynı zamanda korozyondan dolayı kütle kaybına kadar sebep olacaktır. (delik açılması v.b) bu hareketin etkisi sıklıkla deniz yakın ve deniz üzerinde olan paslanmaz çelik ekipmanlar üzerinde görülebilir.

Paslanmanın bir diğer sebebi de karbon çelik ve paslanmaz çeliğin temasıdır. Örneğin forklift çatalları, paletler üzerinde ki çiviler, çelik taşıma silindirleri v.b ekipmanlarla temas. Paslı bölgenin, ürünün tüm yüzeyinin korozyona uğramasına sebep olabileceği açıktır. Eğer bu hasar giderilmezse korozyon bu bölgeye hızlıca yayılacaktır, taki malzemede delik açılıncaya kadar. Bu yayılmanın hızı küçük bir anot ve büyük bir katot temasında ortaya çıkan etkiye bağlıdır. Genellikle bu sebeplerle paslanmaz çeliğin bakıma gerek duyduğu bilinmektedir. Çok ince ve yoğun oksit film tabakası sayesinde paslanmaz çelik pasa karşı direnç özelliği göstermeye devam eder, çünkü havada var olan oksijen sayesinde bu film bozulmadan kalır. Örneğin bu tabaka çelik partiküller tarafından delinirse otomatik olarak yeniden eski haline gelmeyecektir. Oksit filminin altında daima aktif metaller olduğundan eninde sonunda nemde eklendiğinde korozyon başlar. Pasif film tabakası bu nedenle bozulmadan kalmalıdır. Normalde paslanmaz çelik üzerinde oluşan bu hasar herhangi bir problem yaratmayacaktır. Çünkü atmosferde olan oksijen o bölgedeki film tabakasını tamir edecektir ki paslanmaz çelik üzerindeki bu etki kendini iyileştirme olarak ta bilinir. Yinede bu benzersiz özellik yüzeyin lekelenmesi ve pas formasyonunun malzeme delininceye kadar yayılması ile yok olur. Başka bir deyişle, korozyon sonucu oluşan etkilerin yüzeyde bırakılmaması için iyi bir bakım planı hazırlanmalıdır. Bölgesel pas formasyonları inorganik kimyasallar, asit banyosu sıvıları veya pastalar ile uzaklaştırılabilir. Örneğin bazı durumlarda bu işlem mekanik olarak, zımpara kağıdı, özel tel süngerler veya paslanmaz çelik fırçaları ile yapılabilir. Dezavantajları genellikle iyi bilinir. Tel sünger kullanmak yüzeye epeyce zarar verir ve ek olarak kullanılan bölgede korozyona karşı direnç özelliği azalır. Asit banyosu ise doğaya ve bu işlemi yapan insanlara zararlıdır. Sıklıkla hidrojen florid teneffüs etmek ciddi akciğer rahatsızlıklarına yol açabilir. İnorganik asitlerin kullanılması da kendine has tehlikeler içerir ve kullanımı kesin kurallar ve ilkelere tabidir.

Bu sebeple Innosoft B570 olarak ta bilinen oksit-çözücü organik ajan üretilmiştir ve son derece etkili sonuçlar vermektedir. Şekil 4te 316 kalite paslanmaz çelikten yapılmış hafif bağlantı elemanlarını görebilirsiniz ki bunla deniz üzerinde sadece 1,5 yıldır kullanılıyor. Üst kısımlarda aerosollerin yarattığı lekeler görülüyor. Innosoft B570 organik asit kullanımından sonra yüzey ilk baştaki orijinal haline çok hızlı bir şekilde geliyor. Alttaki fittingler de bundan kısmen etkileniyor. Bu işlemden sonra fittingler yerine koyuluncaya kadar geçen zamanda yüzeyde oluşabilecek küçük çizik ve yaralar, yeni korozyonların oluşmasına sebep olabilir. Bu sebeple olası yeni korozyonları önleyecek bir nano tabakası oluşturan, temel bir nötralizer geliştirildi. Bu üründe pazarda Innoclean B560 olarak tanıtıldı. Bakım işlemleri her ikisine de ihtiyaç duymaktadır. Başka bir deyişle yüzeyler periyodik olarak temizlenmeye ve nano tabakası ile kaplanmaya ihtiyaç duyar. İnternet üzerinde paslanmaz çelik bakımına yönelik olarak pek çok tavsiye bulabilirsiniz. Ne yazık ki bazen saygıdeğer firmalar bile gerçekten yapılması gerekenler konusunda handikaplar içeren yayınlar yapabiliyorlar. Örneğin verilen tavsiyelerden biri pası bulaşık teli veya tel sünger ile temizlemek. Bu tavsiye kesinlikle dikkate alınmamalıdır, çünkü bulaşık teli paslanmaz üzerinde korozyona sebep olur ve tel sünger ise yüzeye zarar verir. Bu sebeple Innosoft B570 kullanımı sadece demir oksitleri çözer ve derin bir temizlik etkisi yaratır. Başka bir deyişle paslanmaz üzerinde hassas, ancak oksitler ve diğer kirler üzerinde saldırgandır. İyi bir örnek Şekil5 ve 6 da görülmektedir. 304 kalite paslanmaz çelik flanş, demir içeriği olan suyun içinde bekletildi. Sudan çıkarıldığında flanş bir hurda yığını haline gelmişti. Bu sorun yukarıda adı geçen organik temizleyici ile kolayca çözüldü ve flanş çok kısa sürede ilk haline geri döndü.

