Sevgili Okurlar, bu sayıda sizlere 2. S olan Seiso: Sil (Temizle) kavramını açıklamaya çalışacağım,
5 S Japonca ve Türkçe S harfi ile başlayan karşılıklarını hatırlayalım:
TÜRKÇE JAPONCA
SINIFLANDIR SEIRI
SIRALA SEITON
SÄ°L SEISO
STANDARTLAÅžTIR SEIKETSU
SÃœRDÃœR SHITSUKE
Geçen yazımızımda Seiton: Sırala (Düzenle) kavramını açıklamıştık. Bu sayıda Sil (Temizle) Seiso ile devam ediyoruz.
işletmedeki tüm bölümlerin (üretim alanı, depo, bakım, sevkıyat alanı, ofisler, fabrika binası ve çevresi v.b.) hangi sıklıkta, kim(ler) tarafından ve nasıl temizleneceği net olarak belirlenmelidir.
Bir bölgenin temizliğini yapacak kişi(ler) için o bölge BEYAZ,
Başkalarının temizlik yapacağı bölgeler onlar için SiYAH bölgedir.
Peki GRİ bölgeler ne olacak?
Yani kimin temizlik yapacağı net olarak belirlenmemiş alanlar.
Bu aşamada hedef GRİ bölgeleri Sıfırlamak olmalıdır.
Böylece tanımlanmamış ve sorumlusu belirlenmemiş alan kalmayacaktır.
Bütün alanlar bir ekip veya kişi için BEYAZ olmalıdır.
Bu kısımda temizlik alışkanlığının oturması için öncelikle iş yeri temizliğini belli bölgelere ayırabilir ve bu alanlara birer temizlik sorumlusu atayabiliriz. Ayrımın doğru yapılmasına, herkesin bir yeri olmasına, iki veya daha fazla kişiye aynı alanın sorumluluğunun verilmemesine ve GRİ alanlar bırakılmamasına dikkat edilmelidir. Mümkün olduğunca herkesin kendi sorumluluk bölgesinin temizliğine dikkat etmesi sağlanmalıdır.
Temizlik yapacak personel eğitilerek, kendilerine makina ve çevresi temizliği (bu temizlik iş kazalarını ve kalite problemlerini engelleyecek, aşırı stok birikmesini engelleyecektir), hijyenik kurallar, insan sağlığı, toplu beslenme ve toplu yaşamın gerçekleştiği okul ve iş yeri gibi yerlerde gerçek anlamda temizlik yapılmadığı takdirde bulaşıcı hastalıkların nasıl yayılarak sağlığımızı tehdit edeceği, bunun da iş gücü kaybına sebep olacağı öğretilmelidir.
Küçük bir anekdot (Anekdot; kişinin kendi yaşadığı bir olay demekmiş) aktarayım:
Bir işletmemizde, satın aldıkları sac malzemelerin hatırı sayılır bir bölümünün hatalı olduğu belirlenmiş. iade etmek için makul bir süreleri olmasına rağmen, üstüne başka malzemeler konduğu için unutulmuş. iade süresi dolduğu için malzeme ellerinde kalmış. ISO 9001 çalışmaları sırasında temizlik yapılırken bu hatalı malzemeleri fark ettik. Eğer düzenli temizlik yapılsa bu ciddi maliyete katlanmaları gerekmeyecekti.
Ekteki tabloda kapsamlı bir örnek olan bir Catering Firmasındaki Temizlik Kontrol planını görüyorsunuz.
Malzeme-ekipman o bölgede bulunmamalıysa kaldırılmalıdır. Ancak kaldırılamıyorsa boyanarak rahat farkedilmesi uygun olabilir.
Her ekip kendi bölgesinin hangi sıklıkta, (Gün, hafta, ay, yarım gün, iş bittiğinde v.b.) nasıl (kullanılacak temizlik maddesi ve yapılmaması gerekenler) ve kimler tarafından temizleneceğini belirlemeli ve kontrol etmelidir.
Kmsenin dikkat etmediği yerler de temizlenmelidir. Ancak bu işlemi aşırı sık yapmanın da bir maliyet unsuru olduğu unutulmamalıdır. Yani Fayda-Maliyet analizi yapılmalıdır.
Bu arada spagetti tarzı temizlik ekipmanları kullanılmamalıdır, pisliklerin oradan oraya gezdirilmesine yaramaktadır. Çalışanlar için risk oluşturur.
Ekteki kontrol listesinde bir işletmede Üretim ve Ofis alanları için kullanılabilecek Soru Listeleri yer almaktadır.
Uygulamada bazı işletmeler her sabah (veya akşam) 3 -5 dakika temizliğe zaman ayırmaktadır.
Etkin temizlik önce tavan gibi üst yüzeyden başlamak ve zeminle bitirmek gereklidir.
Bir Hikaye:
Bir grup TOYOTA mühendisi
• kendilerine kablo donanımları yapmak için başvuran bir işletmeyi ziyarete giderler. Toplantı başlamadan önce japon mühendislerden biri ellerini yıkamak için tuvalete gider ve döndüğünde toplantı yöneticisine sorar:
• Tuvalette kırık bir cam vardı. O camın kırık olması mı gerekiyor?
Fabrika Yöneticisi;
• Tabii ki kırık olması gerekmiyor, ancak tamir fırsatı bulamadık. diye yanıtlar.
• Bunun üzerine japon mühendisler bir taraftan toplantıyı terk etmek üzere çantalarını toplarken, biri şöyle der:
• Siz kırık bir camı tamir etmek için gerekli basit kuralları bile takip edemiyorsunuz, bize kablo donanımları üretmek için gerekli bir çok zor kuralı nasıl takip edeceksiniz?
• Ve o işyerini terk ederler.
Slogan olarak Herkes bir temizlik görevlisidir. benimsenmiştir.
Temizliğin sloganları ise şunlardır:
• Hiçbir şeyi kirletmeyeceğim.
• Etrafa hiçbir şey saçmayacağım.
• Bir şeyleri etrafa dağıtmayacağım.
• Yakınımdaki nesneleri temizleyeceğim.
• Silinmiş yazıları tekrardan yazacağım.
• Yerinden düşen nesneleri tekrardan yerine koyacağım.
Gelecek sayımızda 4. S (Seiketsu- Standartlaştır) ile konuya devam edeceğiz.
www.ufukcebeci.com adlı web sayfamda işinize yarayacak bilgiler ve downloadlar bulacaksınız. cebeciu@itu.edu.tr e-postama mail atarak merak ettiğiniz her konuyu sorabilirsiniz. Hoşçakalın.
Teşekkür: Katkılarından dolayı öğrencim Murat Erdem Mordoğana teşekkür ederim.
Ä°lgili
Haberler
