Vida dişlerinin kontrolü için önerilen yöntem, vida dişinin mastarla ölçülmesidir.

İş parçasında açılan ISO Metrik vida dişinin sınırsız değişebilirliğini kontrol ederek, güvence altına alabilmek amacıyla, DIN ISO 1502 standardında mastar sistemi belirlenmiş ve kabul edilmiştir.

Metal işleme sektöründe kabul gören etik kurala göre;

İmalatçı, iş parçasındaki vida dişinin var olan ölçüsü belirlenen sınırların dışına çıktığında, (örn. Bölüm daire çapı ve çift bölüm daire çapı) iş parçasını sevk edemez.

Sipariş veren, iş parçasının vida dişinin var olan ölçüsü belirlenen sınırlar içinde kaldığında (örn. Bölüm daire çapı ve çift bölüm daire çapı) iş parçasını geri gönderemez.

Günümüzde modern vida dişi imalatında, örn. göstergeli ölçü kontrol aletleriyle ölçüm gibi değişik kontrol yöntemleri uygulanmaktadır. Farklı yöntemlerin uygulanmasında aynı ölçüm sonuçlarının elde edilmesine dikkat etmek gerekmektedir.

Kararsız kalınan durumlarda ISO metrik vida dişinin kontrolü için DIN ISO 1502 standardında önerilen mastarlar tercih edilmelidir. Diğer vida dişi sistemleri için (örn. Ulusal Amerikan vida dişi) diğer mastar standartları geçerlidir.

Üretim sürecinde ürünler ölçülerek kontrol edilmelidir. Standarda uygun mastarlarla rastgele örnek alınarak yapılan bu kontrol zahmetlidir. Mastarların ve iş parçasının ölçümü için sıcaklık 20°C olmalıdır. Farklı ortam sıcaklığında kontrol yapıldığında genleşme katsayısını göz ardı etmemek gerekir.

EMUGE Vida dişi mastarlarının avantajları;
• Yaşlandırılmış mastar çeliği, sayesinde yüksek ölçme güvencesi
• Sertlik standart gereği en düşük değerlere kesin uygundur
• Geçer mastar tarafının fazla aşınması durumunda TIN kaplama olanağı
• Standart ve özel tip mastaralarda yüksek miktarda stok çeşidi
• Kısa sürede sevk olanağı,
• İsteğe bağlı özel tasarıma bağlı üretim,
• EMUGE bünyesindeki bağımsız DECOM Akredite laboratuarından üretim kalibrasyon belgesi isteğe bağlı düzenlenerek verilir
• Müşteriye özgü bilgilere göre yeni veya özel üretilen mastarda bedelsiz markalama hizmeti

İç çap vida dişi mastarları
 
İç çap vida dişinin mastarla kontrolü için vida dişi geçer ve geçmez tampon mastarı kullanılır. Vida dişi çapı 40 mm. kadar olan geçer ve geçmez tampon mastarları tek bir tutma sapında, her iki uçta bulunur, vida dişi sınır tampon mastarı olarak da adlandırılır.
 
Özel durumlar için tutma sapı, vida diÅŸi çapı 62 mm. kadar vida diÅŸi sınır tampon mastarı DIN 2240-2  ye uygun olarak standartlaÅŸtırılmıştır. İç çap ön delik çapının mastarla kontrolü için geçer ve geçmez delik tampon mastarları önerilir.
 
G-GUT-LD Vida dişi geçer tampon mastarı
Vida dişi geçer tampon mastarı, iç çap vida dişinin eşleşme ölçüsü olarak adlandırılır ve vidalanabilirliğini kontrol eder. İç çap vida dişinin bölüm dairesi çapının D2 en küçük ölçüsünü birlikte vida dişindeki belirgin şekil değişimlerini, örn. hatve ve vida dişi profil açısının değişimlerini kontrol eder. Derin aşınmaya uğradığından mastarlar periyodik olarak kontrol edilmelidir. EMUGE bu nedenle vida dişi geçer tampon mastarın sert krom veya TIN kaplanmış tipinin kullanılmasını önerir. DIN 2281 ve DIN 2282 standartların uygun ölçüde üretilir.

