SUBCONTURKEY: Durmuş Büyüktuncel kimdir? Kısaca sizi tanıyabilir miyiz?

Durmuş Büyüktuncel: 1968 Niğde doğumluyum. İlk, orta ve liseyi Ankara-da tamamladım, 1991 yılında da Ortadoğu Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünden mezun oldum. İlk olarak Aytemizler Makine Sanayinde Üretim Mühendisi olarak çalıştım, ardından kağıt sektörüne geçtim ve Meteksan firmasında makina bakım şefi olarak 2 yıl görev yaptım.

Otomotiv sektörü ile tanışmam 1994 yılında TOFAŞ-ta işe başlamam ile oldu. TOFAŞ Satınalma Bölümünde toplam 11 yıl görev yaptım ve bu sürenin 8 yılında yurtiçi projelerde, 3 yılında da İtalya-da FIAT bünyesinde yürütülen yeni projelerde görev aldım. Satınalma Yöneticiliği pozisyonunda iken TOFAŞ-tan ayrıldım. Otomotiv Yan sanayi olarak faaliyet gösteren YPS firmasında iki yıl Genel Müdürlük yaptım. Bu süre zarfında Yalın Yönetim Kültürünü öğrenme ve şirkette etkin bir şekilde uygulama imkanı buldum.  Ardından Bursa-nın köklü kuruluşlarından biri olan Coşkunöz Grubu-nda 2 yıl Satınalma Grup Müdürlüğü görevini yürüttüm. Şubat 2010 da da Karsan Satınalma Müdürü olarak göreve başladım. Böylelikle TOFAŞ-taki 11 yıllık ana sanayi tecrübesine 6 yıllık yan sanayi tecrübesini de ekledikten sonra tekrar anasanayide görev almış oldum. Hem yalın yönetim kültürünü öğrenmiş, hem de 2008 global krizini yaşamış birisi olarak masanın heri iki tarafında yani hem ana sanayi hem de tedarikçi tarafında çalışmış olmanın vermiş olduğu avantajlarla Karsan-da Satınalma Müdürlüğü görevimi yürütüyorum.

SUBCONTURKEY: Karsan-ın üretimleri hakkında bilgi verir misiniz?

Durmuş Büyüktuncel: Bursa-nın İLK-leri çok fazladır, Osmanlı döneminde at arabalarının ilk üretim merkezlerinde birisi Bursa-dır, sonrasında da Türkiye-nin ilk Organize Sanayi Bölgesi Bursa-da kurulmuştur ve burada yer alan ilk şirketlerden birisi de Karsan-dır.

Karsan, 1966 yılında dönemin kaporta ustalarının ve teknik ögretmenlerinin biraraya gelerek kurdukları %100 Türk sermayeli bir şirkettir. 1977 yılından itibaren araç üretimi yapmaya başlayan Karsan, 1979-1998 yılları arasında Koç Grubu çatısı altında faaliyet göstermiş, 1998-de Sn. İnan Kıraç-ın çoğunluk hisselerini almasıyla birlikte Kıraça Holding bünyesine dahil olmuştur. Otomotiv sektöründeki 45 yılı aşkın deneyimi ile Türkiye-nin tek çok markalı araç üreticisi konumunda olan Karsan, modern üretim tesislerinde dünyanın önde gelen markalarına hizmet vermektedir.
Bugün Peugeot lisansı ile Peugeot Partner, Hyundai lisansı ile Hyundai HD 35/75, Renault Trucks lisansı ile Renault Trucks Premium Uzunyol, Premium Lander ve Kerax, Citroen lisansı ile Citroen Berlingo, Breda Menarini lisansi ile City Bus araçlarını ve kendi markası ile J10 üretimini gerçekleştiriyor. Yani aynı fabrikada Fransız, Kore ve İtalyan markalarına hizmet veriyoruz. Ayrıca BTSO Organize Sanayi Bölgesi-nde yer alan fabrikamızda Renault, Ford, Türk Traktör gibi firmalara kaynak, kataforez, boya ve montaj gibi endüstriyel hizmetler de sağlıyoruz.

Aynı çatı altında kendi markası da dahil olmak üzere beş farklı markanın üreticisi konumunda olan Karsan, 2010 yılından itibaren ürün tasarımı ve mühendislik çalışmalarına ağırlık vermiştir. Karsan-ın yüzde 32.75 oranında hissesi İMKB-de işlem görmektedir.

Yeni ürünlerimizi geliştirmek için çalışmalarımız tüm hızıyla devam ediyor. Bu çalışmalarımızı kardeş kuruluşumuz olan Hexagon Studio ile beraber yapmaktayız. 2012 sonunda tüm dizayn, prototip ve test çalışmalarını Hexagon Studio-nun yaptığı yerli üretim Karsan araçlarının yollarda olmasını hedefliyoruz. Türkiye-nin yakından takip ettiği ve sürekli gündemde Karsan Taxi projemizin yanı sıra Karsan minibüs ve otobüs projelerimizi de eş zamanlı yürütüyoruz. Bu proje yoğunluğunda tabii ki Satınalma Departmanı olarak bize büyük bir görev düşüyor ve biz de Satınalma ekibi olarak bunun bilinciyle büyük bir efor sarf ediyoruz.

