9-10 Haziranda İstanbul Movenpick Hotelde gerçekleşen Çelik ve Otomotiv Çeliği Konferansında bir çok şirkette üst düzey yöneticilik ve yönetim kurulu üyeliği bulunan sektörün yakından tanıdığı Necdet Utkanlar, otomotiv sanayi ve çelik piyasasındaki gelişmelerle ilgili bir sunum yapmıştı, bu sunumda özellikle otomotiv sektörüne yönelik tespitleri beni çok etkiledi ve kendisiyle röportaj yapmak üzere sözleştik ve aşağıdaki söyleşi ortaya çıktı okumanızı tavsiye ederim. (Vedat GÖKÇE)

Necdet Utkanlar kimdir?

Necdet Utkanlar- Metalurji Yüksek Mühendisi

• 01.01.1952, Bursa doğumlu,
• Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümünden 22 Ocak 1976 da mezun oldu, gene aynı bölümde, 28 Ağustos 1978 de Yüksek Lisans çalışmasını (M.Sc.) tamamladı.
• 1977 Haziran-1978 Aralık arasında, Sivas Demir Çelik Projesinde, Proje Mühendisi olarak görev yaptı,
• Aralık 1978- Haziran 1980 yılları arasında, askerlik hizmetini, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Gölcük Tersanesinde Mühendis olarak yaptı,
• Haziran 1980 de Asil Çelik de Spesifikasyon Mühendisi olarak görev başı yaptı,
• Haziran 1983 de Kalite Kontrol Şefi,
• Haziran 1988 de Kalite Güvence Müdürü,
• Haziran 1993 de Kalite Güvence ve Metalurji Grup Müdürü olarak çalıştı,
• Eylül  1997 de Asil Çelik den emekli olarak ayrılıp, Bureau Veritas Bursa Ofisi ni kurdu ve geliÅŸtirdi; bu kapsamda, kalite yönetim sistemleri üzerinde eÄŸitmen ve denetçi olarak çalışmasının yanı sıra, Yönetim  Danışmanlığı, Demir-Çelik Sanayii ve Otomotiv Sanayii sektör sorumluluÄŸu görevi ile birlikte ve  uluslar arası ticarette gözetmen ve denetçi olarak görev yaptı,
• Kasım 2000 de, özelleştirmeyi müteakiben, davet üzerine Asil Çelik e geri döndü ve Genel Müdür olarak Temmuz 2005 e kadar görevine devam etti,
• Bu tarihte yapılan ÅŸirket genel kurulunun ardından, tekrar davet üzerine, Genel Müdürlük görevinden ayrılarak, Asil Çelik San. ve Tic. A.Åž. Yönetim Kurulu ve Ä°cra Kurulu Ãœyesi olarak yeni bir görev aldı ve aynı zamanda  Yönetim Kurulu BaÅŸkan VekilliÄŸi görevini de sürdürdü,
 
Halen;
• Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş. Yönetim Kurulu üyeliği görevini sürdürmekte,
• Diler Holding Demir-Çelik Fabrikaları Yatırımlar ve Metalurji Faaliyetleri Koordinatörlüğü görevini sürdürmekte, 
• BeÅŸ çelik üretim kuruluÅŸunun bir araya gelerek oluÅŸturduÄŸu, çelikhane baca tozlarından çinko geri kazanımı ve sünger demir elde edilmesi üzerinde çalışacak olan MarZinc Geri Kazanım A.Åž. projesinde Yönetim  Kurulu Ãœyesi olarak çalışmakta,
• Evli ve bir kız çocuğu babası,

SUBCONTURKEY: Asil Çelikin kısa bir tarihçesini alabilir miyiz? Asil Çelik ürünleri hakkında bilgi verir misiniz?

Necdet Utkanlar: Asil Çelik 1974 yılında Orhangazi – Bursada otomotiv sanayi ağırlıklı olmak üzere kaliteli ve özel çelikler üretmek için kurulmuş ve 1979 yılında üretime başlamıştır. Şirketin en büyük iki ortağı, Diler Holding ve Güriş Holding olup, %3,25lik küçük bir halk ortaklığı vardır.
 
Projenin gerçekleÅŸtirilmesinde uluslararası iÅŸbirliÄŸinin güzel bir örneÄŸi sergilenmiÅŸtir. Temel mühendislik hizmetleri ve ileri üretim teknolojisinin saÄŸlanması amacı ile Almanyanın Thyssen Edelstahlwerke AG  firmasından teknik destek ve Know-How alınmıştır.

Asil Çelik, 520.000 m2lik bir arazi üzerine kurulmuş olup, toplam kapalı sahası 120.000 m2dir. Yıllık 450.000 ton sıvı çelik ve 400.000 ton mamul üretebilecek kapasitededir.

Asil Çelik, müşteri talepleri doğrultusunda, otomotiv, otomotiv yan sanayi, makine imalat sanayi ve savunma sanayi için, alaşımlı, alaşımsız ve yüksek alaşımlı, sıcak haddelenmiş, her türlü tamamlama işlemleri yapılmış ve ısıl işlem görmüş, vasıflı çelik üreten bir kuruluştur.