G-AUS-LD Vida dişi geçmez tampon mastarı
Vida dişi geçmez tampon mastarı, iş parçasının iç çap vida dişinin var olan bölüm dairesi çapının öngörülen en büyük ölçüyü aşıp, aşmadığını kontrol eder. Vida dişi geçmez tampon mastarın en az üç hatvesi bulunur. Vida dişi profili kısaltılmış bölüm dairesi bulunur. Mastarlar kırmızı renkle boyanarak işaretlenir. DIN 2283 ve DIN 2284 standardına uygun ölçüde üretilir.

G-GR-LD Vida dişi sınır tampon mastarı
Vida dişi sınır tampon mastarı vida dişi geçer tampon mastar ile vida dişi geçmez tampon mastarın bir tutma sapındaki birleşimidir. Anma çapı 40 mm.e kadar olan vida dişi sınır tampon mastarın imalat ölçüleri DIN 2280 standardına göre belirlenmiştir

Ön delik için delik mastarları
 
Glatt-GR-LD İç çap vida diÅŸi ön delik mastarları Ä°Ã§ çap ön delik çapı D1, silindirik geçer ve geçmez tampon delik mastarıyla veya sınır tampon delik mastarıyla kontrol edilir. Vida diÅŸi açılması nedeniyle ön delik çapı deÄŸiÅŸebildiÄŸinden, vida diÅŸinin açıldıktan sonra kontrol edilmesi önemlidir. İç çap vida diÅŸinin bölüm daire çapının mastarla kontrolünden önce iç çap ön delik çapının kontrolünün yapılması muhakkak gereklidir.

Dış çap vida dişi mastarları
 
Dış çap vida dişinin geçer tarafının mastarla kontrol edilmesi için vida dişi geçer halka mastarı, geçmez tarafı için de vida dişi geçmez halka mastarı kullanılır.
 
Vida dişi halka mastarı vida dişi aşınma kontrol tampon mastarlarıyla periyodik olarak gözetim altında tutulması zorunludur. Özellikle yeni halka mastarların, geçer ve geçmez kontrol tamponların ( ters tampon mastarı) kontrolü için kullanılır. Vida dişi dış çap (d) geçer ve geçmez halka malafa mastarlarla veya geçer, geçmez ay veya çatal mastarlarla kontrol edilirler.
 
G-GUT-LR Vida dişi geçer halka mastarı
Vida dişi geçer halka mastarı dış çap vida dişinin çiftli ölçüsü olarak adlandırılan ve vidalanabilirliğini kontrol eder. Bu arada dış çap vida dişinin bölüm dairesi çapının d2 en küçük ölçüsüyle birlikte vida dişindeki belli şekil değişimlerini, örn. hatvenin ve vida dişi profil açısının değişimlerini kontrol eder.

Ayrıca düz bölüm daire parçasını yeterli uzunlukta olup, olmadığını, bir başka deyişle dış çap diş dibi çapının profil bölüm dairesine uzak olmadığını, içine erişip, erişmediğini kontrol eder.

DIN 2285 standartlına uygun ölçüde imal edilir ve standart tipinde kir kanalı bulunmaz. (Dış çap vida dişi mastarla kontrolünde, iç çap vida dişliden daha iyi temizlenme olanağı sağlar.)
 
G-AUS-LR Vida dişi geçmez halka mastarı
Vida dişi geçmez halka mastarı, iş parçasının dış çap vida dişinin var olan bölüm dairesi çapının öngörülen en küçük ölçüyü geçip, geçmediğini kontrol eder.

Vida dişi geçmez halka mastarı periyodik olarak aşınma kontrol tamponu ile kontrol edilmek zorundadır. Vida dişi geçmez halka mastarı vida boyu en az üç hatveden oluşur. Vida dişi profilinin kısaltılmış bölüm dairesi vardır. Mastarlar kırmızı renkle boyanarak işaretlenir. DIN 2299 standardına uygun ölçüde üretilir.

Diş üstü çapı malafa mastarları

Glatt-GUT-LR Geçer Halka Malafa Mastarı
Dış çap vida dişinin dış çapı, geçer ve geçmez halka malafa mastarlarıyla kontrol edilir.