SUBCONTURKEY: Yerli otomobil konusunda neler düşünüyorsunuz?

Durmuş Büyüktuncel: Yerli otomobil Türkiye-nin gündemine geldiğinde Karsan Taxi-nin Türkiye-nin yerli otomobili olarak ön plana çıkması ve desteklenmesi bize büyük gurur verdi. Bildiğiniz gibi Türkiye-deki ve dünyadaki tüm taxi-ler, Londra hariç, mevcut bir araçtan devşirmedir. Yani binek veya hafif ticari olarak tasarlanmış bir araç rengi değiştirilerek ve üzerine taksi tabelası takılarak taksiye dönüştürülür. Ancak bizim projemizin çıkış noktası taksi sürücülerinin ve yolcuların tüm ihtiyaçlarının aracın tasarım aşamasında karşılanması üzerine olup, araçlar fabrikadan direkt kullanıma hazır taksi olarak teslim edilecektir. Böylelikle aracı alanlarında araç üzerinde taxi ile ilgili değişiklik yapmasına gerek kalmayacaktır.

Bizim için çok önemli diğer bir konu da Karsan-ın Taxi projesinde özürlüleri düşünen bir tasarımla yola çıkarak özürlü dostu olmamız. Bu proje her şeyiyle özürlünün araca rahat girmesi, araç içinde rahat yolculuk yapması, bagajın kolaylıkla konabilmesi ve alınabilmesi ile yolcuların ve şoförün güvenliği düşünülerek yapıldı. Ayrıca günümüzdeki çevre ve enerji beklentilerini karşılamak amacıyla müşterilerimize Elektrikli, CNG gibi motor seçenekleri de sunmayı hedefliyoruz.

Devrim gibi tamamen yerli bir otomobili yapmak bana göre çok zor. Bildiğiniz gibi Devrim aracında motoru dahi biz üretmiştik ama bugünkü konjönktüre bakıldığında motor veya şanzıman üretimi yapmaya kalksanız, ya hazır bir fabrika alıp getirip Türkiye-de üretim yapacaksınız ya da bir yerden hazır ürün alacaksınız ki artık bu yöntem ekonomik nedenlerden ötürü daha geçerli. Bu tür ürünlerin geliştirilmesi ve değişen regülasyonlara göre uyarlanmaları oldukça yüksek maliyetler gerektiriyor. Bu durum motor ve şanzuman parçalarının yanı sıra elektronik sistemler içinde geçerli, örneğin Bosch çok güzel bir örnektir, gidip de Bosch ürünlerine bir alternatif üretmeniz ve onun maliyetlerine inmeniz çok zordur. Bosch tüm ana sanayilere üretir ama bunun yanında sizden geliştirme maliyeti de alır. Genelde ülkemizdeki ana sanayilerde motorlarını, şanzumanlarını ve elektronik sistemlerini yurtdışından getiriyorlar, ki bu da araç maliyetinin yüzde 30-40-ına tekabül ediyor, bu nedenle ürettikleri araçlara Türkiye-de üretim yapmalarına rağmen yerli araç deme şansınız yok.

Biz Türkiye olarak artık ürün geliştirebilir seviyeye gelmiş durumdayız. Fikir üretebilir, proje üretebilir seviyedeyiz, eskiden bunu Avrupa yapıyordu ama artık Avrupa-da tasarım ve geliştirme maliyetleri sürekli arttığı için bu tasarım ve geliştirme süreçleri de bize doğru kaymaya başladı. Aynı süreç ileride bizde de yaşanacak, yani bizde proje üreteceğiz ve bu projeleri satacağız, ama bizde de refah seviyesi artmaya başladıkça, maliyetler yükselecek bu seferde üretim mutlaka başka ülkelere kayacaktır. Sonuç olarak yerli otomobilden kastın ne olduğunun altını çok iyi çizmek gerekiyor.

Montaj yapılabilir, yüzde 70-80 yerlileştirilebilir ama motorunu, şanzumanını, elektroniğini yapamadıktan sonra buna yerli otomobil diyebileceğimizi zannetmiyorum.

SUBCONTURKEY: Satınalma stratejileriniz hakkında bilgi verir misiniz?

