Sevgili Okurlar, bu sayıda sizlere 4. S (Seiketsu- Standartlaştır) kavramını açıklamaya çalışacağım,
5 S Japonca ve Türkçe S harfi ile başlayan karşılıklarını hatırlayalım:
TÜRKÇE JAPONCA
SINIFLANDIR SEIRI
SIRALA SEITON
SÄ°L SEISO
STANDARTLAÅžTIR SEIKETSU
SÃœRDÃœR SHITSUKE
Geçen yazımızımda Seiso: Sil (Temizle) kavramını açıklamıştık. Bu sayıda 4. S (Seiketsu- Standartlaştır) ile devam ediyoruz.
4S StandartlaÅŸma
Bir 5S uygulamasında standartlaştırma bir organizasyonda Sınıflandırma, Sıralama ve Temizleme (1S, 2S, 3S) pratiklerinin sürekliliği ve tekrar tekrar yapılması sağlanacaktır.
Ä°lk 3 S ile ilgili
Niçin?,
Ne?,
Ne Zaman? (Günlük, günde 2 kez, sürekli, haftalık, aylık v.b.)
Nerede?
Kim?
ve Nasıl? ı tanımlayan standart bir sistem oluşturmaktır.
Bu kısımda bir çalışanın, bir makinenin, bir hücrenin, bir tezgâhın hatta bütün fabrikanın temizliği göz önüne alınarak değerlendirilebilir. Buradaki temel öğe görsel yönetim ve 5S standartlaştırılmasıdır. İnovasyon ve toplam görsel yönetim, bir firmanın her zaman hızla yön değiştirmesini sağlayabilmek için standartlaştırılır. İşyerinin kirlenmesini önleyecek yöntemler oluşturulur. Önlemlere odaklanır. İş ortamını daha konforlu ve çalışılabilir hale getirme hedefine ulaşır.
1. Görsel yönetim
Görsel yönetim efektif sürekli iyileştirme anlayışının kapsamında odak noktası olmuştur. Üretim, kalite, güvenlik ve müşteri hizmetleri gibi bölümlerde de kullanılmaktadır. Sonraki çalışmalarda renk yönetimi de üzerinde düşünülmesi gereken konulardan biri olması muhtemeldir. Görsel yönetim sadece renk kodlaması için değil, daha mutlu bir çalışma ortamı hazırlayabilmek için de kullanılabilir.
Uygun etiketlerin kullanılması görsel yönetim için etkili bir yoldur. Örnek vermek gerekirse: Yağ etiketleri: Bu etiket mutlaka o mekandaki yağın derecesini, rengini ve nerelerde kullanılması gerektiğinin bilgilerini içermelidir.
Kalibrasyon etiketleri: Denetlenen her cihazın veya ekipmanın üzerinde bulundurulmalıdır. Kalibrasyon yapıldığı tarih ve KABUL EDİLEBİLİR SAPMA DEĞERLERİ (TOLERANS) bulunmalıdır. Ayrıca unutmayalım:
KALİBRASYON O CİHAZIN UYGUN OLDUĞUNU GÖSTERMEZ, KIYASLANDIĞI UYGUN CİHAZDAN NE KADAR SAPTIĞINI GÖSTERİR. (Kalibrasyon firmasıyla uygun bir anlaşma yapılmış ve kalibrasyon laboratuarı ayar ve onarım yapabilmesi durumları hariç)
Sıcaklık etiketi: Bu etikette anormal durumları olması gereken sıcaklık seviyenin üstündeki tehlike oluşturabilecek sıcaklıkların bilgileri bulunmalıdır.
Sorumluluk etiketleri: Bu etiketler kimin hangi işlerden sorumlu olduğunun bilgelerini içermelidir.
Tanımlama etiketleri: Nesneleri tanımlayan bilgileri içermelidir.
Zemindeki mesafe etiketleri: Bu etiketler hangi kısmın tehlikeli olup olmadığı bilgilerini içermeli ve uzaklıklar farklı renklerle birbirlerinden ayrılmalıdır.
TAMAM, etiketi: İncelenen nesnelerin hangi standartlara uygun olduğunun bilgilerini içermelidir.
Mekan etiketleri: Hangi ürünün veya parçanın nereye gitmesi gerektiğinin bilgisini insanlara ulaştırmak için kullanılır. İnsanlar içinde ayak izi şeklinde zemine monte edilip insanların nerede bulunmaları gerektiğini gösterir. Hareketli nesnelerin uyması gereken kurallar nesneye özgü olarak tasarlanmalıdır.
HATALI Etiketi: Örneğin matbaalarda tabaka halinde basılmış yarımamullerin hatalı olan kısmın başlangıcı ve bitişini gösteren etiketler kullanılabilmektedir.
2. Şeffaflık
Bir 5S uygulamasının standartlaştırma (4S) başlığı içerisinde üzerinde özenle durulması gereken diğer bir konu da Şeffaflık tır. Birçok firmada araç-gereçler ve dosyalar ya bir kasada kilitli bir şekilde saklanır, ya kapalı raflarda saklanır ya da içi görünmeyen kapalı zarfların içerisinde gözden uzak yerlerde tutulurlar. Bu zihniyet halk arasında kötü ev hanımı profili olarak da bilinen ortadaki çöpleri halının altına süpürülerek onlardan kurtulduğunu düşünen zihniyet gibidir. Bazı insanlar sadece anı kurtarmak için yaptıkları hareketler yüzünden sonrasında götürüsü çok olabilecek davranışlarda bulunabilirler. Zamanında doğru alınmayan kararlar ileride çok büyük zahmetler çekilerek telafi edilebilir.