Vida dişi açılırken dış çap değişebildiğinden, vida dişi açıldıktan sonra kontrol etme gereği yoktur.
İlke olarak dış çap vida dişi bölüm daire çapının mastarla kontrolünden önce, dış çap vida dişi dış çapının mastarla kontrol edilmesi gerekir.

Glatt-AUS-LR Geçmez Halka Malafa Mastarı
DIN 7162 standardına uygun malafa halka mastarları
Malafa çapını, özellikle kolay ÅŸekil deÄŸiÅŸtirebilen parçaların mastarla kontrolü için,  geçer ve geçmez malafa halka mastarları kullanılır.

Glatt-GUT-LR Geçer Halka Malafa Mastarı
Geçer halka malafa mastarı malafanın en büyük ölçüsünü, beraberinde belirgin şekil değişikliklerini, örn. Daireselliği ve silindirikliği kontrol eder. DIN 2250 standartlarına uygun ölçüde üretilir.

Glatt-AUS-LR Geçmez Malafa Halka Mastarı
Geçmez halka malafa mastarı malafanın öngörülen en küçük ölçüsünü aşıp, aşmadığını kontrol eder. DIN 2254 standartlarına uygun ölçüde üretilir.

Glatt-Einst-LR Malafa Ayar Halka Mastarları
Mastarlar arasındaki farklar;
• DIN 2250 Form B standartlarına uygun, pnömatik uzunluk ölçüm aletleri için ayar halkaları
• DIN 2250 Form C standartlarına uygun, raybalar ve genel uygulamalar için ayar halkaları

Diğer vida dişlerinin mastarla kontrolü

Diğer vida dişleri ( sızdırmazlık vida dişi, konik vida dişi, sıkıştırma vida dişi, SELF-LOCK vida dişi, vb.) için vida dişi mastarları, çok kez genel mastar formlarından belirgin olarak ayrılmaktadır. Bunlar genellikle özel tip ve işlevli vida dişlerine uygundurlar.

Dikkate değer bir örnek; Sızdırmazlık vida dişi için, örn. Ulusal Amerikan standardına uygun NPT ve NPTF vida veya DIN EN 10226 / ISO 7 standardına uygun boru sızdırmazlık vida dişini kontrol eden vida dişi mastarları. Bu tür durumlarda vida dişinin mastarla kontrolüyle ilgili yönetmelik titizlikle dikkate alınmalıdır.

EMUGE-SELF-LOCK Vida dişinin mastarla kontrolü
EMUGEnin önerdiği ikinci mastar sistemi SELF-LOCK Vida dişi, geçer ve geçmez vida dişi mastarlarının geçerli uygulamasına uygun olup, aslına uygun profilli EMUGE kılavuzlarıyla standartlara uygun olarak imal edildiğinden, vida dişi kontrolü için yeterlidir.

EMUGE SELF-LOCK vida dişiyle ilgili genel bir standart yoktur (örn. DIN standardı), Diğer imalatçılar bu nedenle diğer vida dişi sınır ölçüleriyle çalışırlar. Bu nedenle EMUGE SELF-LOCK vida dişi sadece

• EMUGE-SELF-LOCK Vida dişi için sınır tampon,
• EMUGE-SELF-LOCK Vida dişi için HPRG Geçmez tampon,
• EMUGE-SELF-LOCK Testere dişi için sınır tampon mastarları kontrol edilmesi önerilir.

Geçer tampon mastarda doğru vidalama tarafına dikkat etmelidir. Geçmez taraf her iki vidalama yönü için uygundur.

Mastarlar ve ölçü aletleri için DECOM Kalibrasyon Hizmeti

EMUGE bünyesinde DECOM Kalibrasyon Laboratuarı

EMUGE DECOM UGK GmbH firmasıyla ortaklaşa gerçekleştirdiği, bünyesinde yerleşik akredite ve bağımsız kalibrasyon laboratuarı desteğiyle kontrol mastarlarınızın kalibrasyonu için geniş kapsamlı hizmeti sunar ;

DECOM UGK GmbH kalibrasyon laboratuarı 1998 yılından beri EN/ISO/IEC 17025 standartlarına göre boyutsal ölçüler için (örn. Vida dişi mastarları, kumpaslar, vs.) DKD den akredite edilmiş kontrol laboratuarı olarak hizmet vermektedir. İşletmelerde ölçüm tekniği gerektiren alet ve cihazlar, çalışanlar ve mekânsal şartlar DKD (Alman Kalibrasyon Hizmet Birimi) tarafından gözetim altına alınır.