Çelikhanede Elektrik Ark Ocağı, Pota Fırını, Vakumla Gaz Alma, İngot ve Sürekli Döküm yöntemleri kullanılarak üretilen çelikler, Haddehane de sıcak haddeleme sonrası, müşteri taleplerine bağlı olarak ısıl işlem ve tamamlama hatları işlemleri uygulanarak sevke hazır hale getirilmektedir. Üretimin her aşamasında kalite kontrol yöntemleri ve sistemleri uygulanmaktadır. Üretilen her sipariş ve mamul için kalite belgesi düzenlenmektedir.

Ø 22-220 mm, Kare 50-240 mm kesitler baÅŸta olmak üzere Lama, Altıköşe, Grayder Bıçağı, Oluklu Lama vb. gibi bazı özel kesitler, Asil Çelik mamul kesitleridir. Fabrikamızda Yapı Çelikleri, Islah Çelikleri, Mikro Alaşımlı Çelikler, Borlu Çelikler, Rulman Çelikleri, Otomat Çelikleri, SoÄŸuk/Sıcak Ä°ÅŸ Takım Çelikleri, Yay Çelikleri, Sementasyon Çelikleri, Takım Çelikleri ve Yüksek  Karbon Paslanmaz Çelikler üretilmektedir.

Asil Çelik, kalite sistemini Toplam Kalite Yönetimi doğrultusunda hazırlayarak, 1993 yılından bu yana ISO 9000 belgeli firma olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Ayrıca, EN-ISO 9001:2000, TÜV Rheinland, Lloyds Register, Germanischer Lloyd kalite sertifikaları ile Ford (Q 101), ZF Friedrichshafen AG, Caterpillar, Eaton, Dana, Renault, Fiat/Tofaş, MAN, Federal Mogul gibi bazı müşteri onaylarına sahip bir kuruluştur.

Asil Çelik, yurtiçi piyasa dışında, baÅŸta Almanya, A.B.D., Avusturya ve Ä°talya olmak üzere  20den fazla ülkeye ihracat yapmaktadır.

SUBCONTURKEY: Otomotiv sektöründe kullanılan çelikleriniz hangileridir?

Necdet Utkanlar: Otomotiv ana sanayine ve yan sanayine sunulan tüm malzemelerde olduğu gibi, çelik malzemelerin de sunulabilmesi, uzun test ve onay süreleri gerektirmektedir. Bu çerçeveden olmak üzere Asil Çelik, dünyanın önde gelen ana sanayii kuruluşlarından onay almış olan ve tanınan önemli bir otomotiv çelik üreticisidir. Şirket tanıtımında da açıklandığı üzere, yılda 350 farklı alaşım grubunda üretim yaparak, gerek otomotiv sanayiine ve gerekse makine imalat ve savunma sanayiine malzeme sunmaktadır. Türkiyenin en büyük ve en önemli mühendislik çeliği üreten bir kuruluş olup, toplam yerli üretimin %70lik bir bölümünü karşılamaktadır.

SUBCONTURKEY: Türkiyeyi dünya otomotiv imalat sanayinin neresinde görüyorsunuz?

Necdet Utkanlar: Türkiye, özellikle hafif ticari araç üretimi ile kamyon ve otobüs üretiminde, Avrupa da ön sıralarda yer alır iken, toplam motorlu taşıt araçları üretiminde, dünyada 15. sıraya kadar yükselmiştir. Türkiyenin, özellikle hafif ticari araç üretiminde, dünya üzerinde çok önemli bir yerinin var olduğu görülmektedir.

2009 yılı itibariyle Türkiye;
• Dünya otomotiv üretiminde, 2008de 15. sıradayken, geçen yıl 17. sıraya düştü.
• Avrupa Birliği içindeyse, 5. sıradan 7. sıraya geriledi.
• Geçen yıl yine, Avrupa Birliği içinde;
• Hafif ticari araç üretiminde ilk sırada,
• Otobüste 2. ,
• Binek otomobilde 8., 
• Kamyon üretiminde de 9. sırada yer aldı.

Hükümetlerimiz Yerlileştirme Politikası Oluşturmalı

SUBCONTURKEY: Türkiye otomotiv yan sanayinin korunması için hangi çalışmalar ve tedbirler alınmalıdır?