Durmuş Büyüktuncel: Ürettiğimiz araçların parçalarının yüzde 75-i Satınalmanın tedarikçilerden temin ettiği parçalardan oluşuyor, bu nedenle Karsan-da en kritik sürecimiz Satınalma oluyor. Ürünün devreye alınışından satış sonrası parça teminine kadar tüm süreci Satınalma Bölümü yürütüyor. Bu yüzden Satınalmanın misyonu ve görev alanı çok geniş. Satınalmanın önemli olduğu kadar satın almayı da nasıl yapacağınız önemli. Koyun pazarlığı mı yoksa teknik satın alma dediğimiz analizler yapıp, tartıp, kıyaslayıp global satın almayı yapabilmek mi önemli. En önemli konu stratejik satınalmacılık. Projenin başında veya belli yerlerinde stratejik imalatçıları seçip, onlarla beraber omuz omuza gidebiliyor musunuz bu çok önemli. Biz bunu yapmaya çalışıyoruz.

Örneğin, Hyundai ile yeni bir araç projemiz var, bir firmamızla biz bu projede sizinle çalışmak istiyoruz, tekliflerinizi verin dedik. İşte bu bir stratejidir. Ben ileride bu firma ile var olacağım. Bunları yapabilmek strateji yaratmanızla ilişkilidir. Bunun yanında elemanlarınızında teknik satın almayı yapabilecek kabiliyette ve yetkinlikte olması gerekiyor. Yetkin bir satınalmacıyı bulmak samanlıkta iğne aramak gibi bir şey. Satınalma yapan kişinin iletişimi güçlü, sunuş tekniklerini ve pazarlama tekniklerini bilen prezentabl birisi olması gerekiyor. Satınalma fabrikanın dışa açılan penceresidir, muhatap olduğumuz kişiler ya fabrikanın müdürü ya da fabrikanın sahibi. Bu yüzden satınalmacının bilgi seviyesi de konuştuğun kişinin seviyesinde olmalıdır.

Ürün bazlı satın almacılık yapabilmekte çok önemli, mesela benim konum plastikse, plastik malzemeleri tanımam gerekiyor, üretim operasyonlarını bilmem gerekiyor ve bundan sonra satınalma yapmam gerekiyor. İlişki değer kattığı sürece arkadaşlığınızı devam ettirirsiniz, strateji de öyle. Bana değer katacaksın ki bende sana değer katayım.

Ayrıca yan sanayimizin artık Codesign yapmaya başladığını da ifade edebilirim. Codesign ile beraber yurtdışına açılımlarda başladı, yan sanayiler know-how edinebilmek için yurtdışından firmalar satın almaya başladılar. Bunlar çok güzel gelişmeler.

SUBCONTURKEY: Yan sanayinin geliştirilmesi konusunda neler yapılmalı?

Durmuş Büyüktuncel: Yan sanayinin geliştirilmesi konusunda hükümet seviyesinde destek sağlanması gerekiyor. Otomotiv sanayi genelde Bursa, Adapazarı, İzmit, İstanbul çevresinde gelişmiş durumda. Az da olsa İzmir-de, Ankara-da ve Konya-da tedarikçiler var. Örneğin Konya dökümcülük ve işleme gelişmekte. Yatırımlar yapılmış ancak rekabetçi fiyatlarla üretim yapabilmeleri için tekniklerini geliştirmeleri gerekiyor. Neden sanayi Konya-da, Tokat-ta veya başka bir şehrimizde gelişmesin. Örneğin İtalya-da Torino otomotiv sektöründe çok gelişmiştir. Ama bakıyorsunuz Venedik-in bir köyünde uluslararası bir şirket kurulmuş ve Torino-ya parça gönderiyor. Ülkedeki yol ve taşıma ağı ile uzakları yakın etmiş durumdalar. Çinli tedarikçiler Çin-den kalkıp ülkemize gelip ofis açıyorlar, biz ise şehirleri biribirine yakın edemiyoruz. Bizde bunu başarabilmeliyiz. Bunu sadece firma politikası yada otomotiv sektörünün politikası olarak görmemek gerekiyor. Bu hükümetin sanayi gelişim politikası haline de gelmelidir.

SUBCONTURKEY: Otomotiv sektörünün geleceği ile ilgili neler söylemek istersiniz?

Durmuş Büyüktuncel: Şahsi fikrim montaj sanayinin bizi bir yere götürmeyeceği yönünde. Montaj üretimini de belli bir yere kadar başarıyla yaparız ama maliyetler yükselmeye başladığı anda sermaye hızla başka bir yere gider. Biz tasarlayan, geliştiren ve üreten bir OEM olmak zorundayız. Ne kadar yeni proje yaparsak, yeni ürün geliştirip üretirsek Türkiye o kadar sözü geçen bir ülke olur. Test merkezleri çok önemli, ayrıca Ar-Ge Merkezlerine ve tasarım ofislerine de mutlaka destek verilmesi gerekiyor. Türkiye-de otomotivin sektörünün getirisiyle, istihdamıyla, üretim kültürüyle ülkemizin lokomotif sektörü olduğuna ve daha da gelişeceğine inancım sonsuz.