Bir diğer ciddi örnekte şantiye alanında zemin üzerinde bulunan ve lekelenmiş olan paslanmaz çelik borudur. (Şekil 7 ve 8) çubuğun sol tarafında bulunan kısım sadece organik asit ile işleme tabi tutulmuştur ve sonu üm beklentileri karşıladığı görülmektedir. Tabi ki temizlenen alanda paslanmadan dolayı oluşan deformasyonların kaldığını söylemek gerekir, ki bu deformasyon çok zarar verici bir korozyonun sonucudur. Bu kusurlu kısımlar ekstra ilgi gerektirir, yoksa normal süreçten çok daha hızlı paslanabilirler. Bu durumda da görünmez nano tabakası ekstra koruma sağlayacaktır.

Derin Temizleme

Innosoft B570 aynı zamanda çalışma ortamından veya zeminden gelen ve malzeme üzerine yerleÅŸmiÅŸ kir, v.b partiküller üzerinde de önemli ve etkili bir derin temizleyici etkisi gösterir. Bu tip kirlenme durumları da korozyon oluÅŸmasını saÄŸlayan etkenlerden biridir. Bu tip korozyon temel olarak havalandırmanın metal yüzeyi boyunca eÅŸit dağılmadığı durumlarda görülür. Buda bölgesel korozyon hücrelerinin oluÅŸmasına sebep olur ve sadece bulunduÄŸu bölgede yoÄŸunlaşır. Pratikte bilinen bir örnek vardır, bir yatta kullanılan parlatılmış 316 kalite borular, yıllarca bozulmadan dayanmış. Daha sonra yat sahibi, zeminde beklemiÅŸ olan 316 kalite yeni borularla bir kısmını deÄŸiÅŸtiriyor ve 3 ay içinde boruların rengi kahverengiye dönmeye baÅŸlıyor. Bu durum zeminde ki çatlaklarda bulunan kirli atıklara, özellikle de klor iyonlarına baÄŸlı olarak gerçekleÅŸir. Çünkü klor iyonları oksijen moleküllerine göre çok daha küçüktür. Bu da klor iyonlarının (halojenlerin) kendi harab edici iÅŸlerini yapmalarına yol açar. Bu sırada oksijen çok güçlükle bu etkiyi gidermek için etkilenen yüzey bölgesine ulaÅŸmaya çalışır. Innosoft B570 gözeneklerin derinlerine kadar iÅŸleyebildiÄŸi için kirli ve zararlı birikintileri uzaklaÅŸtırabilir. Bundan dolayı ürün bir deterjan gibi davranır,  hidden pockets olarak da bilinen ve yüzeyde bulunan kirler ve mikroorganizmalar yok olur.

Deneme

Birçoğunuz yukarıda bahsedilen problemleri bilirsiniz ve paslanmaz çeliğin gerçekten bakıma ihtiyaç duyduğunun farkındasınızdır. Eğer bu makaleyi okuyanlar arasında önerdiğimiz ürünü denemek isteyenler varsa böyle bir fırsatınızın olduğunu bilmelisiniz.
 
250 mllik bir ÅŸiÅŸe Innosoft B570, 250 mllik bir ÅŸiÅŸe Innoclean B560 ve ek olarak özel bir sünger içeren kit,  info@vanleeuwenboru.com.tr  adresinden talep edilebilir.