Necdet Utkanlar: Otomotiv yan sanayinin, ana sanayiler ile doğrudan bir göbek bağı olduğu, inkar edilemez bir gerçektir. Yan sanayi ve yan sanayine ara madde ve ham madde üreten Asil Çelik gibi kuruluşlar, ana sanayinin gelişimine paralel olarak bir gelişim sergileyecekleri de bir diğer gerçektir. Bu nedenle, konuya ülkede yaratılan katma değerler açısından bakıldığında, yerlileştirme oranı nın ne derece önemli olduğu görülecektir. Önümüzdeki dönem içersinde, Türkiyenin ve Orta Avrupa ile Orta Doğu bölgesinin önemli bir otomotiv yatırım merkezleri haline dönüşeceğini, gelişen olaylar doğrultusunda izleyebilmekte ve tahmin edebilmekteyiz. Doğaldır ki, büyümekte olan bu pastadan, yerli sanayinin de giderek bir pay almasının ve pay oranının artmasının beklenmesi, gündemdeki yerini koruyacaktır. Avrupa ülkelerine bakıldığı zaman, kendi aralarındaki alış-verişin çok ciddi bir paya sahip olduğu görülecektir. Şöyle ki;
 
Bugün Avrupa ülkelerinin otomotiv ürünleri ticareti ağırlıklı olarak kendi aralarında yapılıyor. ÖrneÄŸin Almanyanın toplam ithalatının %72si AB ülkelerinden yapılıyor.  Avrupa piyasasındaki en büyük üretici beÅŸ ülke Almanya, Fransa, Ä°ngiltere, Ä°spanya ve Ä°talya toplam Avrupa otomotiv sanayi üretiminin %69unu gerçekleÅŸtiriyor.

Özellikle hızla küreselleÅŸmekte olan bu sektörde rekabet büyük yoÄŸunluk kazanmakta ve sanayileÅŸmiÅŸ ülkeler  AB, NAFTA gibi ekonomik birliklerde bu sektörün korunması ve rekabet gücünün geliÅŸtirilmesi için özel politikalar uygulanmaktadır.

Dünyada bugün, ülkeler bazında bakıldığında, ana sanayinin ithal malzeme oranı;

Fransada %5, Almanyada %12, İtalyada %12, İngilterede %18, Japonyada %6, G. Korede %1, Türkiyede %60 olması ürkütücü. Bir aracın neredeyse tümünü üretebilecek yetkinlikte olan sektörün genel durumu göz önüne alındığında, belki de Türk sanayisinin "yerlileştirme" politikasının olmasını hükümetlerin önemsemesi gerektiği, tüm çıplaklığı ile ortaya çıkıyor.

Toplam ihracatımızın %15`ini oluşturan otomotiv sektörümüz, ihracat bünyesinde en büyük kalem haline gelmiş durumda. Ama bu kalem büyüdükçe ithalatını da büyütmekte olduğu, bir başka gerçek.
 
Bugünlerde içerisinde bulunulan ekonomik kriz de dikkate alınması ve krizin etkilerinin her alanda çok etkin olarak yaÅŸanmakta olması sonucunda, dünya serbest ticaret kurallarının hiçe sayılarak, otomotiv sanayiine siyasetin karıştırılmakta olduÄŸu ve bazı hükümetlerin,  doÄŸrudan ÅŸirket kararlarına müdahale edebilmekte olduÄŸu, bilinen ve yaÅŸanan bir gerçektir. Öyle ki, bazı modellerin hangi ülkede ve hangi fabrikada üretileceÄŸi konusunda iÅŸletilen karar mekanizmalarında, o güne kadar yapılan çalışmalar ile elde edilen maliyet düşürme çalışmaları ve birim üretim maliyetleri ve mikro-ekonomik gerekçeler göz ardı edilerek, hükümet ve devlet baÅŸkanlarının baskıları ve yönlendirmesiyle, hem ana sanayine yönelik ve hem de yan sanayine yönelik bir takım üretimlerin yer deÄŸiÅŸtirildiÄŸi gözlenmektedir. Bu durum ise, olayın ciddiyetini ve önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir.

G20 ülkeleri arasında, kendi otomotiv markası olmayan tek ülke, Türkiye

SUBCONTURKEY: Türkiyenin ulusal bir otomobil markası  yaratamaması  hangi politikaların sonucudur, bundan sonraki süreçte de yaratma olanaklarımız var mıdır?

Necdet Utkanlar: G20 ülkeleri arasında, kendi otomotiv markası olmayan tek ülke, Türkiyedir. 1960lı yıllarda, Türkiye, kendi çapında ilk otomotiv tecrübelerini oluşturur iken, Güney Kore, İran, Hindistan vb. birçok ülkede henüz otomotiv sektörünün o harfinden dahi bahsedilemediği, herkesin malumudur. Ancak, bugüne bakıldığında, maalesef, bu ülkelerden Türkiye motorlu araç ithal eder bir noktaya gelmiştir ki, bu da üzerinde düşünülmesi gereken bir noktadır. Otomotiv sanayiinin, tüm sanayilerin lokomotifi olduğu göz önünde bulundurulacak olursa, yerli sanayinin kalkınması ve yurt içerisinde anlamlı katma değer yaratılabilmesi için, böyle bir sürükleyici lokomotifin varlığına duyulacak ihtiyaç inkar edilemez. Aksi taktirde, başkaları tarafından hazırlanan üretim planlarını, gene başkalarının projelerine göre uygulamaktan öteye geçemeyen bir durumda kalınacaktır; bugün olduğu gibi. Bugünün ağır kriz koşulları altında, dünya devlerinin devrildiği ve büyük konsolidasyonların yaşandığı bir dönemde, kendi markamızı yaratmamızın mümkün olup olmadığına gelince; çok zor gözüküyor ama, kim bilir...?!