Gözetim kontrolu ( üretim kalibrasyonu) Kontrol aletleri gözetim yönetmeliÄŸine  VDI/VDE/DGQ 2618, veya iÅŸletme içi talimatlara göre gerçekleÅŸtirilir.

EMUGE nin diğer önemli kalibrasyon etkinlikleri;
• DKD Kalibrasyonu
• Kontrol Aletleri Gözetimi ve komple kalibrasyon hizmeti
• Müşteri bilgilerine göre kontrol aletlerinizin laser ile markalanması
• Kontrol aletlerinizin nakliyesi için kiralık gerekli üniteler
• Ölçüm teçhizatının kendi bulundukları ortamda kalibrasyonu
• Kontrol aletleri yönetim yazılımı KalimeroNet

Derlenen bilgi ve ölçüm sonuçları üretim kalibrasyon sertifikasıyla belgelendirilir.

Kontrol aletlerinin gözetimi ve KalimeroNet  yazılımı

KalimeroNet ile yazılıma ve donanıma gerek kalmadan kolay kullanım olanağı; Kalibrasyon belgeleri dünya genelinde on-line hazır,

KalimeroNet ile gerçekleştirebileceğiniz fonksiyonlar;
• Kalibrasyon belgeleri doğrudan çağırılabilir ve PDF olarak hafızaya alınır,
• Lokasyon ortamı ve stoklama alanı gibi müşteri bazlı kişisel bilgiler listelenir ve kaydedilir,
• Kalibrasyon ve kontrol talimatları ek bilgi olarak yönetilebilir ve kontrol aletleri sınıflandırılarak düzenleme yapılır,
• Geçmişte yapılan kalibrasyonlar kronolojik sıralandırılarak değerlendirme yapılabilinir,
• Yazıcıdan basılı çıktı alabilmek için Microsoft® Excel®  yazılımına bilgi aktarım olanağı,
• Geniş kapsamlı sıralama, düzenleme ve filtreleme fonksiyonlarıyla örn. kontrol geçerlilik süreleri gibi istenen dökümler çıkarılır,
• Kalibre ettiğiniz kontrol aletlerinizin kalibrasyon belgeleriyle birlikte ek bilgi olarak yönetme olanağı,
• DECOM UGK yardımıyla kullanıcı profillerini aktarma olanağı
 
KalimeroNet in hizmetinden faydalanma olanağı ;
Ä°nternet baÄŸlantısına ihtiyaç vardır. KalimeroNet kullanımı müşteri portalimiz üzerinden sadece  DECOM UGK müşterilerinin hizmetine sunulmaktadır. Kullanım ücretsizdir.

Müşteri portali için kişisel bilgilerinizin kaydedilmesi;
Bir defaya mahsus online formunu kendi başvuru bilgilerinizle doldurarak kaydetmelisiniz. Başvuru gerçekleştikten sonra, iletişim izniniz DECOM UGK tarafından size e-postayla gönderilecektir. Şifre daha sonra sizin tarafınızdan değiştirilir.

www.decom-ugk.de/login altında tek kullanımlık misafir girişini yapabilirsiniz.

Seçenek olarak KalimeroNet e kısa tanımlama ile www.decom-ugk/hp/dowload  internet adresi indirebilirsiniz.

Kontrol aletlerinizin yönetimi için yerel yazılım çözümüdür. Kalibrasyon belgelerinin hızlı bir şekilde bulunması, müşteri ana bilgilerinin uyum sağlama yeteneği ve kalibrasyon yaptığınız ölçüm aletlerinin yönetimi mümkündür. Müşterilerimize KALIMERO 4.0 ücretsizdir!

Kaynak: EMUGE Katalog 140 -2010dan alıntı