Kapalı kısımların içerisinde nesneleri saklama konusuna tekrar gelecek olursak kapalı yerler genelde düzensiz yerlerdir. Açıkta olmadıkları için oraya dosyalar veya nesneler sadece atılır ve tekrar açılana kadar bir daha bakılmaz. İşini gören kişinin acelesi varsa düzenlemeyle vakit kaybedeceğini düşündüğünden vakti olan bir insandan bekler ve bu böylece daha büyük kaosa yol açar. Çünkü insanların vakitleri olduğunda düzenlemeleri için o yerdeki dağınıklığın dikkat çekebilmesi gerekir. Bu yüzden bu tarz kapalı yerlerin insanların görebildikleri kısımları mutlaka içerisi görünebilir olmalıdır. Ancak böylece düzensizliğe dikkat çeker ve çalışanların bu yerleri düzenleyerek harcama gereksinimi hissedebilirler. Bu kilitli veya kapaklı yerlerde 5S standartlarının sağlanması için çok faydalı olacaktır.
3. Fark edilebilirlik şartları
Birçok firmada fanların üzerinde bulunan kanallardan bir hava akışı sağlanır ve siz bu hava akışını bir esinti olarak hissedebilirisiniz. Buradan esen hava ise insanların hasta olmalarına sebep olabilir. Bu sebepler bazı firmalar bu kısımlarda bakım yaparken plastik bazı levhalar, tabelalar veya uyarıcılar koyarak bu kanallarda bakım yaparlar. İş yerindeki insanların bu tip çalışmalardan etkilenmemesi gerekir.
4. Arıza haritaları
Bir iş yerinde herhangi bir arıza olduğu zaman bunu hızlıca bu iş yerine ait olan bir harita üzerinde gösterebilmeniz mümkündür. Genellikle bu tip uygulamalar satış departmanlarında kullanılabilir. Satış departmanında çalışanlar bir harita üzerinde müşterilerinin yerlerini işaretleyip onlara özel çözümler ve stratejiler geliştirmeye çalışırlar. Bu haritalar kişilerin herhangi bir avantaj dezavantaj veya problem oluşturabilecek şeyleri önceden görebilmelerini ve fark etmelerini sağlar. Bu haritalar üretim sahalarında da çokça ihtiyaç duyulan haritalardır. Bu haritaları sadece arızayı görmek ve göstermek için değil üretim proseslerini incelemek için de kullanabilirler. Bu incelemeler sayesinde şirketlerde verimlilik artırma çalışmaları daha sağlıklı bir şekilde yürütülebilir.
5. Sayım yapma
Nesneleri düzenli olarak sayarsanız sayılarını sürekli net bir şekilde bilebilir, sonuçlarını görür ve verileri istatistiksel olarak analiz edebilir ve bu analizler sonucunda ileriye dönük tahminler yapabilirsiniz. Bu şekilde envanter miktarlarınızı daha düzenli olarak tutabilirsiniz. Düzenli bir envanter sistemi çok önemlidir. Bu şekilde miktarları azalan envanter kalemlerini daha bitmeden istatistiksel tahminlerle uygun miktarda sipariş verebilirsiniz. Uygun sipariş miktarını belirlemek firmaların Yalın Üretim sistemi uygularken en çok ihtiyaç duyduğu başlıklardan birisidir. Sayım işlemini seyrekleştirmek veya ortadan kaldırmak için bazı yöntemler kullanılabilir:
•Çift kutu yöntemi: Malzemenin içinde yer aldığı kutu bir seperatörle uygun bir yerden (uygun yer stok kullanım hızı ve tedarik süresi v.b. faktörlere göre değişir) ikiye ayrılır. Seperatörün belirlenen tarafı bittiğinde malzeme siparişi verilir, diğer taraf kullanılıncaya kadar sipariş verilen malzeme gelir)
•Cam Hammadde kavanozunun içinde malzeme doluyken kavanozun uzak tarafındaki kırmızı çizgi görülmez, malzeme belli bir seviyeye düştüğünde arka taraftaki kırmızı çizgi cam kavanoz şeffaf olduğu için görünür hale gelir. Yukarıdaki örnekte olduğu gibi sipariş verme zamanı geldiğini bize otomatik olarak bildirir.
Şekil 2 bize 4. S aşamasıyla ilgili Eski durum Yeni durum örneğini göstermektedir.
Gelecek sayımızda 5. S (Shitsuke- Sürdür) ile konuya devam edeceğiz.
www.ufukcebeci.com adlı web sayfamda işinize yarayacak bilgiler ve downloadlar bulacaksınız. cebeciu@itu.edu.tr e-postama mail atarak merak ettiğiniz her konuyu sorabilirsiniz. Hoşçakalın.
Teşekkür: Katkılarından dolayı öğrencim Murat Erdem Mordoğana teşekkür ederim.
Ä°lgili
Haberler
.gif)
